De glamour van schaalvergroting

Steeds maar groeien, veel boeren lijken het zat. Banken hebben makkelijk praten, maar die hoeven al het extra werk niet te doen.Als het aan geldverstrekkers ligt, neemt de omvang van agrarische bedrijven alleen maar toe. Al jarenlang is schaalvergroting het motto. Want een bedrijf dat niet groeit, is ten dode opgeschreven. Immers, hoe groter het bedrijf, hoe lager de kostprijs per kilo product.

Maar hoever ga je hierin als boer zijnde? Met name de wat jongere generatie is gevoelig voor de glamour van het groeien. Volgens mij is dat meer vanwege de vermeende status dan vanwege de lagere kostprijs. Het is immers kicken, zo’n grote nieuwe stal of opslagloods.

Maar wat is de prijs ervan? Niet de prijs in euro’s, maar de prijs in levensgeluk. Wie 18 is, zit daar niet zo over in, maar dat komt vanzelf. Een groot bedrijf betekent immers meer werk en minder tijd voor het gezin. Misschien betekent het wel dat er personeel moet komen. Dat neemt niet alleen werk uit handen, het geeft ook werk. Vooral in de vorm van administratie. Veel boeren vinden dat helemaal niet leuk. Ze zijn boer geworden omdat ze het zo’n mooi vak vinden en niet om andere mensen het werk te laten doen dat ze zelf zo leuk vinden.

Kortom, dat hele schaalvergrotingsverhaal begint een beetje irritant te worden. Banken hebben makkelijk praten, maar zij hoeven het niet te doen, al dat extra werk. Onder boeren hoor ik meer en meer het geluid dat ze het zat zijn, dat gepush om te groeien. Het levert nauwelijks meer geluk en inkomen op, alleen maar extra werk en zorgen.

Pas was ik te gast op een bedrijf dat er niet meer aan mee deed. Jarenlang waren ze steeds een beetje groter geworden, maar een paar jaar terug hadden ze er genoeg van. Uitbreidingsplannen gingen in de kast en ze besloten een kwart van hun melk zelf te verwerken en te verkopen. Dit kwart had hen de afgelopen jaren overeind gehouden en niet het driekwart dat naar de melkfabriek was gegaan. Dit initiatief van eigen verkoop bracht hen meer inkomen en levensgeluk dan al die jaren van schaalvergroten om de kostprijs laag te houden.