‘Duurzaam boeren vraagt om grotere bedrijven’

“Duurzaam is niet alleen de wijze waarop je boert, maar ook hoe je je bedrijf doorgeeft aan je opvolgers”, citeert Hanna de Amerikaan Joe Salatin, boer in Virginia.Ze vervolgt: ”Wijze woorden. Diep in zijn hart wil elke boer wel dat zijn bedrijf wordt voortgezet door zoon of dochter. Dan blijft het bedrijf op die manier in de familie. De binding van mensen met de grond met ze bewerken, is eeuwenoud.”‘Je hoort collega’s niet vaak zeggen: Blij dat ik geen opvolgers heb’Ik geloof dat Hanna gelijk heeft. Je hoort collega’s niet vaak zeggen: ”Blij dat ik geen opvolgers heb.” Vaker zegt zo iemand een beetje spijtig: ”Ja, ik investeer niet meer, ik heb geen opvolger.” Begrijpelijk. Een boer boven de 50 doet dat niet meer. Waarom een avontuur aangaan, als je er zelf niet van kan profiteren?‘Dus kiest men de andere route: niet meer groeien, maar natuurcontracten afsluiten en zoveel mogelijk subsidie binnenhalen’ Dus kiest men de andere route. Dat is niet meer groeien, maar contracten afsluiten met natuurorganisaties en zoveel mogelijk subsidie binnenhalen. Niks mis mee, maar geeft het als ondernemer echt bevrediging? Ik betwijfel het.‘Je ziet het aan bedrijven, als de groei eruit is’Je ziet het aan de bedrijven. Als de groei eruit is en er niet veel meer wordt geïnvesteerd, gaat het bedrijf ook achteruit. Je ziet zo aan de bedrijfsgebouwen en het erf of er geboerd wordt op de toekomst, of om het einde van de boerenloopbaan zo gemakkelijk mogelijk te bereiken. Het gevolg is uitgeleefde bedrijven.Daarom heeft duurzaam boeren wel degelijk 2 kanten: de kant van de bedrijfsvoering en de kant van de voortzetting. Een boerderij moet dan ook minimaal een volledig inkomen verschaffen aan minstens 2 generaties. De opvolger moet, als pa met pensioen wil, er zonder moeite 1 of 2 arbeidskrachten op na kunnen houden. Dan houdt hij een sociaal verantwoord leven en zijn eventuele opvolger kan ook zo weer in het bedrijf stappen.‘Duurzaam boeren is ook: levensvatbaar bedrijf achterlaten’“En dat is geen nostalgie”, voegt Hanna nog toe. “Boerenfamilies bevolken vaak decennialang dezelfde boerderij. Maar hoeveel jonge opvolgers zitten niet in zwaar weer omdat pa zich niet heeft aangepast aan de groeiende schaalgrootte?”Bij duurzaam boeren hoort: een levensvatbaar bedrijf achterlaten.