‘Geld is goed, boerenverstand is beter’

Het kabinet trekt veel geld uit om de knelpunten in de landbouw rond klimaat, ammoniak en stikstof aan te pakken. Dat geld lost niet alle problemen op, vindt Steven van Westrenen. Er is boerenverstand nodig, vooral om beter in beeld te krijgen waar de ontwikkelruimte zit en die ruimte te benutten.Meer dan € 500 miljoen heeft het kabinet vrijgemaakt om de uitstoot van stikstof in de landbouw te verminderen. Er zijn plannen om boeren te begeleiden richting verduurzaming of bedrijfsbeëindiging, de zogenaamde ‘stoppers’. Coaches gaan boeren een helpende hand bieden. Daarnaast introduceert het kabinet een omschakelfonds voor boeren die willen extensiveren of de overstap willen maken naar kringlooplandbouw. En wellicht komt er nog meer geld voor een warme sanering in de varkenshouderij.Andere stappen noodzakelijkOf dit alles leidt tot serieuze stikstofreductie is allerminst zeker. Los daarvan zijn andere stappen noodzakelijk. Veel agrarische ondernemers popelen om te investeren in groei, duurzaamheid en innovatie. Dat is nodig als gekeken wordt naar de uitdagingen die er zijn; denk aan de uitdagingen die loskomen als het Ceta-verdrag volledig in werking treedt. Een dosis gezond boerenverstand kan helpen om agrarische stoppers én blijvers te faciliterenOm die het hoofd te bieden, moet worden afgerekend met de knelpunten rond klimaat, stikstof en ammoniak. Hier kan een dosis gezond boerenverstand helpen om agrarische stoppers én blijvers te faciliteren.OntwikkelruimteOndernemers lopen er nogal eens tegenaan dat op de locatie waar ze actief zijn, onvoldoende ontwikkelruimte aanwezig is om hun ambities waar te maken. Het bedrijf zit op slot of kan onvoldoende investeren in de toekomst.Aan de andere kant zijn er juist ondernemers die aan het eind van hun bedrijfscyclus willen stoppen. Zeker als ze geen opvolger hebben zitten zij met de vraag hoe afscheid te nemen van het bedrijf. Als er op deze bedrijven wel voldoende ontwikkelruimte is, kunnen beide partijen baat hebben bij een deal. Zo zou ruilen beide partijen kunnen helpen. De ondernemer die wil investeren krijgt de benodigde ontwikkelruimte, de stoppende ondernemer kan in de buurt blijven wonen waaraan hij gehecht is. Denk eens aan de mooie uitkomst waarbij de nieuwe ondernemer het eigendom van het bedrijf van de stopper overneemt, terwijl de stopper het recht krijgt om tot zijn dood te blijven wonen op het voormalige eigendom, bijvoorbeeld in een mantelzorgwoning.Te weinig dealsMomenteel vinden dit soort deals beperkt plaats. Maar te vaak gebeurt het dat de stoppende ondernemer een oplossing vindt die ervoor zorgt dat hij er financieel goed uitspringt, maar dat de ontwikkelruimte op het bedrijf verloren gaat. Bijvoorbeeld als de stopper gefinancierd wordt via functieverandering richting wonen. Om zulke ongewenste uitkomsten te voorkomen, moet er een gestructureerde aanpak komen zodat beide groepen vaker met elkaar in contact komen. InformatietekortDe belangrijkste oorzaak waardoor stoppers en investeerders elkaar slechts incidenteel treffen, is een informatietekort over beide partijen. Er is geen centraal punt waar deze informatie voorhanden is of waar partijen elkaar kunnen vinden. Er moet daarom een schakelkastje of een makelaarsfunctie komen waarbij de informatie-uitwisseling centraal wordt opgepakt. Hoe?Database met informatie van beide partijenEerste stap is een database met informatie van beide partijen. Begin met inventariseren van openbare bronnen, zoals het Kadaster en informatie over de milieuvergunningen. Op basis daarvan is een een eerste inschatting te maken van interessante locaties. Ook zijn er diverse spelers die regelmatig het gebied in gaan en informatie hebben over investeerders en stoppers. Koppelen van deze informatie aan de informatie uit de openbare bronnen, levert een scherper beeld waardoor vraag en aanbod bij elkaar komen. Uiteraard verdienen regels rond privacy aandacht. Op zoek naar veelbelovende locatiesDit is aan te vullen door proactief op zoek te gaan naar veelbelovende locaties die voor de agrarische sector behouden moeten worden, maar waarbij dat niet gegarandeerd is omdat stoppers prikkels kunnen hebben om andere wegen in te slaan. Een speciaal team zou regelmatig bezoeken kunnen brengen aan potentiële stoppers om te kijken of deze problematiek speelt.In de tweede plaats kun je denken aan een goed toegankelijk, centraal informatiepunt, waar potentiële stoppers snel en goedkoop een eerste inschatting kunnen krijgen van de oplossingsmogelijkheden. Een quickscan van een eerste inschatting van mogelijkheden tegen lage kosten kan ertoe bijdragen dat betrokkenen zich eerder melden.Vraag en aanbod bij elkaar brengenKortom: met geld alleen stellen we de toekomst van een duurzame landbouw niet veilig. Het gaat ook om uitgekiende mogelijkheden om vraag en aanbod sneller en beter bij elkaar te brengen. Met boerenverstand komen we allemaal verder.