De voors en tegens van tussentijds kuikens uitladen

In hoeverre wegen de financiële voordelen van tussentijds kuikens uitladen op tegen de mogelijke gezondheidsrisico’s? En hoe interessant is tussentijds uitladen nog tijdens de coronacrisis?Het merendeel van de gangbare vleeskuikenbedrijven laadt tussentijds één keer uit. Enkele bedrijven kiezen voor twee keer uitladen. Er zijn ook gangbare bedrijven die bewust niet uitladen. Vleeskuikenhouders in concepten met langzaam groeiende dieren laden niet tussentijds uit.Over het algemeen kan het tussentijds uitladen van vleeskuikens financieel snel uit. Anders zou het ook niet zo ingeburgerd zijn in de sector. Vleeskuikenhouders zitten niet zomaar te wachten op extra werk en risico’s.Het is raadzaam om na te gaan wat je aan uitladen verdient, zeker in een veranderende markt met dalende opbrengstprijzen. “Hoe beter de marktsituatie, hoe beter tussentijds uitladen loont. De markt bevindt zich nu in een neerwaartse spiraal. Dat maakt uitladen minder interessant. De dieren die tussentijds worden uitgeladen zijn de duurste kippen, met hogere voerkosten per kilo”, zo zegt Ebe Beiboer, specialist vleespluimvee bij ForFarmers.“Het is duidelijk dat tussentijds uitladen rendeert, al moet je wel de voer- en opbrengstprijzen in de gaten houden”, aldus Patrick van den Hurk, vleeskuikenhouder in het Brabantse Biezenmortel en hoofd van de afdeling vleespluimvee bij Coppens Diervoeding._{Lees veder onder de foto‘s}Het is raadzaam om na te gaan wat je aan uitladen verdient, zeker in een veranderende markt met dalende opbrengstprijzen. - Foto: Bert JansenUitladen is maatwerkUitladen is en blijft maatwerk. Het gaat om individuele afspraken die vleeskuikenbedrijven maken met slachterijen. De ene slachterij kan lichte kuikens beter gebruiken in zijn afzetkanaal dan de andere slachterij. Noteringen verschillen daarom per slachterij. De grillmarkt is door de coronacrisis onderuit gegaan. Kuikens lichter dan 1.800 gram zijn niet of nauwelijks meer gevraagd. Sommige slachterijen adviseren kuikenhouders 10% minder dieren op te zetten en zwaardere kuikens uit te laden.“Bedrijfsspecifieke situaties en afspraken met slachters geven de doorslag om wel of niet uit te laden. Sommige kuikenhouders laten hun uitladers slachten bij slachterij A en laten hun wegladers ophalen door slachterij B”, aldus Beiboer, die enkele jaren bedrijfsleider was van een vleeskuikenbedrijf met meerdere locaties verdeeld over Drenthe. Volgens Beiboer is het niet ongebruikelijk dat slachterijen een toeslag van 1 tot 2 cent per kilo betalen aan vleeskuikenhouders die niet uitladen. “Als dat een nadrukkelijke wens is van de slachterij dan heeft de kuikenhouder daardoor een onderhandelingspositie.”Bekijk actuele prijzen voor vleeskuikens via Boerderij.nl/markt
 Salmonella buiten de deur houdenBeiboer begeleidt een kleine dertig vleeskuikenbedrijven, waaronder het bedrijf van Ale Nammensma en Hanna Bruinsma. Zij houden in Tzummarum (Friesland) 170.000 vleeskuikens in zes stallen op huurbasis. Ze maakten het bestaande bedrijf onder begeleiding van ForFarmers Salmonella Java-vrij. Een goede hygiëne staat hoog in het vaandel op het bedrijf. De jonge ondernemers willen voorkomen dat er na alle inspanningen weer positief wordt getest op salmonella. Dat is ook een van de redenen dat ze niet tussentijds uitladen.Doordat hun bedrijf salmonellavrij is, zijn ze in staat geweest hun kuikens in het hogere segment van de reguliere markt af te zetten met een toeslag voor antibioticavrij en salmonellavrij produceren. “Financieel gezien laten we misschien wat liggen. Maar we draaien technisch goed en hoeven geen antibiotica te gebruiken”, aldus Nammensma, die 17,0 kuikens per vierkante meter opzet en stuurt op een aflevergewicht van 2.500 gram.Wat Nammensma betreft gaat hij op dezelfde voet verder, al houdt hij toch een slag om de arm. “We doen alles in overleg met de slachterij. Tussentijds uitladen is het overwegen waard op het