Gevarieerde grond- en pachtersmarkt in Zuid-Holland

De grond- en pachtersmarkt in Zuid-Holland is zeer divers waarbij regio’s een eigen dynamiek en prijsniveaus kennen. Ook spelen hier thema’s als verstedelijking en bodemdaling.In het algemeen staat de grondmarkt in Zuid-Holland onder sterke invloed van stedelijke druk en de aanwezigheid van meer (intensieve) tuinbouwsectoren. Typerend voor deze provincie Holland is de grote variatie in bedrijfstypen en grondgebruik op een relatief kleine oppervlakte.De melkveehouderij heeft de meeste grond in gebruik en is sterk aanwezig aan de oostzijde van de provincie, ook wel het Groene Hart genaamd. Dat is voornamelijk veenweide, dus grote graslandpercelen doorsneden door greppels en sloten. De akkerbouw is juist op de kleigronden van de Zuid-Hollandse eilanden zwaar vertegenwoordigd. Tussen de stedelijke gebieden komen allerlei bedrijfstypen voor, vaak wat kleiner, gemengd en/of met een verbredingstak. Dan zijn er nog intensive gebieden met glastuinbouw (het Westland), boomteelt (rondom Boskoop) en bloembollen (langs de kust).De impact van de intensieve tuinbouw op de grondmarkt in de rest van de provincie valt mee. Dat ziet Harry Streng, makelaar Woerden. “Het Westland is vooral glastuinbouw en bestemmingsplannen zijn bepalend in mogelijkheden voor uitbreiding. Dat gebeurt vaak alleen in de al bebouwde gebieden.” Hij ziet verder dat de boomteelt rond Boskoop minder afhankelijk is van de grondsoort omdat deze voornamelijk op verharde oppervlakten gebeurt. “De bollenteelt zoekt wel naar gronden buiten het traditionele gebied, zoals ze dat ook in andere delen van Nederland doet.” _{Lees verder onder de foto.} Het veenweidegebied is een belangrijke landbouwregio in Zuid-Holland. De aanwezigheid van water is overal voelbaar en mede bepalend voor de ontwikkelingen. - Foto: Hans PrinsenAandeel erfpachtOndanks, of misschien wel dankzij, de verscheidenheid aan bedrijven en grondtypen is de verdeling van gebruikstitels van agrarisch grond nagenoeg hetzelfde als het landelijk gemiddelde, zie de tabel. De percentages eigendom en pacht wijken nauwelijks af, en ook binnen de pachtvormen is er weinig verschil. Net als in de rest van Nederland is de meest pacht regulier, gevolg door geliberaliseerde en vrije pacht.Erfpacht lijkt minder vanzelfsprekend in dit deel van Nederland, met name vergeleken met de situatie in het Noorden van het land of in provincies met veel landgoederen zoals in het Oosten. Voor het feit dat het aandeel in Zuid-Holland net zo groot is als het gemiddelde van Nederland is wel een verklaring, aldus Johan Benschop van Benschop Rentmeesters te Leerdam. “Er zijn in het verleden in het veenweidegebied nogal wat ruilverkavelingen geweest, zoals in de Alblasserwaard. Daar zijn veel gronden via vergroting in erfpacht uitgegeven.”Ook is het pallet aan verpachtende partijen niet veel anders dan in de rest van Nederland. Zuid-Holland kent een groot aantal kerkelijke instanties met eigen grond en particuliere grondeigenaren en investeerders. Ook a.s.r. real estate en Fagoed zijn er actief. Veel van de gronden die de provincie Zuid-Holland verpacht liggen in en rondom de Krimpenerwaard. _{Lees verder onder de tabel.} Prijzen onder drukNet als in andere delen van Nederland staan grondprijzen onder druk. Er is altijd impact van de sterke verstedelijking in Zuid-Holland op de grondmarkt, maar dat is vooral regionaal het geval.Ook in de pachtersmarkt zijn de regionormen voor reguliere pacht dit jaar wat gedaald, behalve in het Zuidwestelijk akkerbouwgebied. In het Holland/Utrechts weidegebied is de norm nu € 714 per hectare. In Westelijk Holland € 464. De laagste pachtnormen gelden in het Zuidwestelijk akkerbouwgebied, met € 377 per hectare. Dat is wel een stijging ten opzichte van vorig jaar met € 62 per hectare (zie grafiek hieronder).Voor vrije of gelegaliseerde pacht gelden (vanzelfsprekend) veel hogere bedragen. Pachtprijzen voor courante graslandpercelen schommelen tussen de € 1.000 en € 1.200 per hectare. Soms liggen prijzen wat hoger, maar dan zijn er vaak een deel van de betalingsrechten in verwerkt. Voor goede akkerbouwgrond wordt € 2.000 tot € 2.200 per hectare betaald. Voor gronden die geschikt zijn voor bollenteelt gelden meer dan dubbele bedragen.De provincie Zuid-Holland hanteert voor het jaar 2020 een pachtprijs voor grasland van € 845; voor graanteelt € 700 en aardappelen € 1.500. Voor de teelt van bloembollen betaalt een pachter € 2.300 per hectare. _{Lees verder onder de grafiek.} De regionormen zijn sterk afhankelijk van het gebied. De laagste prijzen liggen in het akkerbouwgebied. Net als overal liggen vrije pachtprijzen hier een stuk boven.Gevolgen bodemdalingUit gegevens van het kadaster blijkt, net als in de rest van Nederland, sinds medio vorig jaar een dalende grondmobiliteit. Dat signaleren ook de makelaars in het gebied. Dat komt met name door onzekerheden rondom wetgeving in de melkveehouderij en de stikstofdiscussie. Dat geldt vooral voor koopgrond; de pachtersmarkt blijft nog aardig in beweging. De grondmarkt in de intensieve tuinbouwgebieden heeft een eigen dynamiek met dito prijsniveaus.Ontwikkelingen als verstedelijking en energietransitie (zonneweiden) blijven de komende jaren voelbaar op de grondmarkt. In heel Nederland, en zeker ook in Zuid-Holland. De impact daarvan is echter vooral regionaal en zelfs lokaal. Een andere ontwikkeling is de bodemdaling. Met name in de veenweidegebieden is dat een actueel onderwerp waarvan de uitkomst nog onzeker is. Zowel ingrepen om bodemdaling te beperken als juist niets doen hebben mogelijk gevolgen voor de bruikbaarheid van gronden, en daarmee de courantheid en prijsvorming.Pacht landbouwgrond in de provinciesIn een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht in de provincies. Dit keer is de provincie Zuid-Holland aan de beurt. De verhouding tussen de diverse pachtvormen zoals reguliere pacht, erfpacht of geliberaliseerde pacht is voor een deel afhankelijk van onder andere historie en landbouwstructuur. Elke provincie heeft een eigen gronddynamiek en specifieke kenmerken met bijbehorende prijzen voor pacht van grond. Eerder kwam de provincies Friesland, Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant, Zeeland, Drenthe, Limburg, Groningen en Utrecht aan bod.