Die vuile winter!

De strengste winter in 100 jaar zorgde voor temperaturen van min 35. De kuil bevriest in de silo en metershoog ijs kruit het land op. Het leven gaat in een lagere versnelling en er is tijd voor ‘slappe’ filmpjes.Hoe is het nu met boer Sjaak Mocking in Noorwegen, die in de zomer van 2010 op het dieptepunt met 14 melkkoeien 16 mastitisbehandelingen had? Het besluit om de melkapparatuur te vernieuwen, was al snel gevallen. Hij koos voor de DemaTron 50T en de IQ-melkklauw (vierkwartieren-melkstel) van Gea Farm Technologies. Na alle pech had Sjaak ook eens een gelukje. Hij had akkoord gegeven voor een offerte waarin automatische reiniging was inbegrepen. Daar hoort een apparaat bij dat het zuur en het reinigingsmiddel aanzuigt en doseert. Dit apparaat had de dealer vergeten in de offerte op te nemen. Wat nu? Alles was al besteld. De dealer kwam met het voorstel een gebruikt exemplaar te plaatsen. Het zou Sjaak geen cent kosten. Daarmee ging hij akkoord. Een meevaller van ruim €2.000.Stijgende lijnDe nieuwe melkapparatuur bevalt Sjaak goed. Het celgetal is gedaald en de mastitis behoort, met uitzondering van een incidenteel geval, tot het verleden. Sinds Sjaak de boerderij heeft overgenomen, steeg de productie per koe van 5.900 naar 8.600 liter. Onder de 16 melkkoeien zijn er drie die de 10.000 liter hebben gehaald. Vanaf maart melkt Sjaak 21 koeien. Het quotum is nu 150.000 liter. Gerekend vanaf de overname in juni 2009 is dat bijna een verdubbeling. Een knappe prestatie!Nieuwe ijstijd!Op 20 oktober viel de eerste sneeuw die meteen een tijdje bleef liggen. Een behoorlijke tegenvaller, want alle mest moest nog uitgereden worden. Sjaak: “Dan moet je rustig afwachten, tot de eerste dooi invalt.” Uiteindelijk is het gelukt, maar hij heeft wel het hele pad naar de filistijnen gereden.
Het is in de provincie Nørd-Trøndelag de strengste winter geworden in 100 jaar, gerekend aan de hand van de officiële metingen. De Noren spreken zelf over de koudste winter in 200 jaar. Een paar nachten min 35 zijn ze daar wel gewend, maar nu was dat vele nachten het geval. Hoezo opwarming van de aarde? Man man, het leek wel of een nieuwe ijstijd is aangebroken!Bevroren kuilDe winter zorgt voor veel extra werk. Allereerst het sneeuwvrij houden van het erf. Als het sneeuwt (en dat doet het gelukkig niet alle dagen), is het een klusje dat toch gauw 1,5 uur duurt. Heel vervelend is het bevriezen van de kuil in de torensilo’s. Ook al zijn deze overkapt en staan ze tegen de stal, bij min 10 is het al mis. Dan bevriest het bovenste laagje. Wanneer het een langere periode min 15 is, worden de isolatiematten tevoorschijn gehaald. Sjaak gebruikt 5 centimeter dikke isolatiematten met glaswol, die de vorst zo veel mogelijk uit het ruwvoer moeten houden. Bij min 25 en nog lager, wordt het een heel ander verhaal. Dan gaat het erom de schade van bevroren voer zo veel mogelijk te beperken. Een mogelijke oplossing is de aanschaf van verwarmende isolatiematten. Die zijn duur in aanschaf en vergen behoorlijk wat stroom. Voorlopig zit deze investering er niet in en is het de warme adem van de koe die het voer in rap tempo ontdooit.Lage versnellingIn de winter gaat alles in een lagere versnelling. Sjaak: “Ik hak hout, werk de administratie bij en drink wat langer koffie met de vrouw. Plannen maken, wat rekenen en wat tekenen. Opruimen, alles op mijn gemak. Er is tijd voor spelletjes met de kinderen, en er wordt regelmatig een kaartje gelegd. Tweemaal per week ga ik naar de zaalvoetbalclub. Er zijn meer vergaderingen, en er is meer tijd voor de sociale contacten.”
Zo stuurde Sjaak me dit filmpje, met de woorden: ‘Ik heb nog geen last van die vuile winter, vind het wel lekker, al dat ‘slappe av’ (relaxen, maak je niet druk!). Het filmpje is een hilarische parodie, gezongen door Stafke Fabri, op ‘Het is weer voorbij die mooie zomer’, een hit uit 1973 van Gerard Cox.Kruiend ijsDe foto’s zijn gemaakt bij Sjaak achter in de weides. Ze laten zien hoe hoog het ijs het land op kruit. Het ijs is afkomstig uit de rivier Namsen en laat bergen grind en rotzooi achter. Na het invallen van de dooi, betekent dit veel werk voor Sjaak en zijn gezin om alles weer op te ruimen. Bijzonder is de hoge ijsschots in de vorm van een paddenstoel.Foto's: Sjaak Mocking en Vera Wijnveen