De klok terug

In de Amsterdamse Rode Hoed vindt een serie debatten plaats over de toekomst van de landbouw en ons eten. In de Volkskrant schreef ik er en stukje over.Dat stukje in de Volkskrant bleek de samenvatting van het debat van gisteravond, dat ging tussen boerenlandbouwman Jan Douwe van der Ploeg en Jan-Willem Grievink. De laatste is beroemd om zijn accurate cijfers van de verkoopkanelen en trends in Nederland eetland.Het debat draaide voor een groot deel om de lage prijzen die boeren krijgen voor hun producten, terwijl supers die duur verkopen. Een aanwezig Ahold-man, verantwoordelijk voor het maatschappelijk verantwoorde gedrag van het bedrijf, werd boos op spreker Van der Ploeg die aanhaalde dat de uien van de boer die er 2 cent de kilo voor krijgt, met een alleen een netje eromheen als waardetoevoeging voor 89 cent het pond in de super liggen. De Ahold-man vertelde dat zijn baas maar 4 cent verdient. Helaas kwam niet aan bod waar die andere 84 cent blijven. Retailkenner Jan Willem Grievink legde slechts in het algemeen uit dat de kosten van een retailer en de handel tussen boer en retailer eten veel toegevoegde waarde zonder eetwaarde creëren. Da’s maar goed ook zei hij, want anders zouden we helemaal dichtgroeien. Bedrijven willen immers groeien en moeten dus meer verkopen. Gelukkig hebben ze daar iets op gevonden. Ze verkopen ons kosten. Van der Ploeg sprak de woorden ‘toegevoegde waarde’ dan ook met een wat andere intonatie uit en constateerde dat ze gemaakt worden bij de gratie van de boer, terwijl hij er geen fluit van krijgt. Anderen wel, terwijl het voor hen de facto alleen maar bezigheidstherapie is, t.w. ingewikkeld doen met eten om er uiteindelijk iets van te maken dat je ook zo had kunnen opeten.OverproductieMaar de boer blijft met lege handen achter, vond een groot deel van de zaal. Jazeker, zei Grievink, maar dat is domweg een gevolg van overproductie. Moeten ze maar beter samenwerken en hun productie niet over laten lopen.

Vorige week kreeg ik naar aanleiding van het Volkskrant-stukje een mailtje van John van der Hulst en Henric van der Krogt. Vroeger zaten ze in de voedingstuinbouw. Slim als ze waren, hebben ze die Titanic verlaten. Ze kwamen met een ideetje. Of ik het wat vond.
Ze hadden nog niet gehoord van de hier besproken boerensuper en kwamen met een andere oplossing voor de boer wiens economie zo geprogrammeerd is dat hij steeds meer gaat produceren om zijn kostprijs te verlagen. Dat zijn opbrengstprijs daarmee nog verder onder de kostprijs uitkomt schijnen hij en zijn Rabobank niet te zien, want hij blijft werken met The Greeneries, de Vions en de Campina’s. Veel aanbod zorgt er immers voor dat deze partijen zich met haar en huid moeten uitleveren aan de Superunie’s en AH’s.BoerenbeursDaarom stelden zij iets anders voor. Boerenproducten moeten naar de beurs. Een boerenbeurs, wel te verstaan. De moderne versie dus van het aloude veilingsysteem. Maar dan zo eentje met schermen. Je kunt er weer verschillende kwaliteiten met hun verschillende prijzen verhandelen; nu is alles bulk. De boer wordt weer heel gevoelig voor wat wel en wat niet loopt. Je kunt er zelfs termijncontracten sluiten. Het systeem wordt beheerd door boeren. Door hun koepels. Nou, eeuhhh, kijk, weet je … misschien wel niet. Die hebben boter op hun hoofd, want ze hebben een paar keer de verkeerde afslag genomen. Rabobank? Euhmmm, nou ja, weet je … Van hetzelfde laken een pak dus.

Daarom twee vragen:
1. de klok terug, is dat een oplossing?
2. Wie gaat ‘m beheren zonder dat er een permanente Poolse landdag ontstaat?