‘Duurzaamheid of agro-industrie?’

Wat vinden we belangrijk? Duurzaamheid, gezondheid of de agro-industrie?Frans Timmermans zal niet blij geweest zijn: biodiversiteit en klimaatactie scoren niet hoog bij de EU-ministers. Wat wel hoog scoort is de naamgeving van vegetarische producten. Producten als vegetarische worst of melk waar geen beest aan te pas is gekomen, zouden niet zo mogen heten. De Europese koepels rond vee en vlees en de agrarische koepelorganisatie Copa-Cogeca vinden het fout dat vegetarische producten meeliften op het goede imago van vlees en zuivel. Klopt dit allemaal wel?Doorgaan op de oude manierEerst nog even over die magere opstelling van de ministers. Ze hebben zich helemaal laten inpakken door zogenaamde belangenbehartigers van de boer. Dat betekent: doorgaan op de oude stikstofgebaseerde manier, hectaresteun met onduidelijk gedefinieerde ecoregelingen. Wetende dat het de andere kant op moet voor de bodem, de biodiversiteit en het klimaat.De gangbare landbouw leunt zoals bekend sterk op anorganische NPK-kunstmest en andere chemische toedieningen. Omdat de bodem daardoor niet gestimuleerd wordt tot zelfredzaamheid (om het zacht uit te drukken) moet elk jaar stevig worden bemest. Het ontbreekt de plantenwortels namelijk aan voldoende schimmels (mycorrhiza), bacteriën (diazotrofen) en hormonen (strigolatonen). Wanneer de bodem op een organische manier wordt bemest, ontstaat een heel andere dynamiekSteeds meer onderzoek bevestigt dat veel van de stikstof inderdaad niet opneembaar is. Van kunstmestfosfaat wordt in sommige gevallen maar 10 tot 15% hetzelfde jaar opgenomen. Hetzelfde geldt voor sporenelementen. Ze moeten in overdosis worden bijgestrooid, zodat er net genoeg bij de plantenwortel overblijft. Wat verder van de wortel af ligt, wordt – bij gebrek aan voldoende mycorrhiza – gefixeerd of verdwijnt in het milieu.Andere dynamiek bij organisch bemestenWanneer de bodem op een organische manier wordt bemest, ontstaat een heel andere dynamiek. Dan is er wel voldoende bodemleven om de benodigde stoffen over grotere afstanden te kunnen opnemen. Bovendien krijgen de producten door hun robuustere groei hogere gehaltes aan gezonde stoffen. In biologische melk werd 50 tot 80% meer antioxidanten aangetoond – goed voor het immuunsysteem.Je zou dus net zo goed kunnen verbieden om bio-industrieel geproduceerde melk nog melk te noemenDan kom ik nu terug op dat goede imago van vlees en zuivel. Veganmelk zou daarop meeliften en het woord melk ten onrechte dragen. Ik zie het eerder andersom. Als de gangbare melk ten opzichte van biologische melk relatief zo weinig antioxidanten bevat en die zitten wel in veganmelk, zie ik het probleem niet. Volgens literatuuronderzoek zijn de lagere gehalten vooral te vinden in ‘intensief geproduceerde gangbare melkproducten’. Dat betekent dat de gehalten vroeger, toen het er minder intensief aan toe ging, hoger waren. Je zou dus net zo goed kunnen verbieden om bio-industrieel geproduceerde melk nog melk te noemen. Er zit lang niet meer zo veel in die melk als in melk zoals God die ooit bedoeld had.