Data pluimvee zijn er, nu nog koppelen

Op pluimveebedrijven ontstaan grote hoeveelheden data, en door groeiende technologische mogelijkheden neemt dat de komende jaren verder toe. Van gestandaardiseerd vastleggen en ze koppelen aan data die op andere plekken in de keten ontstaan, is vaak nog geen sprake. Wel zijn er verschillende initiatieven gaande om hier verandering in te brengen.“Praten over verzamelen en delen van data is hot. Op zich prima. Maar je moet het niet groter maken dan het is. Data zijn een middel om doelen te bereiken, niet meer en niet minder. Voor een doorsnee pluimveehouderijbedrijf zijn die doelen: een hogere prijs, lagere kosten en minder inspanningen.” Aan het woord is Wilbert Hilkens van FoodInsights, een bedrijf dat zich bezighoudt met het ontsluiten en benutten van data in voedselketens.Hilkens: “Bij het vastleggen en delen van data moet je jezelf steeds de vraag stellen: ‘waar doe ik het voor?’. Soms is het redelijk simpel. Een voorbeeld van werken aan lagere kosten, is de wens van een vleeskuikenhouder om op het moment van afleveren zo min mogelijk restvoer te hebben. Als je beschikt over data over groei, voeropname en aflevergewicht kun je vrij exact berekenen hoe veel voer je nodig hebt tot het moment van afleveren. Een hogere prijs voor je kuikens zou je kunnen realiseren door het percentage afkeur te verminderen. Om dat voor elkaar te krijgen heb je data van de slachterij nodig. Niet eenmalig, maar een langdurige reeks van slachtrapportages die je kunt benutten om een lijn te ontdekken in de afkeur.” _{Lees verder onder de foto.} Wilbert Hilkens: "Data zijn een middel om doelen te bereiken, niet meer en niet minder." - Foto: Studio 38°CData koppelenOp pluimveebedrijven zijn allerlei data beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan data over voer- en wateropname, diergezondheid, stalklimaat, energie, eierproductie en groei. Door beschikbare data op een pluimveebedrijf te koppelen aan bijvoorbeeld data vanuit de vermeerdering, opfok, voer, dierenarts, pakstation, slachterij, ontstaan er mogelijkheden om verbeterpunten sneller te signaleren en aan te pakken. Hilkens ziet nog een voordeel. “Eerder in mijn loopbaan heb ik jaren voor een bank gewerkt. Ondernemers die hun data goed op orde en in beeld hebben, verkleinen daarmee hun bedrijfsrisico’s. Daarmee komen interessantere financieringsmogelijkheden binnen handbereik.”Optimale benutting van dataDe dagelijkse praktijk is nog weerbarstig. Zowel het registreren als het uitwisselen van data gebeurt nog vaak niet op manieren die leiden tot een optimale benutting van de data. “Registratie van data moet digitaal gebeuren en het liefst realtime. In de praktijk is dat nog lang niet altijd het geval”, zegt Ester Ellen, onderzoeker fokkerij en genetica bij Wageningen Livestock Research. “Vastleggen van data op papier en nog niet digitaal, is in de praktijk geen uitzondering.”Ook Hilkens ziet nog veel mogelijkheden voor verbetering. “Informatie waar pluimveehouders iets mee zouden kunnen, is vaak versnipperd, moeilijk toegankelijk. En veelal ontbreekt de historie. Boeren krijgen wel regelmatig van hun ketenpartners informatie aangereikt. Maar meestal betreft het rapportages, en krijg je de onderliggende data er niet bij. En dan zijn je mogelijkheden beperkt. Als je echt toe wilt naar het combineren van informatiestromen om te komen tot betere resultaten dan zul je moeten beschikken over de ruwe data die volgens dezelfde standaard zijn vastgelegd.”VoorbeeldHilkens: “Stel: je wilt kijken naar de invloed van voedingsadditieven op de gezondheid van je dieren. Dan zul je op zoek moeten naar onder meer data van het voer, de additieven, en de gebruikte veterinaire middelen. Dat zijn stuk voor stuk data die op verschillende plekken zijn vastgelegd. En de huidige situatie is dat pluimveehouders er niet structureel op een makkelijke manier over kunnen beschikken. Met heel veel moeite zijn de noodzakelijke data wel boven tafel te krijgen, maar dat is geen praktische werkwijze om met slimme toepassingen aan de gang te gaan.”Hilkens benadrukt dat data pas interessant worden nadat je ze bewerkt en aan elkaar koppelt. “Daarmee maak je van platte data informatie. En met die informatie kun je kennis ontwikkelen. Bijvoorbeeld door je informatie te toetsen aan een doelstelling. Wijsheid kan ontstaan als je met behulp van kennis vooruit kunt kijken. Bijvoorbeeld een programma maken om je bedrijfsvoering te optimaliseren.” _{Lees verder onder de afbeelding.