‘De polder in China’

In China is het platteland nu nog agrarische productieruimte, maar dat gaat veranderen.Ik ben even uit het dagelijkse ritme, want ik ben in China. Op de landbouwuniversiteit in Yangling, in midden-China. Samen met een Groningse collega verzorg ik een korte cursus voor gevorderde studenten over veranderingen op het platteland, ‘rural transformations’. Ik heb wel vaker presentaties gedaan in China, maar dit is toch even wat anders. We zijn een hele week met een groep van 24 Chinese studenten bezig. We geven colleges, discussiëren, en ze moeten opdrachten doen. Niet eenvoudig; hun Engels houdt niet over en de culturele verschillen zijn groot. Andere tijdenWe proberen ze aan het denken te zetten over de veranderingen die er zullen optreden op het Chinese platteland. Nu zijn het nog miljoenen kleine boertjes die massaal naar de stad vertrekken. Hun grond wordt met veel moeilijkheden overgenomen door grotere boeren, bedrijven of speculanten. De overheid investeert in een soort van ruilverkavelingen om het land geschikt te maken voor grootschaliger productie. Wat wij proberen over te brengen is dat er na de tijd van ruilverkavelen een andere tijd komt, met andere wensen en eisen. Ik laat ze dingen zien van de grote na-oorlogse modernisering in Nederland. Schaalvergroting, ruilverkaveling, streekverbetering, en hoe dat met een veranderende samenleving uiteindelijk stilgevallen is. Dat er na veel gedoe een Wet Inrichting Landelijk Gebied aangenomen is om moderne landinrichting mogelijk te maken, waarin veel meer aandacht is voor niet-agrarische wensen: voor natuur, recreatie en landschap. ‘Straks wil een welvarende middenklasse misschien wel terug naar het platteland, zoals dat ook in West-Europa is gebeurd’We proberen de studenten te laten nadenken over hoe de Chinese samenleving met het platteland om zal gaan als de bevolking nog veel rijker zal zijn en hoger opgeleid. Dat dergelijke mensen zich misschien niet druk maken om het dagelijkse kommetje rijst, maar om historisch erfgoed, dierenrechten, natuur en recreatiemogelijkheden. Dat straks een welvarende middenklasse misschien wel terug wil naar het platteland, zoals dat ook in West-Europa is gebeurd. Met verbouwde boerderijtjes, boerencampings, biologische producten en veranderende machtsverhoudingen. Veranderende samenlevingHet komt allemaal maar moeilijk binnen. Vanmiddag legde collega Tialda Haartsen aan de studenten uit hoe je aan de inrichting van de Nederlandse polders – van Wieringermeer, via de NOP, naar Oostelijk en Zuidelijk Flevoland – kunt zien hoe onze samenleving veranderde. De Wieringermeer was 90% landbouw, NOP 80%, Oostelijk Flevoland 70% en Zuidelijk Flevoland maar 60%. De rest van de ruimte is bestemd voor wonen, recreatie en natuur. Het is verstandig de Chinezen nu al op die veranderingen voor te bereiden. Hoe het gaat, weet niemand, maar dat ook het Chinese platteland nieuwe functies gaat krijgen, is zeker.