Graanprijzen wereldwijd in de lift

Graantelers hebben eindelijk eens een beter jaar. De prijzen zitten in de lift. De wereld heeft steeds meer graan nodig. Terwijl dit seizoen minder is geoogst.De wereld heeft steeds meer graan nodig vanwege de groeiende bevolking en de toenemende welvaart. Het verbruik stijgt dit seizoen 2018/2019 naar een record. De productie heeft steeds meer moeite dat bij te houden. Volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) is dit seizoen 2018/2019 het tweede achtereenvolgende seizoen dat de wereld meer graan verbruikt dan oogst. Daardoor moeten de voorraden worden aangesproken. Dat duwt de prijzen van tarwe, mais en gerst op de wereldmarkt omhoog. Want hoe kleiner de voorraad, des te meer tegenvallers in de oogst worden gevoeld op de afzetmarkten.Laagste voorraden in 5 jaarDat de productie het verbruik moeilijk kan bijbenen, is af te lezen aan de stocks-to-use-ratio, de verhouding tussen eindvoorraad en het jaarlijkse graanverbruik. Uit de schattingen van het USDA over productie en verbruik van agrarische grondstoffen, die maandelijks worden gepubliceerd in de Wasde-prognoses, is te berekenen dat die verhouding dit seizoen uitkomt op 22,6% voor alle graan. De wereld heeft in 5 jaar niet zulke lage voorraden gehad ten opzichte van het verbruik.MInder graan geoogst door droogte in de EUDat de beschikbaarheid van graan wat krapper is dan in het voorgaande seizoen komt niet alleen doordat het verbruik een record bereikt. Het groeiseizoen viel ook tegen in een aantal regio’s. Vooral Europa en Rusland hebben minder graan geoogst dan vorig jaar door droogte. Rusland oogstte ook een tegenvallende kwaliteit door regen tijdens de oogst. De EU haalt zelfs de kleinste graanoogst in 8 jaar van de akkers. De extreme warme en droge zomer drukken hun stempel op de graanteelt in 2018. Vooral Europa en Rusland hebben daardoor minder graan geoogst. - Foto: ANPDroogte en regen wisselden elkaar af in Noord-AmerikaIn Canada en de Verenigde Staten begon het groeiseizoen moeizaam door droogte in de winter, gevolgd door regen in het voorjaar met daarna weer een periode van droogte. Tweeledig beeld in AustraliëAustralië start rond eind november met de tarweoogst. Daar is het beeld tweeledig. Het oosten van het immense continent is verschroeid door droogte en hitte. Dat is daar in honderd jaar niet zo erg geweest, meldde het Australische overheidsbureau Abares. In het westen is het wel gaan regenen. Maar al met al haalt Australië straks veel minder tarwe van het land dan normaal.Wereld moet voorraden voor tweede keer aansprekenOndanks het tegenvallende groeiseizoen op het noordelijk halfrond oogst de wereld volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw dit seizoen 2018/2019 toch nog 2.562 miljoen ton graan, inclusief rijst. Dat is vrijwel gelijk (-0,1%) aan vorig seizoen en 1,4% boven het vijfjaarlijks gemiddelde. Maar omdat het graanverbruik naar een record stijgt van 2.619 miljoen ton, moet de wereld voor het tweede achtereenvolgende seizoen de voorraden aanspreken. Het USDA verwacht dat de wereldvoorraad op 30 juni 2019, het einde van graanseizoen 2018/2019, is gekrompen naar 591 miljoen ton graan. Dat is de kleinste eindvoorraad (in tonnen) in 4 jaar en afgezet tegenover het verbruik (in procenten) zelfs de kleinste voorraad in 5 jaar. Maisoogst in de Verenigde Staten. Ondanks het tegenvallende groeiseizoen op het noordelijk halfrond oogst de wereld volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw dit seizoen 