} Met data voorspellen wat dieren gaan doen in gezondheid en productie. - Foto: Herman RoozenInitiatievenBinnen de pluimveehouderij hebben diverse partijen initiatieven ontwikkeld om data te verzamelen op een manier waarbij ze makkelijk aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Zo is er bijvoorbeeld Farmersnet, een initiatief van een groep pluimveehouders en varkenshouders. Zij hebben zelf een dashboard en database ontwikkeld met als doel om regie te voeren over de staldata die op het bedrijf ontstaan en het uitwisselen van gegevens. “Niet alleen kan je zo alleen gegevens uitwisselen met partijen die je kent, en met wie je dat wil, maar er ontstaan zo ook kansen om een verdienmodel te bouwen rond eigen bedrijfsgegevens”, zegt Robert Nijkamp, vleeskuiken- en melkveehouder in Raalte. Hij zoekt naar manieren om te voorspellen wat zijn dieren gaan doen in gezondheid en productie. Nijkamp denkt ook aan het uitwisselen van data met de slachterij. “Als de slachterij bijvoorbeeld drie dagen voor slachting het gewicht van de kuikens kent, dat ze dan beter kan plannen. En op langere termijn kan ze beter voorspellen hoe ze kan inspelen op marktverschuivingen.”Data gestandaardiseerd vastleggenOok FoodInsights ontwikkelt mogelijkheden om data gestandaardiseerd vast te leggen en te delen. Binnenkort start een proef waarin een groep vleeskuikenhouders aan de slag gaan met zogenoemde datakluizen. “Iedere deelnemer krijgt een opslag met data van het eigen bedrijf, en we bieden mogelijkheden om die data met collega’s en andere ketenpartijen te delen. Dit alles moet de pluimveehouders gebruiksvriendelijk met behulp van enkele apps kunnen doen.Nog een praktijkvoorbeeld. Voerleverancier ForFarmers ontwikkelt apps waarmee informatie uit de voerfabriek, variërend van productiegegevens tot voersamenstelling, gekoppeld worden aan data die afkomstig zijn van de veehouder. Denk aan het combineren van informatie over de prestaties van leghennen of vleeskuikens met informatie over de voerreceptuur. ForFarmers hoopt dat hieruit nieuwe inzichten ontstaan die kunnen helpen om de samenstelling van het voer te verbeteren.EigenaarschapEen discussie die altijd ontstaat als het gaat over data, is die over het eigenaarschap. “Het is een onderwerp waarover je goede afspraken moet maken”, benadrukt Ellen van Wageningen Livestock Research. Volgens Hilkens moet het uitgangspunt zijn dat degene op wiens bedrijf de data worden vastgelegd de eigenaar is. “Daarover lopen de meningen niet zo uiteen. Discussie ontstaat vaak wat er met de data gebeurt na een bewerking, en wie er dan de zeggenschap over heeft. Een manier om dat te ondervangen zou het oprichten van een data-coöperatie kunnen zijn. Pluimveehouders kunnen dan grip houden op data die hun oorsprong hebben op het agrarisch bedrijf.”Sensor registreert gedrag vleeskuikenHet inzetten van sensortechnieken vergroot de mogelijkheden om in de pluimveehouderij data te verzamelen.
Wageningen Livestock Research ontwikkelde een techniek om de activiteit van individuele vleeskuikens te monitoren. In de pluimveehouderij is het niet gebruikelijk om het management af te stemmen op individuele dieren, omdat de aantallen dieren dusdanig groot zijn dat het lastig is om waarnemingen te doen bij individuen. “Maar juist het individuele activiteitsniveau kan een waardevolle indicatie zijn voor de gezondheid, het welzijn en de prestaties van de dieren”, zegt onderzoeker Malou van der Sluis van Wageningen Livestock Research.
Om de activiteitsregistratie mogelijk te maken, zijn de kuikens in het onderzoek op de dag na het uitkomen uit het ei voorzien van een kleine lichtgewicht radiofrequentie-identificatie (RFID) aan een poot. De stal was uitgerust met een raster van RFID-antennes onder de vloer. Met dit RFID-systeem kon continu de locatie van vleeskuikens in het hok worden gevolgd.

Met data prestaties vleeskuikens beoordelen
Fokkerij-organisaties zijn erg geïnteresseerd in het systeem, omdat ze daarmee gegevens over het fenotype van individuele dieren kunnen verzamelen. Met die informatie kunnen ze beter selecteren, waardoor de genetische vooruitgang versnelt. Van der Sluis veronderstelt dat het registreren van de activiteit van individuele vleeskuikens ook voor vleeskuikenhouders interessant kan zijn. De gegevens kunnen helpen bij het beoordelen – en misschien zelfs voorspellen – van gezondheid, welzijn en prestatie van vleeskuikens. Wel lijkt het systeem nu nog te duur voor toepassing op vleeskuikenbedrijven. Maar dat kan in de toekomst veranderen. Ook verwachten we dat de mogelijkheden van de techniek verder toenemen. In een nieuw project proberen we camerabeelden te koppelen aan het zendertje aan de poot van een kuiken. Je zou dan bijvoorbeeld ook kunnen registreren wanneer een kuiken drinkt en eet.” Andere onderzoekers van Wageningen Livestock Research benutten vergelijkbare technologie om het gedrag van leghennen te volgen.