Droogtejaar 2018 resulteert in recordwinst bij Emsland

Emsland Group sloot campagne 2018-’19 af met een recordwinst. De Erzeugergemeinschaft bedong voor telers een droogtetoeslag bovenop de contractprijs.De Duitse aardappelverwerker Emsland Group in Emlichheim (D) heeft ondanks de droogte in 2018 over 2018-’19 financieel erg goed gedraaid. Sterker, het was het beste jaar ooit. Recent maakte de aardappelverwerker op de winterbijeenkomsten bekend dat het een omzet heeft gedraaid van om en nabij € 600 miljoen en een winst van iets meer dan € 30 miljoen. Ter vergelijking, Avebe realiseerde over hetzelfde boekjaar een omzet van € 575 miljoen en een nettowinst van € 5,2 miljoen. “Telers konden het zich niet veroorloven zich niet te committeren, zo hoog waren de premies.” - Foto: Henk RiswickDe prestatieprijs van Avebe bedroeg € 96,63 per ton aardappelen. De prestatieprijs is het aardappelgeld dat de coöperatie aan de leden betaalt, vermeerderd met het nettoresultaat inclusief transportkosten. Hanteren we dezelfde uitbetalingssystematiek bij Emsland Group, dan zou hun prestatieprijs op € 128 per ton aardappelen uitkomen. De vergelijking tussen beide uitbetalingsprijzen gaat wel enigszins mank, omdat in de Emslandprijs ook de resultaten van vlokkenaardappelen worden meegenomen, Emsland jaarrond vlokkenaardappelen verwerkt en de prestatieprijs van Emsland dus een veel grotere bewaarvergoedingscomponent bevat. Daar komt bij dat de uitbetalingsprijzen bij Emsland franco fabriek zijn, telers verzorgen zelf het transport en draaien zelf voor de kosten op. Emsland betaalt telers een transportkostenondersteuning van 6 cent per ton per kilometer. Desalniettemin een uitstekende prijs.Organisatiestructuur Emsland GroupDe organisatiestructuur van Emsland Group lijkt op een coöperatie zoals die van Avebe, maar is een AG, een Aktiengesellschaft, een naamloze vennootschap met vrij overdraagbare aandelen. De zetmeelfabriek in Emlichheim behoorde tot Koninklijke Scholten Honig dat in 1978 failliet ging. Omdat destijds overnamekandidaat Avebe geen uitsluitsel wilde geven wat het van plan was met de fabriek in Emlichheim, besloot een grote groep telers, verzameld in de Erzeugergemeinschaft, tot een buy-out van de fabriek in Emlichheim. De holding bevat 240.000 aandelen, eigendom van de Erzeugergemeinschaft, zeg maar de telers. Daarnaast zijn er nog 70.000 Vorzugsaktien, een soort aandelen met leverrecht.
De eigenaren van de 240.000 aandelen hebben stemrecht, de eigenaren van de 70.000 Vorzugsaktien niet, maar ontvangen een hoger dividend. De Erzeugergemeinschaft heeft het recht om via de raad van commissarissen in te grijpen in de raad van bestuur. Zoals in 2014, toen de ledeneigenaren door mensen uit de eigen onderneming waren geïnformeerd dat twee oud-directeuren vermoedelijk fraude pleegden. De Erzeugergemeinschaft kon toen direct de benodigde maatregelen nemen om de belangen van de telers veilig te stellen. Emsland Group had al vroeg in de zomer door dat zijn telers op een misoogst afstevenden en een groot deel niet aan de leverplicht zou kunnen voldoen. Om telers te stimuleren toch alle gecontracteerde aardappelen te leveren en om grote financiële verliezen bij de telers te voorkomen, stelde het concern in samenwerking met de Erzeugergemeinschaft (EZG) het zogenoemde Rohstoffsicherungsprogramm in. Daarbij maakte het bestuur van de EZG duidelijk dat het niet ondersteunen van de ledentelers enorme negatieve gevolgen voor de toekomstige grondstofvoorziening van de fabriek zou hebben. Het programma hield in dat telers bovenop de contractprijs een droogtepremie ontvingen van € 10 per ton aardappelen bovenop de contractprijs. Daarbovenop betaalde Emsland € 15 per ton extra als telers aangaven ook in campagnejaar 2019-’20 minimaal dezelfde hoeveelheid aardappelen te contracteren. Tot slot ontvingen telers een extra gestaffelde droogtepremie van € 25 tot € 35 per ton geleverde aardappelen voor alle aardappelen geleverd boven het fabrieksgemiddelde. Maximaal konden telers dus € 60 extra bovenop de contractprijs ontvangen, maar omdat veel telers geen extra aardappelen hadden, kwam de gemiddeld uitbetaalde meerprijs uit op zo’n € 30 bovenop de standaard contractprijs. Lambert Vette (links) en Gerrit-Jan Wesselink. Wesselink is CEO van Emsland Group. Vette heeft een akkerbouwbedrijf met aardappelen in Hoogstede (D.) en is voorzitter van de Erzeugergemeinschaft (EZG). - Foto: Frank UijlenbroekBoerderij interviewde Gerrit-Jan