2018/2019 toch nog 2.562 miljoen ton graan - Foto: EPATarwe flink duurderDe tarwe en gerst zijn nu geoogst op het noordelijk halfrond. Door het tegenvallende groeiseizoen op zowel het noordelijk als het zuidelijk halfrond, verwacht het USDA met 731 miljoen ton de kleinste tarweoogst in 4 jaar. Terwijl het verbruik naar een record stijgt van 746 miljoen ton. Maar de 5 seizoenen daarvoor oogstte de wereld veel meer tarwe dan het nodig had. Daardoor is de beschikbaarheid van tarwe nog best goed, blijkt uit de USDA-cijfers. De eindvoorraad kan 35% van het jaarverbruik dekken. Dat was vorig jaar maar liefst 37%, de hoogste stocks-to-use-ratio ooit bij tarwe. De 35% van dit seizoen is de één na hoogste ooit.Door de krappe beschikbaarheid is tarwe flink duurder geworden, op de wereldmarkt en vooral in Europa. De prijsindex van tarwe van de International Grains Council (IGC), een maat voor de wereldmarktprijs, staat nu op 203 punten (100 = tarweprijs januari 2000). Dat is 17% hoger dan vorig jaar in dezelfde week. De IGC berekent de prijsindex iedere werkdag op basis van 10 noteringen verspreid over de wereld.Vooral tegenvallende tarweoogst in EuropaVooral Europa heeft dit seizoen te maken met een tegenvallende tarweoogst. Dat duwt de prijzen hier wat meer omhoog dan op de wereldmarkt. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) noteert deze week € 215,50 per ton voertarwe, Rotterdam geleverd. Dat is 26% hoger dan een jaar geleden. Begin augustus, toen het einde van de droogte nog niet in zicht was, noteerde RVO.nl zelfs € 223,50 per ton voertarwe. Dat was de hoogste tarwenotering in 5 jaar.Krappe maisvoorraadGerst is nog schaarser in de wereld dan tarwe. Het USDA schat productie en consumptie beide rond de 143 miljoen ton. Maar er ligt slechts een voorraad van 18 miljoen ton, goed voor een stocks-to-use-ratio van slechts 13%. Zo’n kleine voorraad maakt de gerstmarkt kwetsbaar. Dat heeft een prijsopdrijvend effect, De IGC-prijsindex voor gerst staat nu op 258 punten. Dat is 32% hoger dan een jaar geleden en de hoogste wereldmarktprijs in vijf jaar. RVO.nl noteert nu € 218 per ton voergerst. Dat is 33% hoger dan een jaar eerder. Bij gerst moeten we 6 jaar terug voor dergelijke topprijzen.Veel wereldwijde behoefte aan korrelmaisDe wereld heeft ook veel behoefte aan korrelmais. Het verbruik stijgt dit seizoen naar een record van 1.107 miljoen ton, verwacht het USDA. Terwijl er maar 1.068 miljoen ton van de akkers komt, is nu de verwachting. Dat leidt tot een eindvoorraad die slechts 14,4% van het verbruik kan dekken. Het is meer dan 12 jaar geleden dat de wereld zo’n krappe maisvoorraad had. Ook dat vertaalt zich in hogere prijzen. De IGC-prijsindex voor mais staat nu op 176 punten. Dat is 6% hoger dan een jaar geleden. RVO.nl noteert nu € 175 per ton mais. Ook dat is ruim 6% boven het niveau van een jaar eerder. Begin augustus noteerde RVO.nl boven de € 200 voor mais. Dat prijsniveau was in 5 jaar niet gezien bij mais.Handelsconflict VS en China beheerst sojamarktSojabonen zijn oliehoudende zaden en horen niet bij het graan. Maar soja wordt, net als graan, veel verwerkt in veevoer. Daardoor beïnvloedt de sojamarkt ook de graanprijzen. De markt voor sojabonen wordt dit seizoen 2018/2019 volledig beheerst door het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China. Normaal verkoopt de VS een derde van zijn soja-oogst aan China. Dat ligt nu vrijwel stil vanwege de Chinese importheffing. China koopt sojabonen in Zuid-Amerika, maar die