Grondfonds als smeermiddel voor stikstofbeleid

Een grondfonds van minimaal € 1 miljard moet knelpunten in het landelijk gebied oplossen. Het idee is gelanceerd door Rabobank, die het deels ook gaat financieren.Een grondfonds met een omvang van minimaal € 1 miljard moet het smeermiddel worden om knelpunten in het landelijk gebied aan te pakken. Bijvoorbeeld door grond van boeren die willen stoppen of verplaatsen op te kopen en in te zetten in gebiedsprocessen. Het fonds kan zo andere boeren helpen met verplaatsen of extensivering en natuurontwikkeling mogelijk maken. “We moeten nu zo snel mogelijk beginnen, dat geeft nieuw perspectief en duidelijkheid voor boeren en andere partijen in het landelijk gebied”, stelt Bas Rüter, directeur Duurzaamheid bij Rabobank. Hij is binnen Rabobank verantwoordelijk voor de verdere uitwerking van het grondfonds dat in een haalbaarheidsonderzoek nog ‘Herallocatie fonds’ heet. _{Tekst gaat verder onder de foto.} Bas Rüter is directeur Duurzaamheid bij Rabobank. Hij is binnen de bank verantwoordelijk voor de verdere uitwerking van het grondfonds. - Foto: RabobankMeerdere doelenHet grondfonds moet een bijdrage gaan leveren aan opgaven op gebied van klimaat-, water-, en stikstofopgaven en de realisatie van kringlooplandbouw. Dat betekent versnelling voor de herinrichting van het landelijk gebied rond Natura 2000-gebieden en versterking van de agrarische structuur. Rüter onderscheidt drie manieren voor herinrichting van gebieden: “Het gaat om stoppers, verplaatsers en bedrijven die op hun eigen locatie hun bedrijf willen aanpassen, zoals via extensivering. Dat laatste is nu vaak niet haalbaar, omdat de grond in een gebied te duur is of simpelweg niet voldoende beschikbaar. Bij stoppers en verplaatsers moet je denken aan bedrijven die nu niet in aanmerking komen voor een opkoopregeling. Die grond kunnen we via het fonds snel opkopen en weer uitgeven aan een blijver die wil extensiveren. Dat lost voor beide partijen dan een knelpunt op.” Dat kan gaan om bedrijven in het veenweidegebied of bij natuurgebieden. Niet marktverstorendHet grondfonds mag niet marktverstorend gaan werken, benadrukt Rüter: “Het fonds mag niet concurreren met andere kopers wat ons betreft. Tegelijkertijd gaan we ook geen afwaardering subsidiëren. Als landbouwgrond wordt doorverkocht als landbouwgrond speelt dat niet, maar als het natuurgrond wordt, is de waarde bij verkoop veel lager. Dat moet de overheid dan vergoeden. Hetzelfde geldt als grond met voorwaarden verpacht gaat worden voor extensivering tegen een lage pacht. Dan zal ook de waardedaling gecompenseerd moeten worden.” Onderdeel van de voorstellen is dat ruilgrond van Staatsbosbeheer niet wordt ingebracht. Dat moet een belangrijke bijdrage van de overheid in het startkapitaal vormen.Bovenstaande tekst is gebaseerd op een interview met Bas Rüter, directeur Duurzaamheid bij Rabobank, op eiwittrends.nlGrondfonds verder uitwerken in 2021Het concept van een grondfonds werd eind 2019 gelanceerd door Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter van Rabobank. In 2020 is het idee door de bank verder uitgewerkt. Vervolgens is de haalbaarheid getoetst in een verkenning door drie deskundigen. Voorzitter was Geert Jansen, eerder onder meer Commissaris der Koningin in Overijssel. Inmiddels is de stikstofwet aangenomen in de Tweede Kamer en is een motie aangenomen om te beginnen met een proef voor een grondfonds. Dat gaat in principe om een bedrag van € 100 miljoen.

Het grondfonds moet volgens de plannen die nu uitgewerkt worden, een omvang krijgen van minimaal € 1 miljard. Het gaat daarbij om een zogenoemd revolverend fonds. Dat wil zeggen dat het bedrag beschikbaar is om grond te kopen die vervolgens weer wordt doorverkocht. Het fonds is dus niet bedoeld om grond langdurig in bezit te houden, maar fungeert als een soort bemiddelaar. Op die manier hoeft er niet meteen een koper op de markt te zijn en kan de verkoper toch verder met zijn plannen.Bekijk gemiddelde grondprijzen bij jou in de buurt