‘Droog, droger, droogst – hoe gaan we om met grondbewerking?’

Werkt minimale grondbewerking in dit droge voorjaar? Het lijkt verstandig om er rekening mee te houden dat we dit soort kurkdroge voorjaren vaker gaan meemaken. En na te denken over wat we eraan kunnen doen, qua grondbewerking.Akkerbouwers zijn begonnen aan het nieuwe teeltseizoen. Eigenlijk is dit een mooie periode, een nieuwe start, zaaien en poten van gewassen met hooggespannen verwachtingen voor de nieuwe oogst.Maar op dit moment speelt een aantal zaken die het voorjaar een stuk minder zorgeloos maken dan het zou moeten zijn.Schaderegeling fritesaardappelen en droog voorjaarVoor fritesaardappelen die de fritesfabriek niet gaan halen, is gelukkig gewerkt aan een schaderegeling.Maar naast de gevolgen van de coronacrisis hebben we te maken met een nu al zeer droog voorjaar. Het actueel neerslagtekort is momenteel al opgelopen tot meer dan 50 millimeter (KNMI, 17 april 2020); daarmee lopen we ‘voor’ op de 5% droogste jaren én op het recordjaar 1976.Weersverwachting stemt somberEn de vijftiendaagse weersverwachting stemt somber. Begin maart was het op veel plaatsen in Nederland nog heel erg nat; het zonnige en sterk drogende weer van de laatste weken heeft er echter voor gezorgd dat de toplaag van veel kleipercelen snel uitdroogde en keihard is geworden.Met inzet van veel pk’s en diesel lukt het op veel percelen nog niet om een goed zaaibed te maken. De woorden kluiten- of knikkerbak worden (te) vaak gehoord om het resultaat van de zaaibedbereiding te omschrijven.BeregeningOp dit moment wordt op veel percelen beregend om een beter zaaibed te kunnen maken, om gezaaide gewassen boven de grond te krijgen en tweewassigheid te voorkomen.Akkerbouwers maken veel extra uren, kosten en het resultaat valt onder de huidige sterk drogende omstandigheden niet eens altijd mee.Alhoewel het onmogelijk is de toekomst te voorspellen, lijkt het verstandig om er rekening mee te houden dat we dit soort voorjaren vaker gaan meemaken. En na te denken over wat we er aan kunnen doen.Betere structuur door niet-kerende grondbewerking?Hoopgevend is dat percelen onder regiem van niet-kerende grondbewerking (NKG) of andere percelen met ‘tussengewassen’ de winter beter lijken te hebben doorstaan, met een betere structuur in het voorjaar waar nu makkelijker een zaaibed te maken is.Maar leidt dat ook tot een beter resultaat bij de oogst? Dat blijkt nog niet uit onderzoek.Onderzoek naar drie manieren van grondbewerkingOp WUR-onderzoekslocatie Lelystad loopt sinds 2012 vergelijkend onderzoek naar drie verschillende grondbewerkingssystemen, in een biologische en een gangbare rotatie. ‘Gangbare’ grondbewerking wordt vergeleken met minimale grondbewerking en een tussenvariant.De gangbare rotatie heeft de gewassen pootaardappel, suikerbiet, zomergerst, zaaiui.In een onlangs verschenen rapport met bedrijfseconomische berekeningen valt te lezen dat het saldo bij minimale grondbewerking, gemiddeld over de hele rotatie, € 88 achter blijft bij ‘gangbaar’. Dit verschil werd veroorzaakt door het lagere saldo bij uien, bij de overige gewassen was er geen verschil tussen de systemen.In de biologische rotatie was het vooral de winterpeen die voor significant lagere opbrengsten leidde in het systeem van minimale grondbewerking.Vooral fijnzadig gewas achter bij minimale grondbewerkingConclusie uit het onderzoek is dat vooral bij fijnzadige gewassen de opbrengsten nog achterblijven in het systeem met minimale grondbewerking, en daar zitten ook droge jaren bij.Het jaar 2018 was extreem droog, maar dat begon pas na april. Voorjaar 2019 was ook droog, maar minder dan nu en de grond kwam toen veel beter uit de winter.Het tot nu toe extreem droge voorjaar 2020 is een mooie testcase voor fijnzadige gewassen onder regiem van minimale grondbewerking.Ik ben zeer benieuwd hoe deze gewassen dit jaar zullen presteren in de verschillende systemen en wat de ervaringen zullen zijn op praktijkbedrijven. Gaan systemen met minimale grondbewerking voordelen bieden in een voorjaar als dit en verdient dit meer navolging in de praktijk?