Bufferen én investeren op robuuste varkensbedrijven

Het afgelopen jaar is er geld verdiend in de sector. Met het oog op de toekomst vertellen vier varkenshouders hoe zij hiermee omgaan.2017 is een uitstekend varkensjaar. Het saldo in de zeugenhouderij over de afgelopen twaalf maanden was in tien jaar tijd niet zo hoog. Ook in de vleesvarkenshouderij ligt het saldo van de afgelopen twaalf maanden boven het langjarig gemiddelde. Varkenshouders reageren met enige terughoudendheid op de goede marktsituatie van de afgelopen maanden. Langdurige periodes met tegenvallende prijzen liggen nog vers in het geheugen.‘Het was goed om eindelijk weer wat te verdienen’PrijspiekVleesvarkenshouder Wiebe in ’t Hout is blij met de varkensprijzen in 2017. Wel vindt hij de prijspiek te kort om van een uitzonderlijk goed jaar te spreken. “De prijsstijging was een enorme opsteker voor de sector. Het was goed om eindelijk weer wat te verdienen. Maar her en der moesten ongetwijfeld ook nog wat gaten worden gedicht.”Geld opzij zettenVarkenshouders zijn zich bewust van het feit dat zich mogelijk ook weer eens een periode met lagere prijzen kan voordoen. De goede marktsituatie wordt dan ook aangegrepen om geld opzij te zetten voor mindere tijden. Juist in goede tijden is het zaak geld te reserveren om een eventueel prijsdal te overbruggen. Zeker voor specialistische bedrijven, die niet (deels) terug kunnen vallen op een tweede of zelfs derde bedrijfstak, is dat van groot belang.InvesterenVarkenshouders hebben dit jaar ook ruimte gezien te investeren in het op orde brengen en toekomstbestendig maken van hun bedrijf. Vleesvarkenshouder Gijsbert Meijers liet zijn asbestdaken saneren en liet zonnepanelen terugplaatsen. Zeugenhouders Wim en Gerjo Wolters maakten een kwaliteitsslag bij de gespeende biggen en staan voor een uitbreiding van de kraamstal en de biggenstal. Ook Wiebe in ’t Hout zag ruimte om op te schalen.Na de stalbouw van 2013 richt de Oost-Vlaamse zeugenhouder Pieter-Paul Beel zich op het optimaliseren van de resultaten en het in de hand houden van de kosten. Vier bedrijven, vier strategieën.Vast bedrag als buffer voor prijsdal en misoogstWiebe in ’t Hout en zijn zus Marijke Folkers reserveren een vast bedrag om een tegenvallende akkerbouwoogst of een prijsdal bij de varkens op te kunnen vangen.Wiebe in ’t Hout en Marijke Folkers namen eind 2016 een nieuwe stal voor 2.440 Beter Leven-varkens in gebruik. Na de open dag profiteerden ze van prima varkensprijzen. Wiebe in ’t Hout – die begin oktober in Drachten (Fr.) tot regiovoorzitter van de POV werd uitgeroepen – kijkt dan ook met een goed gevoel terug op het afgelopen varkensjaar. “We hebben tijdens slechte marktomstandigheden gebouwd en anticyclisch gewerkt. De prijsstijging kwam voor ons daarna erg gelegen. Daar hebben we natuurlijk mazzel mee gehad.”Naam: Wiebe in 't Hout (35). Plaats: Veendam (Gr.). Bedrijf: Samen met zus Marijke Folkers 7.000 vleesvarkens (Beter Leven, 1 ster), 300 hectare akkerbouw en 24.000 vleeskuikens. Per 1 december 4.400 varkens erbij. - Foto: Hans BanusGoede bufferMet het oog op de toekomst vindt vleesvarkenshouder In ’t Hout het belangrijk om een goede buffer te hebben. “Mijn zus Marijke en ik hebben daarvoor een vast bedrag gereserveerd. Na een mislukte oogst of tijdens een prijsdal willen we niet meteen bij de bank aankloppen”, zo vertelt hij.De ondernemers zagen dit jaar financiële ruimte om een nabij gelegen locatie met 4.400 vleesvarkens over te nemen. Per 1 december komt het totale aantal vleesvarkens uit op 11.400. “In de sector merk je sowieso dat er weer interesse is om te bouwen en uit te breiden. De varkensrechten zijn ook een stuk duurder geworden, van € 70 eind 2015 naar € 85 nu.”Ontbreken van mestafzetkostenOnder de investering ligt een solide basis. De agrarische ondernemers hebben door de jaren heen altijd aan hun varkens weten te verdienen. Schaalgrootte, relatief lage voerkosten en het ontbreken van mestafzetkosten zijn belangrijke succesfactoren. Wiebe in ’t Hout: “Voor alle bedrijfstakken houden we afzonderlijke boekhoudingen bij. Maar natuurlijk zijn akkerbouw en vleesvarkens bij ons nauw met elkaar verbonden.”De ondernemers willen te allen tijde op de hoogte blijven van de in- en uitgaande geldstromen. Zo kunnen ze ingrijpen als dat nodig is en houden ze de kosten in de hand. “We sturen op cashflow”, aldus Wiebe in ’t Hout, die rekening houdt met prijsschommelingen.