moment dat de markt erom vraagt.”Het ene bedrijf ervaart negatieve effecten van uitladen, het andere niet of nauwelijks. - Foto: Bert JansenKans op stress, huidkrassen en dip in voeropnameOok vleeskuikenhouder Jan Pieter Bierema heeft gegronde redenen om niet uit te laden (zie kader hieronder). Ebe Beiboer stelt dat niet uitladen een positief effect heeft op de diergezondheid. “Tussentijds uitladen kan in sommige gevallen stress in het koppel veroorzaken en tot bijvoorbeeld huidkrassen leiden. Ook de voeropname kan een knauw krijgen. Door niet uit te laden verlaag je bovendien de kans op problemen zoals voetzoollaesies, hakdermatitis en afkeur in de slachterij. Bovendien is er geen risico op insleep via de slachterij of een vangploeg”, zo zegt Beiboer.Tegelijkertijd ziet hij dat tussentijds uitladen op sommige bedrijven niet of nauwelijks negatieve bijeffecten heeft. “Sommige stallen zijn specifiek ingericht voor tussentijds uitladen, waarbij een deel van de kuikens apart nuchter kan worden gezet.”Ook Patrick van den Hurk is van mening dat uitladen op bedrijf A niet hetzelfde is als uitladen op bedrijf B. “Ik zie niet direct in waarom tussentijds uitladen per definitie een stressmoment is. Het gaat erom dat je kuikens op een nette manier nuchter zet en rekening houdt met het stalklimaat.”Bierema: ‘Betere diergezondheid en geen kopzorgen’Jan Pieter Bierema stopte twee jaar geleden met het tussentijds uitladen van zijn vleeskuikens. De bezetting op zijn bedrijf is de laatste jaren flink gedaald. Vroeger zette hij nog wel eens 130.000 kuikens op, bijna 25 dieren per vierkante meter. Sinds hij afstapte van tussentijds uitladen gaat het om maximaal 18,5 kuikens per vierkante meter (17,5 kuikens per vierkante meter in de zomermaanden).Jan Pieter Bierema (55) heeft in Usquert (Groningen) een akkerbouw- en vleeskuikenbedrijf met 70 hectare bouwland en 20 hectare natuurkwelder. Hij heeft 5.250 vierkante meter staloppervlak en zet 14,9 kuikens per vierkante meter. - Foto: Jan Willem van VlietBezetting nog verder terugschroevenBierema schroeft de bezetting straks nog verder terug. Hij gaat zware kuikens van 2.900 gram afleveren en zet daarom nog maar een kleine 80.000 kuikens op, omgerekend 14,9 kuikens per vierkante meter. “We zetten maximaal in op diergezondheid”, aldus Bierema. Hij is van mening dat de risico’s van tussentijds uitladen niet in verhouding staan tot de extra opbrengsten. “Tussentijds uitladen is vooral goed voor de kuikenbroederij en de mengvoerfabrikant. Met uitladen kan ik iedere ronde per stal € 2.500 meer verdienen. Dat is het mij niet waard.”‘Tussentijds uitladen risico voor insleep ziektes’Een hogere bezetting vergroot de kans op diergezondheidsproblemen, zo stelt Bierema. Tussentijds uitladen is bovendien een risicofactor voor de insleep van ziektes, zo vindt hij. “Zonder tussentijds uitladen gaat het een stuk makkelijker. We gebruiken geen antibiotica meer, we hoeven niet op onze voetzoollaesiesscores te letten en we hebben geen afkeur bij de slachterij. Dat scheelt een hoop kopzorgen.”Wie scherp aan de wind wil zeilen, loopt grotere risico’s, stelt Bierema. Hij is blij dat hij als vleeskuikenhouder niet meer het hoogste rendement hoeft na te streven. “Onze rentelasten zijn niet meer zo hoog als vroeger. Als akkerbouwer ben ik blij met minder arbeidspieken.”Minder dieren opzetten in coronacrisisBierema is van mening dat vleeskuikenhouders tijdens de coronacrisis gezamenlijk hun verantwoording moeten nemen door veel minder dieren op te zetten. “We moeten gas terugnemen. Van deze treurige prijzen wordt niemand blij.”