De wolf verovert terrein, maar verliest charme

De wolf verovert terrein in Nederland: recent zijn zelfs 3 welpen geboren op de Veluwe. Maar veehouders zijn kritisch en zien de wolf liever gaan dan komen. In Duitsland grijpt de overheid zelfs in.In de provincie Gelderland hebben zich volgens wolvendeskundigen eerder dit jaar definitief 2 vrouwelijke wolven gevestigd. Ook enkele mannelijke individuen zijn waargenomen. Experts voorspelden eerder dit jaar de kans op roedelvorming, en niet onterecht: 19 juni j.l. kwam het bericht van 3 waargenomen welpen op de Noord-Veluwe.Daarom heeft de provincie Gelderland stappen gezet in het vastgestelde wolvendraaiboek (IPO 2019): het leefgebied van de wolven is vastgesteld en er is een wolvencommissie opgericht. De wolvencommissie heeft als taak om veehouders en terreineigenaren in het nieuwe Gelderse wolvengebied te informeren en advies te bieden voor preventieve maatregelen. Hiervoor schrijven zij een adviesrapport aan de provincie Gelderland. Vanuit de schapenhouderij zitten er 3 vertegenwoordigers in de commissie, waaronder voorzitter LTO-vakgroep Schapenhouderij Saskia Duives-Cahuzak en Gijsbert Six van het Platform Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders. De commissie wordt gecompleteerd door vertegenwoordigers van Natuurmonumenten, het Gelders Particulier Grondbezit en de provincie Gelderland.Overzichtskaart met de aanwezigheid van wolven in Nederland in de periode van 1 februari – 1 mei 2019. Wolvin GW998f en GW960f hebben zich definitief gevestigd op de Veluwe. - Afbeelding: Wageningen Economic Research (WER)Eerste bijeenkomst boer en wolvencommissieOnder leiding van voorzitter en oud-politicus Pieter van Geel organiseerde de wolvencommissie op 25 juni een bijeenkomst in Epe (Gld.) om veehouders in het wolvengebied te informeren over preventieve maatregelen. Wat bleek: veel boeren maken zich zorgen over de wolf en zien hem liever gaan dan komen. Het onderwerp ‘preventie’ maakte deze avond al gauw plaats voor ‘beheer’. Veel boeren en grondeigenaren zien het nut niet van het welkom heten van de wolf, terwijl de mens de wolf niet voor niets massaal heeft gedood in de 19^e eeuw.Daarnaast hebben veel boeren nog vragen over bijvoorbeeld schadevergoeding en preventie. Zo is het niet voor iedereen duidelijk dat directe schade te allen tijde vergoed wordt, en dat provincies er zelf voor kunnen kiezen om een deel mee te betalen aan het nemen van preventieve maatregelen zoals een elektrisch raster.De 7-koppige wolvencommissie neemt ervaringen en ideeën van de aanwezigen mee in het adviesrapport dat zij schrijven voor de provincie Gelderland. Het rapport wordt nog deze zomer verwacht.Voorzitter van Wolf-Fencing NL Jeannet Hulshof spant een van de draden van het raster. Het elektrische raster moet vee beschermen tegen wolven, en is bij voorkeur 5- of 6-dradig. De onderste draad zit bij voorkeur 20 cm van de grond: wolven gaan op instinct liever onder het raster door dan dat ze eroverheen springen. - Foto: Ronald HissinkOnzekerheid in sector neemt toeBoeren, maar ook terreineigenaren, maken zich zorgen en hebben altijd nog veel vragen. Ze zijn onzeker over hoe de wolvenpopulatie zich in de toekomst ontwikkelt. Net zo onzeker zijn zij over hoeveel schade het dier gaat veroorzaken aan hun vee? En hoe het vee te beschermen tegen de wolf? Wanneer en met welke middelen is de wolf te verdrijven of te bejagen? Hoe gaan buurlanden ermee om? Zomaar een greep uit de vele vragen die boeren en burgers op het web plaatsen. Een voordeel is er wel: buurland Duitsland heeft al langere tijd permanent bezoek van de wolf en heeft beleidsmatig al stappen ondernomen. De wolf plant zich bij onze Oosterburen sneller