“We zijn afhankelijk van datgene wat er gebeurt op de wereldmarkt. De vraag uit China heeft grote invloed op onze marktsituatie.”Investeren in asbestsanering en zonnepanelenVleesvarkenshouder Gijsbert Meijers investeerde dit voorjaar in asbestsanering en zonnepanelen. Ook bouwde hij een buffer op voor mindere tijden.“Zeker voor gespecialiseerde varkensbedrijven is het noodzakelijk een buffer op te bouwen. Gemengde bedrijven kunnen een prijsdal meestal wat gemakkelijker opvangen.” Gijsbert Meijers weet wat het is om met prijspieken en -dalen te werken. In een goede tijd is het volgens hem cruciaal om geld opzij te zetten. “Zo voorkom je dat je later in de problemen komt, zeker nu het bij banken steeds lastiger wordt om extra bij te lenen. De hoogte van de buffer verschilt per bedrijf en is grotendeels afhankelijk van de bedrijfsgrootte en de periode dat een hoog prijsniveau aanhoudt.”Naam: Gijsbert Meijers (56). Plaats: Leersum (U.). Bedrijf: Meijers heeft een vleesvarkensbedrijf met 3.500 vleesvarkens in acht stallen. Meijers is begin oktober benoemd tot regiovoorzitter West van de POV. - Foto: Herbert WiggermanSaneren asbestdakenNadat Meijers enkele tegenvallende jaren zonder kleerscheuren door wist te komen, zag hij de afgelopen anderhalf jaar weer kans om te bufferen én te investeren. “Het hogere prijsniveau was natuurlijk zeer welkom.”Met het oog op de toekomst investeerde Meijers dit voorjaar ook in het saneren van zijn asbestdaken. Het ging om 3.150 vierkante meter asbestdak, afkomstig van zeven stallen. Je verdient er niks mee, maar het is wel belangrijk, aldus Meijers. “Je merkt nu al dat verzekeraars moeilijk beginnen te doen over de aanwezigheid van asbestdaken.” Asbestsanering is een noodzakelijk kwaad en de kosten ervan worden niet terugverdiend. Dat is vervelend, zeker als de marktsituatie dan ook nog eens tegenvalt. “Daarom ben ik blij dat ik dit nu heb gedaan”, aldus Meijers.Totale investering € 80.000De vleesvarkenshouder wekt deels zijn eigen stroom op. Hij is voor 40% zelfvoorzienend. Meijers had al 216 zonnepanelen. Daar zijn na de asbestsanering nog eens 32 panelen bij gekomen. Dat was het maximale aantal voor zijn bedrijf. Als kleinverbruiker heeft hij een aansluitwaarde van 3 x 80 ampère.De totale investering in asbestsanering en zonnepanelen was € 80.000, daarvan werd € 28.350 gesubsidieerd door het Rijk en de provincie. “Voor het saneren van asbest kreeg ik € 9 per vierkante meter subsidie”, aldus Meijers, die niet bij de bank hoefde aan te kloppen en de sanering en de zonnepanelen van zijn lopende rekening betaalde.Uitbreiding realiseren en kwaliteitsslag makenWim en Gerjo Wolters grepen de goede marktsituatie aan voor meerdere doeleinden.Sinds begin 2016 produceren Wim en Gerjo Wolters biggen voor het Good Farming Star-concept van Vion. Dat zorgt voor een stukje bedrijfszekerheid, stelt Wim Wolters. “We produceren graag voor de Nederlandse markt. Door te voldoen aan de eisen van het Beter Leven-keurmerk creëren we meerwaarde. Daar zien we meer toekomst in dan in bulkproductie.”Naam: Wim Wolters (57). Plaats: Laren (Gld.). Bedrijf: 550 Topigs 20-zeugen en 12 hectare mais. Wim en zijn vrouw Gerjo Wolters produceren 34,4 gespeende biggen per zeug per jaar.