Gerd-Jan de Leeuw: stikstof kun je opnieuw produceren

Een gesloten kringloop is mooi, maar niet altijd het hoogste doel. Dat is de visie van Gerd-Jan de Leeuw, manager bij pluimveemestcentrale BMC Moerdijk, op de circulaire economie.De centrale in Moerdijk produceert groene stroom met pluimveemest. Dat drukt het gebruik van fossiele brandstof – gunstig in verband met het klimaatprobleem. Maar via de schoorsteen ‘verdwijnen’ wel de koolstof en de stikstof die in de kippenmest zaten.Gerd-Jan de Leeuw (35) is manager mest en mineralen bij BMC Moerdijk. - Foto: Roel Dijkstra/Joep van der PalHoe staat BMC in de kringloop?De Leeuw: “Wij leveren een bijdrage aan 2 kringlopen, die van koolstof en die van mineralen. Met de kort-cyclische koolstof in kippenmest wekken we elektriciteit op, de CO₂ gaat via de schoorsteen naar buiten en wordt weer gebonden door gewassen. Fosfaat en kali blijven achter in de as en vinden als meststof hun weg naar landbouwgrond.”Waar gaat die mineralenrijke as naar toe?“Die gaat de grens over, vooral naar België, Frankrijk en Engeland. De as wordt daar rechtstreeks als meststof gebruikt of als grondstof ingezet door meststoffenproducenten. Alle fosfaat en kali komt terug op het land. Die gaat niet verloren, zoals ten onrechte soms wordt gedacht.”Levert de as geld op?“Ja, in Engeland en Frankrijk gelden prijzen geleverd op de boerderij van ongeveer € 120 per ton, bij gehaltes van 110 kilo fosfaat en 120 kilo kali per ton.”Het laden van een schip met pluimveemestas bestemd voor Frankrijk. - Foto: BMCWaarom wordt het in Nederland niet gebruikt als meststof?“Om verschillende redenen. Ten eerste is er nu geen vraag naar. Ten tweede is het in het kader van de mestverwerkingsverplichting nodig om een deel te exporteren. Een derde zit hem in de regels voor gehaltes aan andere stoffen, zoals koper en zink.” Als de minister kringlopen in de landbouw wil bevorderen zullen de eigenschappen van meststoffen leidend moeten zijn, en niet de herkomst“Nederland kent verschillend beleid voor dierlijke mest, kunstmest en overige meststoffen zoals onze as. Daardoor is de as nu niet toegestaan als meststof, terwijl het in feite niets anders is dan geconcentreerde kippenmest. De onderlinge verhouding van de soorten nutriënten wijzigt niet. Als de minister kringlopen in de landbouw wil bevorderen zullen de eigenschappen van meststoffen leidend moeten zijn, en niet de herkomst.”BMC heeft deze zomer nog een nieuwe opslagloods in gebruik genomen voor de as. Waarom?“We hebben nu meer mogelijkheden om ons product verder te ontwikkelen. En hiermee bereiken we een optimalisatie van het logistieke proces wat ook weer een CO2-besparing oplevert.”BMC maakt duurzame energie en houdt fosfaat en kalium in de kringloop, maar stikstof en organische stof gaan wel verloren. Hoe kijkt u daar tegen aan?“We moeten goed nadenken wat we in de kringloop willen houden en wat dat mag kosten, financieel en ook qua milieu-impact. Fosfaat en kalium zijn eindig, behoud ervan is belangrijk. Stikstof is essentieel voor gewasgroei, maar geeft ook ongewenste emissies. En je kunt het opnieuw produceren, indien nodig. Dat kost ongeveer 20% van de door ons opgewekte energie.”Bij kringlooplandbouw is het belangrijk dat we de verschillende alternatieven goed vergelijken en in gesprek gaan over de prioriteiten“Organische stof is ook nodig voor de bodem. De vraag is alleen of kippenmest de meest voor de hand liggende bron is. Er zijn goede alternatieven, zoals compost. Bovendien blijven ziektekiemen in de kringloop bij gebruik van onbewerkte mest. Elke toepassing heeft voor- en nadelen. Bij kringlooplandbouw is het belangrijk dat we de verschillende alternatieven goed vergelijken en in gesprek gaan over de prioriteiten. Een levenscyclusanalyse, zoals wij hebben laten doen door CE Delft, is daar een nuttig hulpmiddel bij.”Boeren in debat met SchoutenKringlooplandbouw is het toverwoord in de landbouwvisie van minister Carola Schouten. Op 5 november organiseert Boerderij een boerendebat met de minister. In de aanloop daarnaartoe een serie interviews met boeren en niet-boeren.