Fitte varkens met nieuwe vaccins en schone hokken

De innovaties in de varkensgezondheidszorg volgen elkaar in hoog tempo op. De nadruk ligt steeds meer op preventie en het voorkomen van het gebruik van antibiotica.Het jaar 2020 ontpopt zich ook steeds meer als jaar van de varkensgezondheidszorg. De ontwikkelingen op dit vakgebied volgen elkaar in rap tempo op. Het meest recente nieuws is de lancering van een twee-in-eenvaccin van de Spaanse farmaceut Hipra. Het vaccin heet Mhyosphere PCV ID en beschermt varkens tot aan de slacht met een vaccinatie tegen zowel Mycoplasma hyopneumoniae (M.hyo) als Porcine Circovirus type 2 (PCV2)._{Tekst gaat verder onder de foto}Het naaldloos en intradermaal toedienen van vaccin met de Hipradermic van facmaceut Hipra. - Foto: HipraTechnisch hoogstandjeDe ontwikkeling van het Hipra-vaccin is een technisch hoogstandje. Voor de productie van het vaccin gebruikt Hipra namelijk een mycoplasma-stam, met daarin erfelijk materiaal van het circovirus. De dan gevormde, recombinante mycoplasma-stam noemt Hipra Nexhyon. Elke keer dat de Nexhyon zich vermenigvuldigt, doet het erfelijk materiaal van het circovirus dat ook. Op deze wijze bevat het vaccin slechts één antigeen, namelijk Nexhyon, dat bescherming biedt tegen twee ziektekiemen, is de uitleg van Hipra.Naaldloze toedieningHet vaccin is ontwikkeld voor naaldloze toediening, in de huid, van drie weken oude biggen. De voorgeschreven dosering is 0,2 milliliter. Het vaccin is zodoende sterk ingedikt. Volgens Hipra kan zover indikken alleen maar omdat in zijn vaccin slechts één antigeen zit. Met een combivaccin met twee antigenen is dat met de huidige stand van de techniek niet haalbaar, volgens Hipra.Naaldloze vaccinatie – eventueel in combinatie met toediening in de huid – raakt meer in zwang.Naaldloos nieuwe normNaaldloze vaccinatie – eventueel in combinatie met toediening in de huid – raakt meer in zwang. Varkenshouders vragen naar deze wijze van vaccineren. Farmaceut Boehringer Ingelheim biedt daarom gebruikers voortaan ook de mogelijkheid om hun vaccins naaldloos toe te dienen. Daarvoor is FreVAX ontwikkeld. De varkenshouder heeft zodoende de keuze of hij zijn biggen met of zonder gebruik van een naald wil vaccineren. Met de FreVAX blijft de dosering gelijk. De toediening is ook nog steeds intramusculair.Beeldvorming van varkenshouderij lift meeDe farmaceutische bedrijven en MS Schippers betogen dat hun innovaties bijdragen aan de verbetering van het politieke en maatschappelijke draagvlak van de varkenshouderij. De innovaties leiden tot gezondere dieren, met minder ingrepen en minder antibiotica, is de verklaring. Het dierenwelzijn gaat zodoende ook een stukje vooruit. Naaldloos, intradermaal vaccineren is volgens Hipra minder belastend voor een varken dan het gebruik van een naald. Met hun nieuwe vaccin is een varken met een handeling beschermd tegen twee kiemen. Bovendien is tien maal minder entvloeistof nodig met intradermale vaccinatie dan met een intramusculaire enting.Bij Schippers is men ook van mening dat HyCare de uitstraling van varkensbedrijven ten goede komt. HyCare-directeur Mart Smolders baseert dat op de belangstelling voor het concept. Vleesinkopers komen namelijk zelf naar de proefstal van Schippers om te kijken hoe het werkt. Dat geldt ook voor de Dierenberscherming. Programmamanager Veehouderij van de Dierenbescherming, Bert van den Berg, is zelf in de HyCare-stal geweest.Minder stressAanbieders van naaldloze vaccinatie-apparatuur en bijbehorende vaccins claimen dat hun techniek minder stress oproept bij het varken en het risico van versleping van ziektekiemen afneemt. Voor toediening in de huid geldt tevens dat de werking het vaccin verbetert, is de claim. In de huid zitten namelijk het meeste afweercellen, zodat een sterkere immuunreactie optreedt.OnderzoekenDe toediening van vaccin met