- Foto: Henk RiswickDrie ton geïnvesteerdWim en Gerjo Wolters doen er alles aan om hun bedrijf up-to-date te houden. Zowel de bedrijfsgebouwen als de stalinrichting moeten op orde zijn om goed te kunnen presteren. Dit jaar bouwen ze twee staldelen bij. De kraamstal wordt uitgebreid met 40 hokken en de biggenstal krijgt 600 extra plaatsen (0,4 vierkante meter per big). Met deze uitbreidingen is zo’n € 300.000 gemoeid, zo vertelt Wim Wolters, die aangeeft liever in zijn bedrijf te investeren dan af te rekenen bij de Belastingdienst. “Maar voor mindere tijden willen we zeker een buffer van € 100 tot € 150 per zeug achter de hand houden.”De afdelingen voor gespeende biggen zijn dit jaar voorzien van nieuwe droogvoerbakken. Ook is er een extra waterleiding aangelegd. “We hebben extra vreet- en drinkplaatsen gecreëerd voor een betere voer- en wateropname”, aldus Wolters, die merkt dat de gespeende biggen daar profijt van hebben. “Maar het is nog te vroeg om dat in groeicijfers uit te drukken.”AgroscoopbokaalVoor de productie van 34,4 gespeende biggen per zeug per jaar werden Wim en Gerjo Wolters door ForFarmers gelauwerd met een Agroscoopbokaal. Hun management is toegespitst op het verbeteren van de technische cijfers. “Daar heb je echt invloed op. Daarom willen wij onze stallen op orde hebben en besteden we veel aandacht aan onze dieren”, aldus Wim Wolters, bij wie rust, regelmaat en reinheid hoog in het vaandel staan. De resultaten worden behaald met een relatief eenvoudig voerregime. “We werken met pleegzeugen. Melkcups en dure papjes komen er bij ons niet in. Zo houden we de voerkosten beperkt.”Het zeugenbedrijf is sinds 2014 al asbestvrij. Op de nieuwe daken werden 200 zonnepanelen geplaatst. “We zijn voor 50% zelfvoorzienend.”Vaste kosten in de hand houdenSamen met zijn ouders Joost en Mieke focust Pieter-Paul Beel zich op de kostprijs. Verschillende aspecten dragen bij aan een robuuste varkenstak.“Wij hebben geen invloed op de varkensprijzen, dat is een kwestie van vraag en aanbod.” Samen met zijn ouders Joost en Mieke focust de Oost-Vlaamse varkenshouder Pieter-Paul Beel zich liever op de zaken waar hij wel grip op heeft. Het drukken en in de hand houden van de vaste kosten is daar een mooi voorbeeld van. Met de bouw van een nieuwe zeugenstal in 2013 heeft het gezinsbedrijf geïnvesteerd in zonnepanelen en een eigen (drink)watervoorziening. “Wat stroom en water betreft zijn we zelfvoorzienend”, aldus de jonge varkenshouder, die in de toekomst het bedrijf van zijn ouders overneemt.Naam: Pieter-Paul Beel (24). Plaats: Wortegem-Petegem (België). Bedrijf: Pieter-Paul Beel houdt samen met zijn ouders Joost en Mieke 480 zeugen en 1.650 vleesvarkens. De akkerbouwtak omvat 55 hectare. - Foto: Peter RoekOpvang regenwaterTot voor kort pompte familie Beel al het drinkwater en waswater voor de drie luchtwassers op uit de eigen bron. Dat is grotendeels aan banden gelegd. “Het waterpeil zakt dusdanig dat we alleen nog water voor gebruik in de woning mogen oppompen.” De Belgen zetten nu volledig in op een andere duurzame methode. Ze vangen maximaal alle regenwater op van de verschillende daken op het bedrijf. Het opgevangen water wordt opgeslagen in één lagune en één kelder onder de machineloods. De totale opslagcapaciteit is twee miljoen liter water. Het water wordt op natuurlijke wijze gezuiverd, met behulp van lavastenen. “Het drinkwater wordt vervolgens nog aangezuurd voor de biggen. Voor de oudste diergroepen is dat niet nodig.”AkkerbouwtakBeel zet de akkerbouwtak voor een deel in ten behoeve van de varkenstak. Jaarlijks wordt 15 hectare mais en 
15 hectare tarwe verkocht aan de voerleverancier. “Zo drukken we onze voerkosten”, zegt Beel, die aangeeft dat een en ander met elkaar wordt verrekend. De aanwezigheid van eigen bouwland drukt ook de kosten van de mestafzet. “Met de akkerbouwtak kunnen we slechte varkensprijzen opvangen. Het was ook niet zo dat we tijdens de prijspiek nog financiële gaten moesten dichten. In goede tijden proberen we altijd reserves op te bouwen om moeilijkere periodes te overbruggen.”Beel blijft het liefst zonder personeel werken. “Ook dat is een manier om kosten te besparen.”