Gezinsbedrijf rots in de branding? (3)

Een gezinsbedrijf is als een geit die onder de afrastering door vreet. Op alle mogelijke manieren probeert men wat bij te verdienen buiten het eigen erf.Natuurlijk niet alle bedrijven. Er zijn er genoeg die thuis de kost prima kunnen verdienen. Vooral door de kosten goed in de hand te houden. Verder niet teveel investeren en veel werk zelf doen. Op het erf staan geen fonkelnieuwe tractoren, maar tweedehands. Hetzelfde geldt voor het machinepark.

De arbeidsinzet is doelmatig. Melken doet men altijd zelf, terwijl er niet vaak vakantie wordt gehouden. Zodra de kinderen oud genoeg zijn, zorgen die er voor dat pa en ma er eens op uit kunnen. Verdiend, want ma is als boerin altijd inzetbaar en vangt de pieken in de arbeid op. Een gouden formule om lang het hoofd boven water te houden.

Dat is de ene groep. Maar er zijn ook gezinsbedrijven die trachten zoveel mogelijk bij te verdienen. De boerin heeft een baantje en ook de boer sprokkelt nog wat inkomen bij elkaar door werk te doen voor derden. Als de zoon in het bedrijf is heeft hij er vaak een betaalde baan naast. Samen zorgen ze voor inkomen van buiten, terwijl het bedrijf ook nog het nodige opbrengt. Vroeger werden dit in Duitsland de Postbodebedrijven genoemd. Het grote voordeel is dat je boer kunt blijven.

Hoe lang? Dat is de vraag. In Duitsland verdwijnen ze in snel tempo. Postbodebedrijven bestaan zolang alle gezinsleden zo'n beetje dag en nacht willen werken. En wie wil dat nog in de toekomst?