Doorgroeistal leghennen geeft betere resultaten

De eerste resultaten van de Doorgroeistal met biologisch gehouden hennen zijn beter dan in een traditioneel systeem met aparte opfok- en legstal. “Maar”, zegt initiatiefnemer Roland Bronneberg, “Het betreft pas één koppel. En een pluimveehouder moet wel passie hebben om zelf jonge hennen op te fokken.”In de doorgroeistal komen leghennen als kuiken of als broedei, en gaan ze pas weg als uitgelegde kip naar de slacht. “In deze stal kunnen ze opgroeien en er gedurende de hele legperiode in verblijven”, zegt Roland Bronneberg, geestelijk vader van de Doorgroeistal. Bronneberg is dierenarts en eigenaar van AviVet B.V. in Lunteren (Gld.), een dierenartspraktijk die gespecialiseerd is in het begeleiden van pluimveebedrijven in de gehele eierketen. Onderzoeks- en innovatieprojectenAviVet werkt ook aan onderzoeks- en innovatieprojecten en geeft onderwijs en trainingen. “Ik ben al ruim twintig jaar actief in de legsector. Door mijn praktijkervaringen kwam ik erachter dat de opfokperiode van een leghen heel belangrijk, zo niet cruciaal is, voor de uiteindelijke kwaliteit van de toekomstige leghen. De overgang van opfok- naar legstal en van opfokker naar legpluimveehouder is vaak een stressmoment voor de jonge leghen. Je moet je voorstellen, andere omgeving, ander voer- en watersysteem, andere stalinrichting, andere geluiden en andere bacteriële omgeving. Dat is niet niks.” Voor Bronneberg was dat de motivatie voor het ontwikkelen van de Doorgroeistal.Roland Bronneberg (52) uit Zeewolde (Fl.) draait een pre-pilot met een Doorgroeistal met 12.000 biologische Lohmann Brown-Lite-hennen die zijn vergeleken met een traditionele leghennenstal met volièresysteem met 24.000 biologische hennen, ook Lohmann Brown-Lite, zusjes van de hennen in de Doorgroeistal. Hieruit bleek dat hennen in de Doorgroeistal een betere legpersistentie hadden. - foto: Dick van DoornLifestyle EggsIn 2010 besloot Bronneberg om te participeren in het project Well-Fair Eggs. Dat had tot doel een integraal duurzaam houderijsysteem voor legkippen te ontwikkelen, met een hoge standaard voor dierenwelzijn, diergezondheid, milieu en met een gezond economisch fundament. Een integraal duurzame eierproductie met hart voor dier, ondernemer, milieu en burger-consument.Dit resulteerde erin dat Bronneberg in 2011 mede-oprichter was van Lifestyle Eggs BV om het Doorgroeistal-concept te onderzoeken, door te ontwikkelen en uiteindelijk te vermarkten. Momenteel zijn installateur René Oomkens in IJhorst (Ov.) en dierenarts Bronneberg aandeelhouders van Lifestyle Eggs.Juist een uitdaging‘Dat kan nooit uit’ is een veel gehoorde reactie op het Doorgroeistal-concept. Ook omdat een legbedrijf met een doorgroeistal tijdens de opfokperiode tot 17 weken geen eierinkomsten heeft. Bronneberg: “Dat is juist voor mij een professionele uitdaging.”In 2012-2013 is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Uitgangspunten daarbij waren: leghennen in een Doorgroeistal hebben geen transportstress en hoeven zich minder aan te passen, zijn daardoor robuuster en gezonder en vertonen minder uitval. Bovendien zullen de jonge hennen hierdoor eerder in productie komen, minder kleine eitjes leggen en langer doorproduceren. Uit berekeningen voor een scharrelbedrijf met 30.000 bruine leghennen (hele snavels, lage bezetting, productie tot 90 weken leeftijd) bleek dat het saldo per hen per jaar € 3,70 bedraagt voor de Doorgroeistal tegen de Kwin-norm van € 2,30. “Dezelfde berekeningen hebben we gemaakt voor bedrijven met vrije uitloop en met biologisch gehouden hennen, met eenzelfde positief resultaat”, aldus de dierenarts.Het doel is om de opfok- en legperiode op elkaar af te stemmenNiet alle factoren te sturenHet doel is om de opfok- en legperiode op elkaar af te stemmen. Het Nivo Varia-opfoksysteem is volgens Bronneberg al een hele stap vooruit. “Opfokhennen uit dit opfoksysteem zijn in het algemeen beter getraind in het vinden van voer en water, en bewegen dus beter door het systeem. Maar daarmee zijn we er nog niet.” Volgens Bronneberg zijn er meer factoren van belang, zoals lichtregime en type licht, geluiden, bereikbaarheid van de voer- en waterlijnen, soort drinknippel, voersoort (smaak, structuur en samenstelling), en het management en karakter van de pluimveehouder. “Dit zijn zaken die je niet altijd volledig onder controle hebt.”
