‘Directe betaling voor boer niet alleen van EU’

De directe inkomenssteun voor boeren moet niet alleen door EU opgehoest worden, zegt Alan Matthews.Er zijn goede redenen de directe inkomenssteun aan boeren mede uit de schatkist van de lidstaten te betalen en niet alleen uit fondsen van de Europese Unie. Dat stelt emeritus-hoogleraar Europees landbouwbeleid Alan Matthews.Matthews volgt de discussie over het gemeenschappelijk landbouwbeleid als geen ander en draagt daar aan bij via adviezen aan het Europees Parlement. Hij zegt in een artikel voor het Zweedse instituut voor Europese beleidsstudies (Sieps) dat er zeker vier argumenten zijn om de directe steun aan boeren niet alleen uit het budget van de Europese Unie te betalen.Compensatie voor wegvallende prijsondersteuningDe inkomenssteun is ooit ingevoerd als compensatie voor de wegvallende prijsondersteuning. Dat de steun aanvankelijk voor rekening kwam van de Europese Unie, was uit politiek-strategisch oogpunt logisch, constateert Matthews. Anders zou de Europese Commissie er niet in geslaagd zijn de (landbouw-)ministers van de lidstaten te overtuigen.Betrokkenheid lidstaten bij landbouwbeleidMaar als de inkomenssteun via cofinanciering mede door de lidstaten wordt betaald, vereist dat een grotere betrokkenheid van de lidstaten bij het landbouwbeleid. Dat leidt volgens Matthews tot een doelgerichter beleid. Nu zijn lidstaten er op gericht het geld zo gemakkelijk mogelijk bij de boeren te krijgen. Als ze zelf moeten meebetalen, zullen de lidstaten beter kijken of de steun wel effectief is.Als ze zelf moeten meebetalen, zullen de lidstaten beter kijken of de steun wel effectief isCofinanciering is in het Europese beleid de norm, 100% Europese financiering de uitzondering. De gelden voor de plattelandsontwikkeling worden wel gekoppeld aan cofinanciering. Maar de gelden voor plattelandsontwikkeling komen uit dezelfde Europese landbouwbegroting. Dat leidt ertoe dat lidstaten liever meer geld via inkomenssteun binnenhalen dan via de plattelandsontwikkeling. Ook dat is volgens Matthews een argument om inkomenssteun net als plattelandsontwikkeling via co-financiering te bekostigen.Geld vrijmaken binnen landbouwbudgetAls inkomenssteun mede door lidstaten moet worden betaald, wordt de bijdrage van de Europese Unie zichtbaarder, argumenteert Matthews. En ten laatste: met de cofinanciering kunnen gelden worden vrijgemaakt binnen het landbouwbudget. Binnen de raad van Europese landbouwministers wordt medefinanciering van de inkomenssteun om verschillende redenen afgewezen. “Logisch, landbouwministers willen niet met de minister van financiën in de slag om geld”, zegt Matthews.De verwachting is niet dat de Europese Commissie cofinanciering van inkomenssteun zal voorstellen, ook al zat dat idee nog wel in uitgelekte – maar niet ingediende – voorstellen van landbouwcommissaris Phil Hogan. - Foto: ANPVerschillende cofinancieringspercentagesHet argument dat steun aan de landbouw direct voortvloeit uit de beginselen van de Europese Unie, vindt hij niet overtuigend. Dat medefinanciering tot een ongelijk speelveld leidt, is weerlegbaar, omdat de regels voor de interne markt niet veranderen. Dat sommige landen te weinig eigen middelen hebben om cofinanciering toe te passen, zou kunnen worden opgelost door verschillende cofinancierings-percentages toe te passen, afhankelijk van de financiële toestand van een land.Voorstellen van Phil HoganDe Europese Commissie komt begin mei met een voorstel voor de financiering van de Europese Unie voor de komende zeven jaar. De verwachting is niet dat de Europese Commissie cofinanciering van inkomenssteun zal voorstellen, ook al zat dat idee nog wel in uitgelekte – maar niet ingediende – voorstellen van landbouwcommissaris Phil Hogan.