Wesselink en Lambert Vette in een dubbelinterview.Hoe hebben jullie ondanks de hoge uitbetalingsprijzen voor aardappelen zo’n goed resultaat neer kunnen zetten?Vette: “EZG had al vroeg in het seizoen door dat vanwege de droogte een ware catastrofe plaatsvond. EZG was daarom al snel van mening dat het concern iets moest doen om de zwaar getroffen telers tegemoet te komen. We hebben toen de directie onze inschatting gegeven over wat nodig is om de telers zo te ondersteunen dat een voortzetting van de teelt ook in de opvolgende jaren mogelijk is en ten minste een deel van de schade wordt gecompenseerd. Naar onze inschatting was daarvoor een bedrag van ten minste € 30 per ton bovenop de contractprijs nodig, wat naar onze berekeningen circa € 40 miljoen inhield. Daarbij was onze boodschap richting directie duidelijk: niet ondersteunen betekent het einde van de aardappelteelt voor een deel van de Emslandtelers. De directie, die ook met de situatie bezig was, stelde als eis dat het programma ervoor zou zorgen dat de maximale hoeveelheid aardappelen geleverd zou worden, om klanten zo goed mogelijk te kunnen beleveren, en dat de teelt ook voor het volgende seizoen zou zijn gewaarborgd. Vrijwel alle telers hebben zich gecommitteerd aan het Rohstoffsicherungsprogramm. Financieel konden de telers het zich ook niet veroorloven zich niet te committeren, zo hoog waren de premies.”Voor sommige telers pakt 2019 financieel slechter uit dan in droogtejaar 2018Wesselink: “De schaarste aan grondstoffen schiep ook kansen aan de verkoopkant. Klanten toonden begrip voor prijsverhogingen om telers te kunnen ondersteunen en de aanvoer van aardappelen te waarborgen. De verkoop van vlokken is goed verlopen, maar ook de verkoop van zetmeel en zetmeelderivaten had een goede verdiencapaciteit. De combi vlokken en granulaten, aangevuld met bijpassende zetmeelderivaat specifiek voor de snackindustrie, bleek goed uit te pakken. Het Rohstoffsicherungsprogramm zorgde ervoor dat elke gecontracteerde aardappel ook bij Emsland Group terechtkwam.”Herfst 2019 was wederom vrij droog. Krijgen telers over dit seizoen weer een extra bovenop de contractprijs?Wesselink: “Nee. De prijs die Emsland Group voor prijsvergelijkingen hanteert, is in seizoen 2019-’20 voor zetmeel € 94,56 per ton aardappelen en die voor vlokken € 114,28 per ton franco fabriek. Deze bedragen zijn inclusief € 8,25 per ton dividend per aandeel, eigendom van de leden van EZG. Die € 8,25 uitbetaling door telersorganisatie EZG geldt dus niet voor per ton geleverd, maar per ton gecontracteerd. Kun je dit seizoen weer niet aan de leverplicht voldoen, dus je levert minder tonnen, dan krijg je verhoudingsgewijs toch iets meer betaalt voor de geleverde aardappelen. Aan het einde van het seizoen volgt nog een nabetaling door de fabriek, maar de hoogte daarvan is nog niet bekend.” Vette: “Voor sommige telers pakt 2019 financieel slechter uit dan in droogtejaar 2018. We begrijpen als EZG echter dat het bedrijf niet wederom zoveel geld kan vrijmaken. Daarom hebben wij als EZG uit de middelen die ons ter beschikking staan tot de ondersteuning voor 2019 besloten. Die komt neer op de € 8,25 per ton gecontracteerd volume. Wij wilden alle ledentelers gelijk ondersteunen. De neerslag in 2019 was erg onevenredig verdeeld. Als we voor dividend per ton geleverd zouden kiezen, zouden telers die veel meer neerslag hebben gehad en dus een grotere oogst hadden, evenredig meer dividend ontvangen. Daarom is gekozen voor dividend per gecontracteerd volume. Mocht iemand zijn quotum dus maar voor 50% hebben kunnen vol leveren, betekent dit voor hem over zijn geleverde kilo’s een nabetaling van EZG van tweemaal € 8,25 is € 16,50 per ton. De solidariteit onder de telers van EZG is na twee droge jaren op rij erg groot.”Wat wordt de prijs voor komend seizoen?Wesselink: “We zijn als directie nog in onderhandeling met EZG. Onze ambitie is de prijzen op niveau 2019-’20 te houden. Ook over hoe hoog de compensatie voor het wegvallen van chloorprofam moet worden, zijn we nog in conclaaf. Wel wijst EZG ons nadrukkelijk op de steeds verder stijgende teeltkosten, onder andere door het verlies van bestrijdingsmiddelen, maar ook de wereldwijde situatie met betrekking tot corona is zeker een punt van aandacht.”Emsland Group kan door de hogere contractering minder vrije aardappelen opnemen dan vroegerHeeft Emsland Group nog uitbreidingsplannen?Wesselink: “We nemen binnenkort een nieuwe extra vlokkenlijn