voort dan gedacht en de effecten op de veehouderij vallen zwaarder dan voorheen werd verwacht.Wat kan ik doen en waar heb ik recht op?Schade wordt, voor zowel hobby- als bedrijfsmatige veehouders, vergoed tot 2022Bij vermoeden wolvenschade altijd zo snel mogelijk BIJ12 bellen: 085 – 486 22 22Vanaf 2022 worden preventieve maatregelen verplicht om schadevergoeding te krijgenBoeren moeten zelf initiatief nemen en met provincie een schadepreventieplan opstellenProvincie kan ervoor kiezen om via 50/50 regeling mee te betalen aan preventieve maatregelenProvincie Gelderland trapt af: zij ondersteunen veehouders in het vastgestelde gebied rond VeluweEU-beschermingsstatus wolfDe wolf is op Europees niveau aangewezen als strikt beschermde diersoort in het Verdrag van Bern (1982) en in de bijlage IV van de Habitatrichtlijn. Dit betekent dat EU-lidstaten maatregelen moeten treffen om in het wild levende dieren te beschermen. Het opzettelijk doden of vangen van wolven is strafbaar gesteld. Daarnaast valt de wolf onder het internationaal juridisch kader van de Convention on International Trade in Endangered Species of wild flora and fauna (CITES): oftewel een internationale overeenkomst om handel in beschermde planten en dieren, zoals de wolf te reguleren.Vraag en antwoordVeehouders en grondeigenaren maken zich zorgen over de opmars van de wolf en hebben nog veel vragen. Een overzicht, met antwoorden:Hoe kunnen we schade aan vee voorkomen?Wolven moeten leren dat vee geen prooi is, volgens een wolvenexpert. Belangrijk daarbij is dat het vee actief beschermd wordt, bijvoorbeeld door een raster. Ook noemde hij het neerleggen van een ziekmakelijk kadaver, waardoor hun welpen dit niet over zullen nemen. Dit laatste is in Nederland echter verboden.Mag je een wolf schieten?Nee, alleen in het geval als mensen in gevaar zijn óf hybridisatie met honden optreedt. In het uiterste geval mag een professional ingrijpen bij herhaaldelijke schade aan vee.Welk type raster ga ik bouwen en hoe hoog moet dat zijn?Bij voorkeur een 6-dradig elektrisch raster van 1,20 meter hoog. Afstand tussen de draden is bij voorkeur 20 centimeter, volgens Wolf-Fencing. Gebruikers met ervaring waarschuwen daarentegen voor intensieve arbeid: het onderste draad moet compleet vrij hangen.Is er gevaar voor recreanten en kinderen?Nee, wolven zijn bang voor mensen, volgens experts. Zij zijn gespecialiseerd op (wilde) hoefdieren.Waarom worden biologische kippen- en varkenshouders niet genoemd?Volgens een wolvenexpert hangt dat af van het voedselaanbod: waar veel van is (schapen), wordt veel van gevreten. Wolven hebben voorkeur voor wilde hoefdieren.Beheer niet volledig uitgeslotenIn een aantal Europese landen, zoals Polen, Bulgarije, Estland en Letland wordt de wolf extensief beheerd, ondanks de strikte beschermingsstatus. Beheren wil zeggen dat ‘het doden van de wolf plaatsvindt binnen een set aan beheersmaatregelen, die verenigbaar zijn met een gunstige staat van instandhouding van de wolf’.DerogatiesAndere landen kunnen derogaties aanvragen op de algemene beschermingsstatus om bijvoorbeeld schade aan de veehouderij tegen te gaan. Onder meer Frankrijk, Hongarije en Zweden maken hier gebruik van. Nieuwkomer is nu Duitsland. Afgelopen maand hebben Duits landbouwminister Julia Klöckner (CDU) en Duits milieuminister Svenja Schulze (SPD) onder druk van bondskanselier Angela Merkel na een lange reeks van debatten de knoop doorgehakt: afschot van wolven wordt versoepeld in de Duitse wetgeving om ‘ernstige’ schade aan vee te voorkomen. Ook komt er een voerverbod om gewenning aan de mens te voorkomen. Ook in Frankrijk neemt het aantal wolven sneller toe dan verwacht. Als gevolg heeft de Franse staat besloten