landen produceren niet genoeg soja om gedurende het hele seizoen de Chinese honger naar soja te stillen. Dat maakt de sojamarkt wispelturig en dat drukt de prijzen.Sojaprijs onder drukDe sojaprijs staat al wat onder druk omdat de wereld dit seizoen 370 miljoen ton oogst tegenover een verbruik van 353 miljoen ton. De laatste tien jaar kwam het slechts twee seizoenen voor dat de wereld meer sojabonen verbruikte dan het nodig had. Daardoor groeit de wereldvoorraad dit seizoen naar 110 miljoen ton. Het is voor het eerst dat er meer dan 100 miljoen ton sojabonen op voorraad ligt. Dat leidt tot een stocks-to-use-ratio van ruim 31%, de hoogste ooit.De telers van sojabonen, vooral die in de Verenigde Staten, zullen seizoen 2018/2019 het liefste zo snel mogelijk vergetenDe grote beschikbaarheid en het Chinees-Amerikaanse handelsconflict drukt de sojaprijs. Terwijl tarwe, gerst en mais duurder zijn geworden, blijft de sojaprijs stabiel. De IGC noteert een prijsindex van 196 punten, precies gelijk aan een jaar eerder (zie grafiek 6). Eind augustus lag de index onder de 180 punten, het laagste prijspeil in bijna 2,5 jaar. Vooral de Amerikaanse sojatelers moeten bloeden. Voor de oogst van 2016 ontvingen ze gemiddeld $ 9,47 per bushel sojabonen (€ 302 per ton), af boerderij. De oogst van vorig jaar bracht gemiddeld $ 9,33 per bushel op (€ 297 per ton). Het USDA verwacht voor de oogst van dit jaar een telersprijs van $ 8,60 (€ 274 per ton). Dat is 8% minder dan vorig jaar. De termijnmarkt in Chicago noteerde eind mei nog $ 10,50 per bushel voor het novembercontract (oogst 2018). Daar is nu nog $ 8,86 van over. Dat is een prijsdaling van 16% in ruim 4 maanden. Al met al lijkt dit seizoen 2018/2019 voor de graantelers financieel beter te worden dan de 4 voorgaande seizoenen, mits ze voldoende hoge hectareopbrengsten hebben kunnen halen. De telers van sojabonen, vooral die in de Verenigde Staten, zullen seizoen 2018/2019 het liefste zo snel mogelijk vergeten.Duurdere grondstoffen worden doorberekend in hogere voerprijsBoeren moeten de komende tijd rekening houden met hogere prijzen voor mengvoer vanwege schaarste aan grondstoffen. De grondstofprijzen liggen op een hoger niveau dan voorgaande jaren. Tarwe, gerst en mais zijn duurder dan afgelopen jaren.
Naast de lagere opbrengsten houden logistieke problemen in Europa de prijzen voor grondstoffen op een hoog niveau. Binnenvaartschepen kunnen door de lage waterstand in de rivieren niet worden volgeladen waardoor de transportkosten van tarwe hoog zijn.
De prijzen om grondstoffen over de rivieren te vervoeren lagen een paar jaar geleden rond € 7 tot € 8 per ton. Deze periode liggen die prijzen rond € 25 per ton, dat is een verdrievoudiging. Er zijn Europese aanbieders die graan daardoor langer vasthouden. De lage waterstanden zijn niet zomaar verholpen, daardoor is de logistieke impact op de markt dit seizoen groot. Het hoge prijsniveau van deze grondstoffen vertaalt zich in hogere prijzen voor mengvoer, want voerleveranciers berekenen de hogere grondstofprijs door naar klanten. In sommige sectoren komt er daardoor druk op de marges.
Volgens ForFarmers kan de komende tijd, vooral in het rundveesegment, meer mengvoer worden afgezet vanwege de droogte. Melkveehouders hebben dit seizoen een laag zetmeelgehalte in de maiskuil. Om het zetmeelgehalte in het rantsoen te verhogen, voeren melkveehouders meer gemalen tarwe of gemalen mais. Ook omdat andere zetmeelproducten vanuit de aardappelverwerkende industrie schaars zijn.