een naald is echter al decennia een effectieve methode. Er liggen geen stapels onderzoeken die tonen dat naaldloos vaccineren betere immuniteit oproept. Mits hygiënisch wordt gewerkt, hoeft het risico op ziekte-overdracht met gebruik van een naald ook niet groter te zijn._{Tekst gaat verder onder de foto}Het FreVAX-apparaat dat Boehringer Ingelheim aanbiedt om varkens naaldloos te vaccineren. - Foto: Boehringer IngelheimMinder stress en arbeidWel zijn combivaccins of twee-in-eenmiddelen voor zowel de boer als het varken prettig. Als in één handeling de big dubbele bescherming krijgt tegen bepaalde ziektekiemen, scheelt dat stress voor het dier en arbeid voor de boer. Biggen vaccineren is een terugkerend werk op een zeugenbedrijf dat de nodige tijd en energie kost. Zeker als de biggen drie weken oud zijn.PIA-vaccinHet PIA-vaccin van MSD is sinds begin dit jaar beschikbaar en trekt ook veel aandacht. Het is een inactief, gevriesdroogd vaccin en wordt intramusculair gegeven, dus met een injectie in het spierweefsel. PIA is vaak sluimerend aanwezig en gaat ten koste van de technische resultaten. Het is een kwestie van zelf uitproberen door een deel van de varkens te vaccineren tegen PIA en te meten wat het effect is op de groei, voederconversie en uitval. Daarna is een rekensom eenvoudig te maken om te bepalen of vaccineren tegen PIA loont.PreventieIn een ideale varkenshouderij wordt niet of nauwelijks nog gevaccineerd of antibiotica verstrekt. Daar is de ziektedruk dusdanig laag dat varkens niet geïnfecteerd raken. Preventie dus. Dat is het doel dat het bedrijf MS Schippers voor ogen heeft met zijn HyCare-aanpak._{Tekst gaat verder onder de foto}Biggen in een nieuwe stal met veel HyCare-elementen. Een gezond big doet het ook goed in de vleesvarkensstal. - Foto: Bert JansenBetere resultatenMet HyCare wordt gestreefd naar een zo kiemvrij mogelijke omgeving, gezond drinkwater, goede bestrijding van ongedierte en een correcte verzorging van de varkens. Als HyCare goed wordt uitgevoerd door de varkenshouder, leidt dit volgens Schippers tot betere technische resultaten, zodat de investering ruimschoots wordt terugverdiend. Het saldo stijgt € 2 tot € 3 per vleesvarken met HyCare, betoogt men bij MS Schippers. Juist de bedrijven die technisch gemiddeld of bovengemiddeld goed draaien, profiteren van de HyCare-aanpak.HyCare-certificaatSchippers streeft ernaar dat dit jaar de eerste biggen op de markt komen met een HyCare-certificaat. Deze biggen zijn tijdens de opfok minder blootgesteld aan ziektekiemen en groeien daarom beter, is de claim. Deelname aan het certificeringsprogramma moet leiden tot het verbeteren van de diergezondheid op varkensbedrijven. Daar profiteert de vleesvarkenshouder ook van, aldus het bedrijf in Bladel.MensenwerkUiteindelijk blijft varkens houden mensenwerk. Het effect van een vaccinatie wordt groter als deze zorgvuldig wordt toegediend, op een bedrijf waar het met de hygiëne, voeding en het klimaat ook goed zit. Voor HyCare werkt het ook zo. Het effect is het grootst als het programma zorgvuldig wordt uitgevoerd. Als zes dagen in de week netjes van kleding wordt gewisseld bij de verplaatsing naar een andere diergroep, maar op zondag niet, dan blijft de winst achter.Uiteindelijk blijft varkens houden mensenwerkZiektedruk onder kritische grensDaarnaast is het zo dat varkens in een kiemvrije omgeving zelf niet kiemvrij zijn. Ziekteverwekkers, zoals mycoplasma, APP of PRRS zitten min of meer in de varkens gebakken. De claim van Schippers is dat met zijn HyCare-aanpak de ziektedruk zoveel mogelijk onder onder een bepaalde kritische grens blijft, zodat infecties uitblijven en de varkens dus minder ziek zijn. Dus beheersen van de ziektedruk op gangbare bedrijven. De spreekwoordelijke druppel die de veterinaire emmer bij het varken doet overlopen, blijft uit met HyCare, is de uitleg.