CBb: fouten MKZ-onderzoek, maar ruimingen terecht

De ruimingen van 60.000 dieren in Kootwijkerbroek waren terecht.Dat oordeelt het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Het CBb oordeelt dat de overheid bevoegd was om de dieren te ruimen. De vraag of er daadwerkelijk MKZ was in Kootwijkerbroek, wordt met deze uitspraak niet beantwoord, benadrukte de rechter die de samenvatting van de 100 pagina’s tellende uitspraak voordroeg in de Haagse rechtbank. Aanwezige boeren reageerden teleurgesteld.Fouten gemaakt bij onderzoekHet CBb bevestigt wel dat er fouten zijn gemaakt bij het laboratoriumonderzoek naar de MKZ-verdenking. De fouten zijn echter niet zodanig dat dit mogelijk zou leiden tot een verkeerde testuitslag. Dan zou volgens het stappenplan dat het CBB in dit soort zaken hanteert de bewijslast omdraaien, waardoor de overheid moest aantonen dat er daadwerkelijk MKZ was in Kootwijkerbroek. “De twijfel over MKZ was niet relevant genoeg voor de rechter”, oordeelt Lau Jansen van de stichting Onderzoek MKZ-crisis Kootwijkerbroek. Hij noemt de uitspraak spijtig voor de sector, omdat het de overheid in zijn opinie ruimte geeft voor toekomstig wangedrag. Het onterecht ontnemen van iemands eigendom druist in tegen het grondrecht, vindt hij. “Uit deze uitspraak blijkt dat de overheid bezittingen mag vorderen – want vee is eigendom van een veehouderij – zonder dat de argumentatie daarbij hoeft te kloppen. Dat vind ik een fundamentele schending van grondrechten”, aldus Jansen.‘Verzwakking van vertrouwen in overheidsbeleid’“Deze uitspraak zorgt voor een enorme verzwakking van het vertrouwen in het overheidsbeleid. Als je als overheid maar een bepaalde redeneerlijn hebt – of het nu met de werkelijkheid overeen komt, sta je in je recht. We kunnen nu geen definitief oordeel meer vellen over de inhoudelijke, materiële vraag of er MKZ was, en dan resteert alleen maar de procedurele kant, of de ruiming mocht of niet. Dat is heel spijtig”, zegt Jansen. Zijn stichting richt zich op wat er precies gebeurd is bij de diagnose stellen op het bedrijf en in het laboratorium. “Die reconstructie is gemaakt, ondanks dat het ministerie heel onwillig was om daar openheid over te geven”, aldus Jansen. Een commissie van deskundigen concludeerde daarbij dat er bij het onderzoek naar MKZ bij een dier in Kootwijkerbroek fouten zijn gemaakt. Dierenartsen en veehouders teleurgesteldOok de betrokken dierenartsen en veehouders blijven ervan overtuigd dat er geen MKZ was in Kootwijkerbroek. Zij reageren teleurgesteld op de uitspraak. De boeren waren met bussen gekomen, maar door een file waren ze te laat voor de uitspraak. De rechtbank wilde echter niet wachten tot de boeren binnen waren. De Kootwijkerbroekers concluderen hieruit dat de overheid weinig empathie heeft met de getroffen boeren. Juridisch stappenplanCBb heeft een juridische maatstaf ontwikkeld voor zaken die vergelijkbaar zijn met deze zaak. Het CBb heeft hiervoor een juridisch stappenplan gemaakt. In de eerste stap van dit stappenplan doet CBb de aanname dat in het laboratorium destijds is gewerkt volgens de toen geldende standaarden en normen. Vervolgens moest de procederende partij, – de Kootwijkerbroekers – aannemelijk maken dat deze aanname verkeerd was. “Daarin zijn we geslaagd”, zegt advocaat Jacques Sluysmans. Er is een catalogus opgesteld met allerlei afwijkingen in het onderzoek. Het CBb erkent hierbij ook dat er fouten zijn gemaakt. Vervolgens moest de derde stap genomen worden: het CBb moest overtuigd worden dat de afwijkingen in het onderzoek ertoe geleid hebben dat het uiteindelijke resultaat van het onderzoek niet deugt en dat er dus ten onrechte MKZ werd vastgesteld bij het kalf van het kalverbedrijf. “Dat is de stap waar het eigenlijk om gaat, en waarin we helaas niet zijn geslaagd.”In feite laat de rechtspraak nu dus in het midden of er nu wel of niet MKZ was. Die duidelijkheid gaan we in deze procedure ook niet krijgen_{- Jacques Sluysmans}Hoewel het CBb de afwijkingen erkent – gaat het College er niet vanuit dat dit heeft geleid tot een verkeerde uitslag. Hierdoor is het proces niet tot de laatste en vierde stap in het stappenplan gekomen. In deze stap zou de overheid juist moet bewijzen dat er ondanks de fouten die gemaakt zijn bij het onderzoek écht een MKZ-infectie was. “In feite laat de rechtspraak nu dus in het midden of er nu wel of niet MKZ was. Die duidelijkheid gaan we in deze procedure ook niet krijgen”, aldus Sluysmans. Schouten: eindelijk duidelijkheidLandbouwminister Carola Schouten vindt het goed dat er eindelijk duidelijkheid is over een langslepende zaak. Ze zegt te beseffen dat de emoties hiermee echter niet weg zijn. ‘De impact is heel groot geweest.” Ze wil daarom op korte termijn in gesprek met de betrokken veehouders. “Ook om te kijken hoe we als overheid hiervan kunnen leren”. Het CBb heeft uitgesproken dat de veehouders wel een schadevergoeding moeten krijgen vanwege de lange termijn waarop de rechtszaak heeft gespeeld. Schouten zegt deze op korte termijn te zullen betalen. Deze vergoedingen variëren van enkele honderden tot enkele duizenden euro’s per bedrijf. Ook kondigt Schouten een extra onafhankelijk onderzoek naar het referentielaboratorium aan, om te kijken of ondanks alle audits en aanpassingen in het draaiboek nog verbeteringen mogelijk zijn. Reactie LTO“Het vonnis, hoe teleurstellend het voor veel boeren in Kootwijkerbroek ook is, doet niets af aan de tomeloze inzet van stichting Onderzoek MKZ-crisis Kootwijkerbroek om helderheid te krijgen over de gebeurtenissen in 2001”, aldus LTO Nederland in een reactie.Jaco Geurts teleurgesteldCDA-Kamerlid Jaco Geurts is teleurgesteld in de uitspraak. Hij concludeert dat de rechter erkent dat er fouten zijn gemaakt, maar desondanks oordeelt dat de ruimingen terecht waren. Geurts vindt dat landbouwminister Carola Schouten onterecht concludeert dat er eindelijk duidelijkheid in het dossier is. “De vraag of er daadwerkelijk MKZ was in Kootwijkerbroek wordt namelijk met deze uitspraak niet beantwoord”. Geurts is er niet gerust op dat Kootwijkerbroekse situaties in de toekomst voorkomen kunnen worden. Ook blijft hij hameren op betere afspraken over de afzet van vlees van gevaccineerde dieren. Geurts is zeer betrokken bij de MKZ-zaak. Het bedrijf van Geurts in Kootwijkerbroek werd destijds ook geruimd.