Goedkoper voedsel

Sinds 1990 zijn de totale kosten van levensonderhoud in Nederland met ruim 50 procent gestegen. De voedselprijzen in de winkel gingen ongeveer 35 procent omhoog. Anders dan krantenkoppen over hoge voedselprijzen soms suggereren, is voeding de laatste twintig jaar dus niet duurder, maar verhoudingsgewijs juist goedkoper geworden. De consument heeft op dit punt geen reden tot klagen.De prijzen die boeren en tuinders krijgen, zijn de afgelopen 20 jaar slechts een procent of tien gestegen; gecorrigeerd voor inflatie was er een daling van zo’n 30 procent. Die daling is maar voor een klein deel – 3 à 4 procent – gecompenseerd door de toeslagen. Het aantal agrarische bedrijven is sinds 1990 dan ook bijna gehalveerd.
De afstand tussen boerenprijzen en consumentenprijzen is duidelijk toegenomen. Dat kan komen doordat producten meer bewerkingen ondergaan, of doordat schakels in de keten na de boerderij te maken hadden met relatief sterke kostenstijgingen, of doordat deze schakels dankzij een toenemende concentratie van marktmacht een groter deel van de koek binnen halen.
De voedselprijzen op de wereldmarkt zijn volgens de FAO sinds 1990, na correctie voor inflatie, met ongeveer 35 procent gestegen. De druk op de opbrengstprijzen wordt dus waarschijnlijk niet veroorzaakt door de wereldmarkt. Waar dan wel door? Denkbaar is dat de toename van het aanbod meer dan voorheen de groei van de vraag overtreft, mede doordat Europese markten verzadigd raken. Ongetwijfeld is ook de afbraak – door de verantwoordelijke politici meestal ’hervorming’ of ’modernisering’ genoemd – van het EU-markt- en prijsbeleid vanaf het begin van de jaren negentig van belang. Daardoor kwamen de prijzen in de EU dichterbij het (lagere) wereldmarktpeil.
Bovendien speelt de strijd om het marktaandeel tussen de supermarktconcerns een rol. De lasten daarvan komen immers terecht bij de zwakste schakel in de keten: de primaire producent. Sommige grootgrutters schijnen dit mechanisme niet in te zien en proberen ijskoud leveranciers een paar procent extra korting op te leggen.
Waar blijft dat betere verdienmodel?