Flink stoken voor goede kwaliteit uien

Goed gedroogde uien zijn beter bestand tegen ziektes. Akkerbouwers Sybren Anema en Wilco Sijtsma stoken de uien al jaren op tot 32 graden.Een grote berg goudgele grove uien torent boven de schotten uit. Zoveel is er geoogst dit jaar. Het is bovendien opmerkelijk warm in de bewaarschuur in het Friese Arum. Dat betekent dat Wilco Sijtsma en zijn – voor de uien verantwoordelijke – medewerker Sybren Anema nog altijd de 32 graden-theorie aanhangen: opstoken om een eventuele koprotaantasting in de kiem te smoren. Hier begonnen ze in 2014 mee, na een stevig koprotseizoen. Dat nooit weer, dachten de mannen.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.Naam: Sybren Anema (28), teelt uien met Wilco Sijtsma (48) Plaats: Arum (uienschuur) en Pingjum (bedrijf Sijtsma) (Fr.). Lees onderaan dit artikel meer informatie over het bedrijf. Foto's: Anne van der WoudeRisico beperkenKoprot is een lastig te bestrijden ziekte. De ui wordt in het veld geïnfecteerd, maar de ziekte openbaart zich pas na zes tot acht weken in de bewaring of bij de afnemer. Dan is er niets meer aan te doen en kan de (imago)schade enorm zijn. Studies en ervaringen wijzen uit dat netjes en goed drogen de risico’s inperkt. Vier dagen 32 gradenDe koprot veroorzakende schimmel botrytis groeit het snelst bij temperaturen van 22 tot 25 graden. Dus stoken
Sijtsma en Anema voor de zekerheid al voor het vierde jaar op rij hun uien op tot 32 graden. Dat gebeurt op het moment dat de relatieve luchtvochtigheid na tien tot veertien dagen is gezakt tot 70%. De hoge temperatuur wordt een dag of vier aangehouden. Daarna wordt de temperatuur, afhankelijk van de buitentemperatuur, weer teruggebracht naar rond de 8 graden in januari. De warmte houdt niet alleen de schimmel tegen, maar droogt de uien bovendien erg goed.Sybren Anema inspecteert de uien. Dat doet hij regelmatig om de kwaliteit te monitoren. Snijden is hierbij onontbeerlijk. De uien zijn mooi dit jaar.Volle schuurVooralsnog hebben de heren succes met deze tactiek; geen koprot te bespeuren in de uienproductie. Maar, in de rest van het land viel dat de laatste jaren ook best mee. “Als je ergens voor gaat, moet je eraan vasthouden. Dat is mijn overtuiging”, stelt Sijtsma bij de koffie in de kantine van de schuur. Deze schuur waardeerden ze voorafgaand aan oogst 2014 met kachels en ventilatoren op tot geschikte uienbewaring. Dat legt ze tot nu toe geen windeieren. Anema: “Het areaal is elk jaar iets gegroeid, zodat we ook met een wat mindere oogst de schuur vol hebben. Een volle schuur bewaart het mooist.”De uienoogst torent boven de schotten uit. Er is 50 ton meer ingeschuurd dan normaal.Kiemremmer MHNatuurlijk is het niet altijd feest. Vorig seizoen werkte kiemremmer MH niet goed door neerslag kort na de toepassing en gingen de uien spruiten in januari. Dat is opgemerkt door regelmatig uien te snijden. De uien zijn toen vervroegd verkocht, wat een geluk bij een ongeluk bleek; de prijzen zakten in de tweede helft van het seizoen steeds verder. Prijstechnisch was dit dus een gunstig uitpakkende wending.Geprimede Hypark-uienzaadDit jaar kenden de Friese telers een mooi groeiseizoen. “Onze nieuwe beregeningsinstallatie was niet nodig”, zegt Anema. “Het geprimede Hypark-uienzaad ging op 5 april de grond in en daar kwam gelijk een mooi buitje overheen. De opkomst was 95%. Het gewas groeide mooi door dankzij regelmatige neerslag.”Aardappelen moesten wachtenHet seizoen liep op rolletjes tot de oogst zich aandiende, want in die fase werd het erg nat. Dat wakkerde de vrees voor koprot aan. Of dat terecht is, moet nog blijken. “Het was te nat om groenig te rooien, wat de voorkeur heeft voor de kwaliteit”, vertelt Sijtsma. “Daarom hebben we eind september, begin oktober alles gerooid en gelijk geladen. Daarvoor hebben we het beste moment gekozen dat voorbij kwam. Je weet immers niet wanneer er weer zo’n moment komt. De aardappeloogst moet dan wachten. Uien gaan voor, omdat je aardappelen makkelijker kunt rooien. En als je het hele seizoen je best doet op een gewas, moet je dat voor de oogst niet loslaten.” Kachels met ventilatoren. Hiermee is de schuur voorafgaand aan oogst 2014 opgewaardeerd tot geschikte uienbewaring.Kwaliteit uien lijkt goedDe oogst verliep naar omstandigheden prima. Een fusarium- of waterrotaantasting daargelaten, lijkt de kwaliteit goed. In de bewaring liggen uniforme, grote, harde uien. Ze maken een lekker knisperend geluid als je erover loopt. Anema schat dat een opbrengst van netto 75 ton per hectare er wel inzit. De markt voor grove uien lijkt positief. Verwerkers uit het Zuiden komen laden in het Noorden. Van de uienoogst is 400 ton, volgens afspraak, af land al geleverd. 500 ton is ingeschuurd, zo’n 50 ton meer dan normaal. Hiervan is 200 ton toegezegd aan Waterman Onions, via een participatiecontract met levering januari tot en met april. De rest is nog vrij. Rode uien “We hebben een mooie basis liggen onder de afzet, waarmee we een groot deel van de kosten dekken”, legt Sijtsma uit. Die basis kwam drie jaar geleden tot stand met Waterman, een jaar later kwam Wiskerke hier met rode uien bij. “Dit bevalt goed. Voor onze vier hectare rode uien hebben we een vierjarig contract afgesloten met Wiskerke Onions. Het tweede seizoen zit er nu op. Deze worden afgezet voor een vaste prijs ongeacht de kilo’s. Zolang de kilo’s goed zijn, is er een mooi saldo mee te halen.”Het bedrijf vanaf de straat gezien. Anema is medewerker van Sijtsma, maar neemt de uienteelt en –bewaring volledig voor zijn rekening. Afgelopen seizoen teelden ze 12,5 hectare gele en 4 hectare rode zaaiuien. Sijtsma’s akkerbouwbedrijf, in het Noordwesten van Friesland, is 180 hectare groot. Het voornaamste gewas is pootaardappelen (80 hectare). Naast de uien zijn in het bouwplan granen (40 hectare) en suikerbieten (28 hectare) opgenomen. Hij ruilt mais- en grasland voor de aardappelteelt. De grondsoort laat zich omschrijven als zavelgrond, 18 tot 28% afslibbaar. Sijtsma boert vlak langs de Waddenzee.