om veehouders meer mogelijkheden te bieden om dieren te beschermen. Subsidies voor bijvoorbeeld elektrische rasters worden verhoogd. Het Franse ministerie heeft daarnaast besloten om het afschot van wolven bijna te verdubbelen: van 51 naar 90.Ook België heeft bezoek van een aantal wolven. De Belgische boerenbond is kritisch en wil dat de overheid de kosten voor preventieve maatregelen voor 100% gaat vergoeden. Nu is dat nog 80%.Duitsland en Frankrijk ondernemen actie. Ook buurland België heeft wolvenbezoekDuitslandVolgens het Duitse milieuministerie leven er circa 800 wolven in Duitsland, waarvan de meeste in de oostelijke en noordelijke deelstaten verblijven. De populatie heeft zich snel ontwikkeld, waarmee ook de gevolgen sneller tevoorschijn komen als eerder gedacht. Het Duitse milieuministerie ziet een dusdanige bedreiging voor vee en boer, dat er onlangs een wetswijziging is doorgevoerd. Daarmee is het in de toekomst eenvoudiger worden om wolven te doden. De regering heeft woensdag 22 mei een wetsontwerp van minister van Milieu Svenja Schulze goedgekeurd, waarmee afschot van een wolf mogelijk wordt bij “ernstige schade” aan de landbouw. In het geval van schade kan de jacht op de wolf worden voortgezet totdat er geen nieuwe schade meer wordt aangericht, zelfs als dat betekent dat een hele roedel wordt gedood. Tot nu toe was het doden van een wolf enkel toegelaten wanneer er mensenlevens in gevaar waren.

BelgiëOok in Zuiderbuurland België heeft de wolf zijn intrede gemaakt. Begin mei dit jaar werd een wolvenpaar bestaande uit ‘Naya’ en ‘August’ op camera vastgelegd. Volgens Belgische experts zou wolvin Naya drachtig zijn of zelfs al jongen geworpen hebben. De Boerenbond in België is kritisch en vraagt om een volledige vergoeding voor boeren. De Belgische overheid vergoedt sinds eind maart namelijk 80% van een investering, bijvoorbeeld voor de aanleg van schrikdraad, om wolven te weren. Dat is volgens de Belgische boerenbond onrechtvaardig en moet volledig vergoed worden.

FrankrijkHet aantal wolven in Frankrijk is inmiddels toegenomen tot meer dan 500 dieren. Dat aantal werd pas over 5 jaar verwacht: reden voor Frankrijk om boeren beter te beschermen. Wolven zouden afgelopen jaar namelijk meer dan 12.500 landbouwdieren gedood hebben, zo blijkt uit claims bij het Franse ministerie van landbouw. Het ministerie in Parijs heeft daarom een nieuw wolvenplan afgekondigd. Met die 500 wordt aangenomen dat de wolf zich vast in Frankrijk heeft gevestigd en niet meer gezien hoeft te worden als een bedreigde diersoort. Reden voor de Franse staat om het afschotaantal te verhogen van 51 naar 90 wolven per jaar. Ook krijgen schapen- en andere veehouders meer mogelijkheden om hun dieren te beschermen, waarbij de staat de subsidie voor fysieke maatregelen als afrasteringen van schrikdraad en hekken verder verhoogd.Grensoverschrijdende overeenstemmingNederland is volgens de richtlijnen te klein om ‘een gunstige staat van instandhouding van de wolf’ te kunnen garanderen, blijkt uit IPO 2019. Daarmee kan Nederland niet voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking voor wolvenbeheer te komen. Er moet een heuse ‘grensoverschrijdende overeenstemming’ bestaan met onder andere België en Duitsland, waarmee het leefgebied groot genoeg is en aan het criterium voldaan kan worden.Volgens IPO 2019 is ingrijpen op de korte termijn alleen mogelijk als wolven gevaarlijk of problematisch gedrag vertonen in relatie tot mensen. Ook hybridisatie met honden gaat door als een geldige reden. Maar IPO voegt daar meteen aan toe: “Op de lange termijn wordt ingrijpen uit oogpunt van de bestrijding van schade, overlast of populatiebeheer niet op voorhand uitgesloten.”