De huidige Lohmann Brown-Lite hennen in de Doorgroeistal zijn geboren begin mei 2019. En verblijven er tot najaar 2020. Om de kuikens op te vangen is tussen twee volièrestellingen een beun gebouwd. Om daar ruimte voor te maken, zijn die stellingen iets verplaatst.Bronneberg in een van de twee overdekte scharrelruimten aan de Doorgroeistal. De hennetjes krijgen vanaf acht weken leeftijd de gehele stalvloer tot hun beschikking.Vanaf acht weken leeftijd mogen de hennetjes ook echt naar buiten, een voorwaarde voor biologische houderij. Vanaf zestien weken hebben ze ook toegang tot de legnesten. - Foto: ronald BronnebergVoor de komst van de kuikens is de beun tussen de volièrestellingen afgeschermd en voorzien van matjes en kuikenpapier. - Foto: Ronald BronnebergHet lossen van de eendagskuikens in de Doorgroeistal, die met plaatselijke en ruimteverwarming is opgewarmd. - Foto: Roland BronnebergOvergang naar legstalNaast de aanpassing aan het nieuwe huisvestingssysteem is er ook de overgang naar legstal. Het nuchter zetten, vangen, het transport en de verstoring van de pikorde/hiërarchie zijn stressfactoren. In de Doorgroeistal hoeft de jonge hen deze stress niet te ondergaan.Toch zijn er bij het Doorgroeistal-concept enkele kritische kanttekeningen te plaatsen, vindt ook Bronneberg. “Als je met het Doorgroeistal-concept aan de slag wilt en het hele jaar door eieren wilt vermarkten, moet een pluimveehouder eigenlijk minimaal drie stallen hebben en bij voorkeur op drie locaties in verband met het gezondheidsrisico van meerdere leeftijden op één locatie.”Verder heeft het zijn voorkeur dat de uitkomst van de kuikens in de stal plaatsvindt. “Niet voor iedere pluimveehouder is dit weggelegd. Bovendien moet je voor hennen opfokken de juiste kennis en passie hebben. Daar staat tegenover dat je als pluimveehouder flexibeler bent, niet meer vast zit aan een plannings- en leveringsdatum. Als een koppel goed presteert, kun je de hennen makkelijker vijf tot tien weken langer aanhouden.” Als een koppel goed presteert, kun je de hennen makkelijker vijf tot tien weken langer aanhoudenOpzet pré-pilotVanwege de duidelijke voordelen vanuit de haalbaarheidsstudie, ging Bronneberg begin 2017 een 50/50-samenwerking aan met Sijds Dijkstra, biologisch legpluimveehouder in Zeewolde (Fl.). Gezamenlijk kochten ze legpluimveebedrijf Griendijker BV, met twee stallen met uitloop. Stal 1 is vanuit de bestaande Big Dutchman-inrichting aangepast en omgebouwd tot Doorgroeistal voor 12.000 hennen. Stal 2 heeft nog een traditioneel volièresysteem van Big Dutchman voor 24.000 hennen. In beide stallen worden de hennen biologisch gehouden. Voor de kuikens en hennen werd een samenwerking aangegaan met Broederij Ter Heerdt in Babberich (Gld.). En voor de afzet van de eieren met eierhandel Gebr. Van Beek in Wehl (Gld.). Beide bedrijven participeerden ook in de haalbaarheidsstudie.Eerste opzet in 2017In augustus 2017 werden de eerste, ruim 12.000 Lohmann Brown-Lite kuikens opgezet in de Doorgroeistal. Door omstandigheden kwamen deze kuikens pas op zeven weken leeftijd. De 24.000 hennen voor stal 2, volle zussen van de ‘Doorgroei’-hennen en de eerste zeven weken samen opgefokt, zijn op een regulier biologisch opfokbedrijf opgegroeid tot zeventien weken leeftijd en eind oktober 2017 naar Zeewolde vervoerd.Deze eerste ronde, die kan worden gezien als een pré-pilot, is in 2019 afgerond. De hennen in de Doorgroeistal werden tot 91 weken leeftijd aangehouden, de hennen in de reguliere biostal tot 81 weken. De resultatenUit de resultaten van de pré-pilot blijkt dat de uitval in de Doorgroeistal lager en de productie hoger was dan in de reguliere stal. Bovendien zaten Doorgroeistal-hennen duidelijk beter in hun vel; ze hadden een betere conditie en verenpakket.Wanneer de resultaten van de Doorgroeistal in een benchmark vergeleken worden met reguliere biologische Lohmann Brown-Lite-koppels, dan blijkt dat de Doorgroeistal-hennen op 72 weken leeftijd tien eieren p.o.h. meer legden dan gemiddeld 51 koppels biologische Lohman Brown-Lite-hennen met conventionele opfok. De voerconversie was in de Doorgroeistal met 2,16 een tiende gunstiger. Op 89 weken leeftijd hadden de Doorgroeistal-hennen ruim 37 eieren meer gelegd dan drie koppels met biologische Lohman Brown-Lite-hennen met conventionele opfok. Met een voerconversie van 2,18 versus 2,45.Nog een ronde draaienAlhoewel de vergelijking slechts één koppel in de Doorgroeistal betreft en de kuikens pas op zeven weken leeftijd zijn opgezet, waren de ervaringen zodanig positief dat besloten werd om nog een ronde te draaien. En nu wel vanaf het begin met eendagskuikens. De hennen van deze nu lopende tweede ronde zullen naar verwachting eind 2020 geslacht worden. “De resultaten van de tweede pilot zullen te zijner tijd gedeeld worden met de sector”, aldus Bronneberg.