in de fabriek in het Oost-Duitse Hagenow in bedrijf. De capaciteit van die fabriek ligt op circa 25.000 ton vlokken per jaar. We hebben binnen de onderneming nu nog iets overcapaciteit, maar gezien de aantrekkende vraag naar vlokken, verwacht ik dat we binnen enkele jaren op volle capaciteit draaien. We investeren in al onze fabrieken om de productieprocessen te optimaliseren, zodat overal de productie toeneemt of wordt geoptimaliseerd.”Hoe is de animo onder telers voor de contracten?Vette: “Goed. Een contract geeft zekerheid. De prijs moet wel telersvriendelijk zijn. EZG ziet daarop toe.”Wesselink: “Het streven van Emsland Group als concern is een calculeerbare inkoopprijs en daar hoort contractering bij. De vlokkenproductie is qua dekkingsgraad 100% gecontracteerd. Dat is wezenlijk anders dan enkele jaren terug, toen de dekkingsgraad lager was. In 2017, het jaar van de overtollige aardappeloogst, had Emsland Group ook nog ruimte extra vrije aardappelen boven contractvolume te verwerken. Toen werden ook vrije aardappelen van derden verwerkt. Die ruimte in overcapaciteit is nu veel minder omdat de dekkingsgraad in het concern veel hoger ligt. We hebben ons richting de telers verplicht tot 110% van het contractvolume van onze telers af te nemen. Dus bij een contract van 300 ton kan een teler 30 ton vrije aardappelen extra leveren. Emsland Group kan dus door de hogere contractering niet meer zoveel vrije aardappelen opnemen als in eerdere jaren.”Zoeken jullie nog nieuwe telers?Wesseling: “Voor vlokken in de fabrieken in het westen van Duitsland niet. Het verwerkingsvolume hebben we voor 100% contractueel geborgd. In Hagenow kunnen we nog wel extra aardappelen verwerken. Voor zetmeel is er nog wel ruimte voor nieuwe telers.” Vette: Nieuwe telers moeten zich wel inkopen in de Erzeugergemeinschaft. De aandelen hebben een vaste prijs van € 400 per aandeel. Lidmaatschap moet worden aangevraagd bij het bestuur van EZG. Dat beslist dan over een eventuele opname.”Welke nieuwe zetmeel- en/of eiwitderivaten heeft Emsland Group recent ontwikkeld?Wesselink: “We hebben nieuwe zetmeeltoepassingen voor snack-, kaas- en beslagtoepassingen. Ook hebben we een plantaardige gelatinevervanger ontwikkeld. De bouw van een nieuwe dextrinefabriek in Emlichheim is net gereed. Dextrine wordt gebruikt in industriële toepassingen. We bekijken alle bestanddelen van de aardappel en proberen daarmee winst te genereren. Ook de potentie voor hoogwaardig aardappeleiwit onderzoeken we, maar vooral naar de wat langere termijn. Met erwtenproteïne zijn we overigens een eind op weg, ook dat is een hoogwaardig eiwit. Het voordeel van erwtenverwerking is dat we de aardappelcampagne niet kunstmatig hoeven te verlengen, dus daarmee houden we de kostprijs van ons zetmeel laag.” Nog veel last van de coronacrisis?Wesselink: “We merken dat de export van zetmeel naar Azië lastiger gaat vanwege de beperkte beschikbaarheid van containers. Ook hebben wij veel maatregelen genomen om de fabrieken goed verder te kunnen laten draaien. Ik hoef hier denk ik niet verder op in te gaan, ieder bedrijf heeft hier zijn huiswerk gemaakt. Denk maar aan thuiswerken et cetera. Natuurlijk heeft de crisis een enorme impact op de economie. Wij doen er alles aan onze klanten naar tevredenheid te kunnen beleveren en wensen tot slot iedereen het allerbeste in deze moeilijke situatie.”Ex-directeuren de gevangenis inDe twee ex-directeuren, Michael Schonert en Hubert Eilting, zijn 18 maart door de rechter veroordeeld voor fraude. Schonert, destijds financieel directeur, is veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar en twee maanden. Eilting, destijds CEO, moet drie en een half jaar de cel in. In 2014 kwam aan het licht dat beide directeuren samen met twee logistiekchefs tussen 2007 en 2014 € 2,1 miljoen hebben verduisterd. Omdat ook nog twee civiele zaken over schadevergoeding lopen, onthoudt CEO Gerrit-Jan Wesselink zich van commentaar.
Lambert Vette wil er als aardappelteler wel wat over kwijt. “Ons vertrouwen is door hen enorm gekrenkt. Jarenlang werkten we met elkaar op basis van vertrouwen. In 2009 draaide Emsland Group financieel slecht. Het personeel moest een loonoffer doen en de telers moesten afzien van alle toegezegde premies. Allen geloofden dat. Terwijl achteraf beiden zich ook toen verrijkt hebben met aanzienlijke sommen geld uit de onderneming, eigenlijk ten koste van ons. Dat steekt enorm. Met het vonnis heeft gerechtigheid gezegevierd.”