Financieren steeds lastiger

De rente blijft voorlopig laag is de algemene verwachting van banken. Dat is op zich goed nieuws voor ondernemers, maar andere eisen zorgen ervoor dat financieren toch lastiger wordt.De rente blijft zeker tot eind 2022 negatief verwachten experts aan het begin van 2021. Dat geldt voor kortlopende rentes zoals Euribor en voor langlopende leningen waar het rendement op staatsleningen een belangrijke basis is. Volgens prognoses van ABN Amro van begin januari dit jaar ligt de 3-maands Euribor in 2021 en 2022 op min 0,55%. Voor 10-jaars staatsleningen van Nederland is de verwachting min 0,40 in het eerste kwartaal van 2021, oplopend naar min 0,30% eind 2022.Een perceel landbouw in de verkoop. Grondprijzen zijn hoog en dat legt een fors beslag op financieringsruimte. De extra lasten voor rente en aflossing zijn vaak hoger dan het directe extra rendement. - Foto: Hans PrinsenRente en aflossingDie negatieve rentes zijn echter de basisrentes. Boeren en andere ondernemers hebben te maken met allerlei opslagen waardoor er uiteindelijk wel rente betaald wordt over de leningen. Dan nog is voor veel bedrijven de rentelast duidelijk lager dan jaren geleden. De aflossingen zijn over het algemeen wel hoger geworden. Banken zijn steeds kritischer op lange aflossingstermijnen, mede omdat ze ook zelf aan allerlei eisen van toezichthouders moeten voldoen.Buffers steeds belangrijkerRente en aflossing moeten uit de exploitatie van het bedrijf opgebracht worden. Buffers aanleggen wordt steeds belangrijker om tegenvallers op te vangen. Dat bleek afgelopen jaar maar weer door de corona-uitbraak. Die heeft onder meer akkerbouwers met frietaardappelen en kalverhouders zwaar getroffen. Ook de varkenshouderij kreeg te maken met een ongekende terugval van prijzen.VerdienmodelBij het verstrekken van financiering wordt niet alleen gekeken hoe een bedrijf nu draait. Belangrijk is ook of een bedrijf kan voldoen aan allerlei (toekomstige) eisen op het gebied van duurzaamheid, landschap, biodiversiteit en dierenwelzijn. Daarbij speelt het ondernemerschap van de boer een belangrijke rol. Een knelpunt is steeds vaker het veelbesproken verdienmodel. Extensiveren kan dan wel een gewenste richting zijn, maar is lastig te realiseren bij de huidige hoge grondprijzen. Daarvoor heeft niet elke boer genoeg financiële ruimte bij gegeven opbrengsten.Marijn Dekkers, Sectorspecialist Melkveehouderij van Rabobank. - Foto: Herbert WiggermanAflossen maakt het verschilDoor de voortdurend lage rente is het rente-aandeel in de financieringslasten steeds lager geworden. De financiële ruimte om aflossingsverplichtingen op te kunnen brengen maakt het verschil stelt Marijn Dekkers, sectorspecialist melkveehouderij van Rabobank. Dekkers ziet eigenlijk twee trends die daar uit voortkomen.

Dat is in de eerste plaats het maken van een goede investeringsplanning. Dat begint met overleg over geplande investeringen en niet zomaar grote aankopen vanaf de rekening courant betalen als die ruimte er wel is. “Hou daarbij rekening met de grotere volatiliteit (schommelingen) van opbrengsten. Dat valt in de melkveehouderij nog mee tot nu toe, maar zeker in de akkerbouw en intensieve veehouderij zijn er grote verschillen. Dat heb je als ondernemer niet in de hand, maar daar moet je in de financiering wel rekening mee houden.”

De tweede trend die Dekkers benoemt, is anders financieren van grond. Grond is en blijft belangrijk voor bedrijven in akkerbouw en melkveehouderij, bijvoorbeeld om uit te breiden of te extensiveren. Door de stijgende grondprijzen kan financiering lastiger worden. “Let er op dat je de financiële ruimte niet volledig vastlegt met grondaankopen. Het kan dan op dat moment wel haalbaar zijn, maar er wel toe leiden dat er geen ruimte meer is voor andere investeringen of opvangen van tegenslagen. Het bedrijf moet wendbaar blijven.”Looptijden spreidenMarijn Dekkers van Rabobank gaat ervan uit dat de basisrente voorlopig laag blijft. Het renterisico loopt er in grondgebonden sectoren met langlopende leningen ‘langzaam uit’ volgens Dekkers. “Door de relatief lage aflossing is het renterisico in een financiering die bijvoorbeeld in 25 jaar wordt afgelost na vijf jaar maar beperkt lager”, zegt Dekkers. “Het risico van een stijgende rente is daarmee nog steeds aanwezig. Voor langlopende financieringen blijft het belangrijk om renterisico’s te beperken. Bijvoorbeeld door spreiding in looptijden.”