Europees geld voor klimaat en bodem is onvoldoende

Hoe moet Nederland invulling geven aan het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)?Voordat minister Carola Schouten in Brussel een strategisch plan kan indienen, moet ze eerst op een rij zetten wat de kansen en bedreigingen zijn voor voedsel, landbouw, natuur en platteland.Het Louis Bolk Instituut heeft samen met Wageningen Environmental Research op verzoek van de Tweede Kamer in beeld gebracht wat de impact de GLB-voorstellen is op bodemkwaliteit, biodiversiteit, innovatie, klimaat en agrarisch natuurbeheer.Maatregelen op perceelsniveauHet rapport schetst een aantal scenario’s en mogelijkheden. Een van de conclusies is dat het voor klimaat en bodem van belang is om maatregelen op perceelsniveau toe te passen. Waar het gaat om doelstellingen voor biodiversiteit en specifieke soorten moet beleid worden geformuleerd dat zich juist toespitst om de omgeving van de percelen. De onderzoekers noemen de Kringloopwijzer en de Biodiversiteitsmonotor “uitstekende hulpmiddelen voor kwantificering en sturing”.10 voorwaardenDe Europese Commissie heeft in de plannen die in juni zijn gepresenteerd 10 voorwaarden genoemd voor een goede landbouw- en milieuconditie. Die 10 elementen vormen de basis van het rapport van LBI en WUR.De 10 voorwaarden zijn: instandhouding van het graslandareaal, bescherming van veenweidegebieden, verbod op verbranden van stoppels, bufferstroken langs waterlopen, duurzaam gebruik van meststoffen, tegengaan van bodemdegradatie, geen kale grond, gewasrotatie, behoud van landschapselementen en verbod op omzetting van blijvend grasland in Natura2000-gebieden.Veel onzekerhedenIn het rapport schetsen de onderzoekers de huidige praktijk in Nederland en de mogelijkheden die er zijn om daar extra op in te zetten. Maar het blijven aannames met veel onzekerheden. Wat er moet gebeuren en hoe is vooral afhankelijk van wat Nederland wil bereiken. Er kunnen extra eisen worden gesteld aan de toekenning van inkomenstoeslagen. Maar het zal in de praktijk moeilijk zijn om grote stappen te maken. In de melkveehouderij is zo’n € 4.000 per hectare en in de akkerbouw € 2.000 per hectare nodig om de helft te realiseren van de doelstellingen (klimaat en bodem) in 2030.Budgetten niet toereikendDe beschikbare budgetten zijn daarvoor niet toereikend, aldus de onderzoekers. Hooguit 20% van de doelstellingen kunnen met behulp van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid worden gerealiseerd. Daarmee is het GLB “een belangrijk beleidsspoor om bij te dragen aan klimaat- bodem en biodiversiteitsdoelen, maar (...) het GLB alleen [is] niet voldoende om deze doelen ook geheel te realiseren. Daarvoor [zullen] ook vanuit andere beleidssporen en uit de markt inspanningen moeten worden geleverd”, aldus de onderzoekers.