‘Duurzaam moet wel kunnen voor boer’

Kamerlid Roelof Bisschop (SGP) gaat zich als boerenzoon op het landbouwbeleid richten. Hij wil dat de landbouw meer in kringlopen gaat werken.Roelof Bisschop (61) groeide op het gemengde bedrijf van zijn ouders op. Zelf was hij werkzaam in het onderwijs voordat hij 5,5 jaar geleden in de Tweede Kamer kwam. Na het vertrek van Elbert Dijkgraaf uit de Tweede Kamer heeft Bisschop de landbouwportefeuille van hem overgenomen. “Dat wilde ik graag. Als boerenzoon verloochent dat zich eigenlijk nooit. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Ik realiseer me dat de sector er totaal anders uit ziet dan 40 jaar geleden. Maar de contacten met de sector heb ik via familie en de streek waar ik ben opgegroeid nog steeds.”U bent boerenzoon?“Mijn ouders hadden in Rouveen een traditioneel familiebedrijf voor de jaren 50 en 60. Zo’n 25 koeien met bijbehorend land. Eerst was het een typisch gemengd bedrijf, dat later een veehouderij werd. Mijn vader was bezig een omslag te maken naar een zo natuurlijk mogelijke gesloten kringloop. Toen hij op leeftijd kwam, is het bedrijf in de jaren 90 verkocht. Ik vind het fantastisch dat ik nu jonge boeren spreek over het sluiten van kringlopen en zo min mogelijk kunstmestgebruik. Al hebben zij het wel over een andere orde van grootte van bedrijven.”_{Artikel gaat verder onder de foto.}SGP'er Roelof Bisschop wil zich de komende tijd onder andere inzetten om te voorkomen dat bedrijven over de kop gaan door de fosfaatregeling. - Foto: Roel DijkstraDe kringloop blijft dus interessant?“We moeten als het kan van chemische middelen af. Door het goed benutten van mest kun je de bodem verbeteren. Dat is ook goed voor de weidevogels, voor de natuur en het milieu en voor de economie. Daar willen wij op inzetten. Het zou goed zijn als de overheid daarin meer faciliteert. Er zijn nu maatregelen die dit soort ontwikkelingen frustreren in plaats van stimuleren. Dat moet anders.”‘Het fabrieksmatig houden van dieren roept bij mij vraagtekens op’Hoe ziet voor u de ideale landbouw eruit?“Je kunt niet van een ideale landbouw spreken. Als je in de polders bent, is er een andere landbouw dan op de Veluwe. Ik vind het wel goed dat er meer dan in het verleden eisen worden gesteld aan dierenwelzijn. Het fabrieksmatig houden van dieren roept bij mij als boerenzoon toch vraagtekens op.”Worden ze fabrieksmatig gehouden?“Je kunt je afvragen of dat de goede term is. Ik wil termen als bio-industrie niet gebruiken. Ik doel op varkens- en kalvermesterijen die uitsluitend zijn gericht op de productie van dieren die binnen een bepaalde tijd een bepaalde hoeveelheid vlees leveren, zonder oog voor dierenwelzijn en omgeving. Daar heb je levende have voor nodig en daar worden keuzes in gemaakt. Dat komt toch het dichtst bij het fabrieksmatig houden van dieren. Deze dieren hebben een andere functie dan wanneer ze deel uitmaken van een complex van een min of meer gesloten kringloop. Gelukkig hebben veel veehouders hart voor hun dieren en is de sector in beweging.”‘Je bent verplicht om goed voor die dieren te zorgen’Moeten we minder naar gespecialiseerde bedrijven?“Ik snap dat mensen de keuze maken om zich te specialiseren in een bepaalde tak en ik snap ook dat je een bepaalde omvang moet hebben om dit exploitabel te maken. Je bent verplicht om goed voor die dieren te zorgen. Daar hoort ook een gezonde voeding en een bepaalde leefruimte bij. Al worden veehouders daarin ook wel eens belemmerd. Ik ken een geval waarbij een pluimveehouder een zo diervriendelijk mogelijke stal wilde bouwen. Om de dieren meer ruimte te geven, moest hij ook een grotere stal bouwen. Vanuit zijn omgeving kreeg hij een storm van kritiek. Dan moet je burgers ook uitleggen dat hij wel een bepaalde omvang moet hebben om het economisch rond te krijgen als hij zijn dieren op een zo diervriendelijk mogelijke manier wil houden. Daar hadden de bezwaarmakers uit de buurt nog niet over nagedacht.”De veehouderij staat onder druk. Kan de huidige veestapel wel blijven?“Ik heb collega’s die zeggen: Nederland hoeft niet de voedselproducent van de wereld te zijn. Daarmee zeg je dus: laat de boeren maar minder produceren en laat de positie maar over aan andere landen. Maar daarmee lever je geen bijdrage aan vraagstukken over voedselkwaliteit, voedselzekerheid en dierenwelzijn. Stel dat kalverhouderij hier verboden wordt en in Oost-Europa gaan ze wel van start. Wie garandeert dan dat je dezelfde kwaliteit en veiligheid en dierenwelzijnsgaranties krijgt? Die krijg je niet. Formeel vallen ze wel onder Europese regels, maar je weet dat het daar anders is dan hier.”Dus de Nederlandse veehouderij moet de huidige omvang behouden?