‘Rekenvoorbeelden geven indicatie’ForFarmers’ Ebe Beiboer maakte op verzoek van vakblad Pluimveehouderij twee berekeningen om de financiële gevolgen van wel of niet tussentijds uitladen door te rekenen. “De rekenvoorbeelden geven slechts een indicatie. De cijfers moeten altijd per bedrijf worden geactualiseerd”, aldus Beiboer.Hij gaat bij de rekenvoorbeelden uit van een standaard bedrijf met 5.000 vierkante meter. Hij gebruikt de ABC-notering als uitgangspunt. Het bedrijf dat niet uitlaadt beurt in het rekenvoorbeeld van Beiboer een toeslag van 1 cent per kilo. Hij gaat er daarnaast vanuit dat dit bedrijf een scherpere voederconversie behaalt. “De kuikens zitten anderhalve dag korter en nemen minder onderhoudsvoer op”, zo legt hij uit.De door Beiboer toegerekende kosten per kuiken zijn standaard cijfers uit het door ForFarmers gebruikte rekenmodel. De verwarmingskosten zijn iets hoger op het bedrijf dat niet uitlaadt. De vangkosten zijn weer iets lager. De gezondheidskosten zijn voor het gemak gelijk gelaten.Pluimveerechten in eigendomBeiboer gaat er bij zijn berekening vanuit dat het bedrijf dat tussentijds uitlaadt alle benodigde pluimveerechten in eigendom heeft. Het bedrijf dat niet uitlaadt, verleast de rechten aan het einde van het jaar. “In de praktijk is het voor bedrijven met een beperkt aantal rechten in eigendom misschien minder aantrekkelijk om meer kuikens op te zetten, aangezien voor de relatief duurdere tussentijds uitgeladen kuikens rechten aangeschaft moeten worden.”In onderstaande berekeningen wordt na 33 dagen 30% van de kuikens uitgeladen. Vakblad Pluimveehouderij heeft een volledig rekenmodel van Beiboer ontvangen. Het voert te ver om alle cijfers en kostenposten in de geplaatste tabellen op te nemen.Het bedrijf dat tussentijds uitlaadt zet 22,1 kuikens per vierkante meter op. Het bedrijf dat niet uitlaadt start met 16,5 dieren per vierkante meter. Het bedrijf dat niet uitlaadt beurt een toeslag van 1 cent per kilo. Alle kosten en opbrengsten zijn exclusief btw.“De tabellen maken duidelijk wat de invloed is van de vleesprijs bij de overweging om wel of niet uit te laden”, aldus Beiboer. Het verschil in saldo en resultaat bij niet uitladen wordt met name verklaard door de opbrengsten van het verleasen van pluimveerechten.Bouma: ‘Tussentijds uitladen economisch rendabel’Tussentijds uitladen is gemeengoed op het vleeskuikenbedrijf van Age Bouma.Age Bouma stuurt twee keer per ronde richting de maximale bezetting van 42 kilo per vierkante meter. Bij aanvang van de ronde zet hij 21 kuikens per vierkante meter op. Na vijf weken wordt een deel van de kuikens tussentijds uitgeladen. De dieren wegen dan 1.900 tot 2.000 gram. Ongeveer een kwart van de dieren wordt uitgeladen, zo’n 8.000 dieren per stal. In totaal gaat het om ruim 48.000 dieren.Age Bouma (57) heeft in Tjerkgaast (Friesland) een vleeskuikenbedrijf met zes stallen. Hij zet iedere ronde zo’n 21 kuikens per vierkante meter op. Het gaat om 196.000 kuikens in totaal. - Foto: Anne van der WoudeAlle kuikens nuchter bij uitladenVoorafgaand aan het uitladen zet Bouma alle kuikens nuchter. Hij heeft niet de mogelijkheid om een deel van dieren nuchter te zetten. “Het uitladen verloopt zonder problemen. Van een groeidip is bij ons eigenlijk geen sprake. De overgebleven dieren groeien na het uitladen goed door”, aldus Bouma, die stuurt op een gemiddeld aflevergewicht tussen 2.700 en 2.800 gram.Tussentijds uitladen levert Bouma een hoger saldo per vierkante meter op. Hij overweegt dan ook niet om ermee te stoppen. “Tussentijds uitladen is economisch rendabel. Het kan ruimschoots uit, al heb ik het precieze rekensommetje nog nooit gemaakt.”Vloeren kurkdroog, ook bij grotere bezettingVan diergezondheidsproblemen ondervindt Bouma geen hinder. Ook met een grotere bezetting lukt het de vleeskuikenhouder de vloeren van zijn stallen kurkdroog te houden. Bouma – die werkt met een houtkachel – heeft het stalklimaat prima op orde. De mest heeft na afloop van de ronde een drogestofpercentage van 60 tot 70%. “Wij hebben geen problemen met te hoge voetzoollaesiesscores.”Bouma erkent dat tussentijds uitladen een zeker risico met zich meebrengt. “Zodra je te maken krijgt met salmonella, dan kan ik me voorstellen dat je niet meer denkt aan tussentijds uitladen.”Vanwege de coronacrisis zet hij de volgende rond 10% minder kuikens op.