Buiten werken? Bescherm je tegen huidkanker
Afgelopen jaar kregen ruim 81.000 mensen huidkanker. Buitenwerkers lopen drie keer meer risico.
Afgelopen jaar kregen ruim 81.000 mensen huidkanker. Buitenwerkers lopen drie keer meer risico. Foto: Photo Republic / Marco De Swart
Voor veel agrariërs is buiten werken geen keuze, maar een vanzelfsprekendheid. Of het nu op het land is, in de stal, op het erf of onderweg: het werk speelt zich grotendeels buiten af. De zon hoort daarbij. Maar wat vaak als onschuldig wordt gezien, brengt ook risico’s met zich mee. Het Nationaal Huidfonds vraagt daar aandacht voor tijdens de Internationale Huidkankermaand in mei, met de campagne: ‘En dan ineens heb je huidkanker…’.
Die boodschap is urgenter dan ooit. Afgelopen jaar kregen ruim 81.000 mensen in Nederland de diagnose huidkanker, dat is elke zeven minuten een nieuwe diagnose. Er overlijden ongeveer 1.000 mensen per jaar aan de gevolgen ervan.
Voor buitenwerkers, zoals in de landbouwsector, is het risico extra groot. Door langdurige blootstelling aan UV-straling hebben zij tot drie keer meer kans op huidkanker. Toch is zonbescherming op het erf of in het veld nog lang niet vanzelfsprekend.
'Je denkt: het komt wel goed'
Het verhaal van Frans laat zien hoe dat kan lopen. Hij groeide op in een tijd waarin buiten zijn de norm was. Als kind speelde hij altijd buiten, zonder dat iemand zich druk maakte over zonbescherming. Dat buitenleven liep door in zijn werkzame leven: altijd werkte hij buiten, vaak de hele dag in de zon.
Beschermen tegen de zon hoorde er niet bij: “Je kleedde je op warmte, niet op zonkracht,” zegt Frans. “Was het mooi weer, dan was dat juist prettig. En verbrand zijn? Dat hoorde er gewoon bij.”
De eerste signalen
Pas rond zijn veertigste merkte Frans dat er iets veranderde. Er verschenen plekjes op zijn huid: kleine wondjes die maar niet wilden genezen. Er kwam een korstje op, dat weer losliet, waarna het wondje opnieuw open ging. Eerst op zijn schouders, rug en benen, de plekken die jarenlang veel zon hadden gezien.
Hij ging ermee naar de huisarts en werd doorverwezen naar een dermatoloog, waar hij de diagnose huidkanker kreeg. Sindsdien loopt hij al jarenlang onder controle. Sommige plekjes konden met zalf worden behandeld, andere moesten worden weggesneden. Vooral behandelingen in zijn gezicht, rond zijn oog en neus, maakten indruk: “Je vraagt je toch af: hoe gaat dat eruitzien?”
Inmiddels heeft Frans meer dan vijftig plekjes gehad. Het afgelopen jaar was zwaar, met meerdere ingrepen in korte tijd. Zo werd er huid uit zijn nek gebruikt voor een transplantatie naar zijn voorhoofd. Elke zes maanden wordt hij gecontroleerd en tussendoor houdt hij zelf zijn huid scherp in de gaten.
Leven met huidkanker
De eerste keer dat Frans hoorde dat het huidkanker was, schrok hij. “Het woord kanker komt binnen. Je weet niet meteen wat het betekent, wat het gaat doen en wat je te wachten staat .” Inmiddels heeft hij geleerd ermee te leven. Hij blijft nuchter en probeert het leven zo normaal mogelijk op te pakken. Toch blijft het impact hebben, zeker bij ingrepen in zijn gezicht. Ook zijn omgeving leeft mee. Zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen ervaren regelmatig de spanning rondom controles en behandelingen.
Bewustwording in de landbouwsector
Wat Frans vooral wil meegeven, is bewustwording. “De zon is je vriend, maar kan je lichaam ook beschadigen. En juist dat zouden meer mensen moeten weten, voordat het te laat is. Je denkt namelijk: het komt wel goed, maar later krijg je de rekening.”
Zijn advies is praktisch en duidelijk: draag beschermende kleding, zoals lange mouwen, een kraag of een pet. Smeer je in, en niet eenmalig maar regelmatig. Zelf doet hij dat nu ook. Zelfs op warme dagen kiest hij bewust voor bedekkende kleding: “Mensen kijken daar soms van op, maar voor mij is het normaal geworden.”
Wil je als werkgever direct stappen zetten?
Doe mee met het Zonvenant en ontvang een gratis welkomstpakket. Laat zien dat u uw buitenwerkers beschermt en maak zonbescherming onderdeel van uw organisatie.
De laatste week van mei staat in het teken van de Bescherm de Buitenwerker Week. In deze week is er extra aandacht voor de risico’s van werken in de zon en zetten deelnemers aan het Zonvenant zich actief in om hun medewerkers beter te beschermen. Tijdens de week zijn er verschillende acties en kortingen.
Kleine moeite, groot verschil
Buiten werken hoort bij het vak, maar bescherming is essentieel. Met meer bewustwording en eenvoudige maatregelen kan veel leed worden voorkomen. Het verhaal van Frans laat zien hoe belangrijk dat is. Zijn boodschap is helder: “Bescherm jezelf, want je staat er niet bij stil. En dan ineens heb je huidkanker, die je misschien had kunnen voorkomen.”