“Ik vind wel dat we meer naar grondgebonden dierhouderij zouden moeten. Maar ik realiseer me dat dit in sommige deelsectoren, zoals de varkenshouderij, absoluut onmogelijk is. Ik ben er niet voor om als overheid de bedrijfsvoering te gaan regelen. Dat is de vrije keuze van de boer. Maar de overheid kan het wel stimuleren en faciliteren, zoals via de voorwaarden voor de uitgifte van fosfaatrechten via de fosfaatbank.”‘De overspannen reactie geeft al aan dat er te weinig vertrouwen is in de sector’De landbouw is vaak negatief in het nieuws. Hoe komt dat?“Het heeft wel eens iets van een hetze. Organisaties die vinden dat er een eind moet komen aan de grootschalige landbouw, vergroten dit soort dingen uit om de sector in een negatief daglicht te zetten. Beleidsmakers die overspannen reageren, zoals in de I&R-affaire, stimuleren ook het idee dat er bij het leven wordt gesjoemeld. De overspannen reactie geeft al aan dat er te weinig vertrouwen is dat de sector zonder permanent toezicht kan functioneren. Ik weet ook wel dat er boeren soms kalveren wat later registreren als ze nog wat te klein zijn om naar de mesterij te gaan, omdat anders termijnen gaan lopen. Dat soort dingen is echt het betonrot in het vertrouwen en daar begint het vaak mee.” _{Artikel gaat verder onder de foto.}Roelof Bisschop in de Tweede Kamer. - Foto: ANPDe landbouw staat niet alleen maatschappelijk, maar ook financieel onder druk. Het Europees landbouwbudget wordt vrijwel zeker verlaagd.“Op zichzelf is het natuurlijk een ongezonde situatie dat een bedrijf permanente subsidie ontvangt. Eigenlijk moet zo’n bedrijf van zichzelf rendabel zijn. Met verlaging van de toeslagen moet er ruimte komen voor een ander verdienmodel. Dat betekent dat niet alles dichtgeregeld moet worden, maar dat een boer ook echt ondernemer kan zijn. Als de subsidies naar beneden gaan, waar haalt de boer dan de compenserende vergoeding uit? Eisen worden op eisen gesteld, maar er staat bijna nooit extra inkomen tegenover en dat baart me echt zorgen.”‘Nederland is over-verwend. We hebben geen idee wat voedselzekerheid eigenlijk betekent’Hoe moet dit worden opgelost?“Als dit niet via de prijs van het product gaat, dan moet wel duidelijk zijn hoe dat op een andere manier kan. Nederland is zeer gebaat bij een vitale agrarische sector. Nederland is over-verwend. We hebben geen idee wat voedselzekerheid eigenlijk betekent. We hebben sinds de Tweede Wereldoorlog geen voedseltekorten gekend, omdat de agrarische sector als vanzelfsprekend zorgde voor voldoende voedsel. Als dat niet het geval is, raakt de hele samenleving ontwricht.”Wat gaat u doen voor de boeren?“De verschillende landbouwsectoren hebben te maken met een stapeling van regels: ammoniak, mest, fijn stof, geur, gewasbeschermingsmiddelen en dierenwelzijn. Aan de horizon doemt ook de CO²-opgave op. Voor mij zijn een paar dingen heel belangrijk. Gezond boerenverstand en experimenteerruimte, zonder dat je alles tot op de punten en komma’s berekend hebt. Het beleid moet niet alle issues op zichzelf beschouwen, maar het hele systeem bekijken. Fijnstofemissie heeft alles te maken met de omschakeling naar scharrelstallen. Ammoniakemissie bij het uitrijden van mest staat niet los van wat er in de stal met die mest gedaan wordt. En wat voor effect heeft het op de bodem en de emissie van broeikasgas? Duurzame ontwikkeling is een goede zaak, maar de boer moet wel mee kunnen schakelen. Concreet betekent dit voor de korte termijn dat ik wil voorkomen dat bedrijven over de kop gaan door de fosfaatregelgeving en ik wil de brede weersverzekering vrijstellen van de assurantiebelasting. Er moet een beter pachtbeleid komen en het mest- en ammoniakbeleid moet meer uitgaan van metingen en praktijkkennis.” Wat kunnen boeren zelf doen?“Laten zien wat er op de erven gebeurt en zorgen dat de sector de boel op orde heeft. Dat is van groot belang. Maar ook de bevolking moet meer beseffen wat de vitale agrarische sector voor ons als samenleving betekent: namelijk voedselveiligheid en voedselzekerheid. Aan dat besef ontbreekt het nog wel eens.”Lees ook: Kamerwerk eist zware tol van volksvertegenwoordiger