’Gebrek aan zoet water bedreigt toekomst landbouw’

Groningen – De Nederlandse landbouw moet zich opmaken voor de strijd voor het zoete water.Dat zegt Johan Woltjer, hoogleraar planologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Samen met zijn collega’s Piet Pellenbarg en Jannes Willems verricht hij momenteel onderzoek naar het zoetwatergebruik in Nederland.
In de landbouw zal het nodige veranderen, aldus Woltjer. ”Er wordt al gewerkt aan alternatieven. Aan gewassen die met minder, of met zilter water tóch goed groeien bijvoorbeeld. Maar er moeten ook bassins voor zoet water worden aangelegd, om in droge periodes de zwaarste klappen op te vangen.”
Woltjer voorziet dat kleinere bedrijven zullen proberen te verhuizen wanneer de waterzekerheid in het geding komt. Andere zullen moeten overschakelen op andere activiteiten – waarmee een typisch Nederlandse sector in gevaar komt. ”De bollenteelt in de kustzone, die nu al met verzilting van het grondwater kampt, laat zich niet zo gemakkelijk naar, zeg, Twente verplaatsen. Waar men overigens ook met meer droogte rekening moet houden. Natuurlijk, we zouden de zoetwatervoorziening ook aan de kust op peil houden. Maar de kosten die dat met zich meebrengt, zeker in laaggelegen polders, zijn nauwelijks nog terug te verdienen.”
Zo langzamerhand beginnen de gevolgen van de klimaatverandering merkbaar te worden in Nederlandse zoetwatervoorziening. Door de stijgende zeespiegel en langer aanhoudende droogtes, dringt het zilte zeewater verder door in de bodem. Niet alleen aan de kust begint het grondwater zouter te worden, maar ook verder landinwaarts. Als er niets gebeurt, verandert het aanzien van ons land: watergevoelige natuur verdwijnt, belangrijke gewassen kunnen niet meer worden geteeld en hele bedrijfstakken moeten hun activiteiten wijzigen of verplaatsen.
”De situatie is op termijn vrij alarmerend,” aldus planoloog Johan Woltjer. ”Lange tijd hebben we niet hoeven nadenken over zoet water: het was er gewoon. Die vanzelfsprekendheid is voorbij. We moeten nu investeren om ons aan te passen aan een verminderde beschikbaarheid van zoet water en we moeten veel zuiniger met water leren omgaan.” Internationaal gezien staat Nederland er nog heel aardig voor. In Midden- en Oost-Europa is de verdroging nog veel ernstiger. ”Als we nu de juiste investeringen doen en de waterzekerheid weten te garanderen, is dat gunstig voor de internationale concurrentiepositie van Nederland.”