Brede weersverzekering hapert bij droogte

De brede weersverzekering werkt niet goed genoeg vinden boeren, LTO en NAV. Juist bij droogte zoals in 2018 vallen veel schades buiten de dekking. Een lagere premie lager door afschaffing van de assurantiebelasting kan helpen.Boeren kunnen via de brede weersverzekering (BWV) schade aan gewassen door extreem weer verzekeren met subsidie op de premie. Maximaal 65% van de verzekeringspremie wordt vergoed vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Tegelijkertijd heft de overheid 21% assurantiebelasting over de bruto-premie die verzekeraars in rekening brengen. Op basis van de aangevraagde subsidie zou dat uitkomen op bijna € 4 miljoen. Het subsidiebudget in 2018 is € 13 miljoen.Belasting is 60% van de netto verzekeringspremieDe premie voor de brede weersverzekering varieert van enkele tientjes tot meer dan € 200 per hectare. Dat varieert afhankelijk van het verzekerd bedrag, het gekozen eigen risico en welk percentage van de schade boven de drempel uitbetaald wordt.Minimaal financieel verliesDe subsidie heeft als voorwaarde dat er minimaal een financieel verlies moet zijn van 30% van de gemiddelde jaarproductie per perceel. In de tabel staat de opbouw voor een bruto-verzekeringspremie van € 130 per hectare. De maximale subsidie is € 84,50 (65% van € 130). De nettopremie is dan € 45,50. Daar komt echter nog de assurantiebelasting bij die wordt geheven over de brutopremie. Dat komt neer op € 27,30. De boer betaalt uiteindelijk € 72,80 per hectare aan de verzekeringsmaatschappij. De assurantiebelasting komt uit op 60% van de netto-premie.Vrijstelling van belastingDe SGP en CDA hebben al langer aangedrongen op vrijstelling van deze belasting op de weersverzekering. Enkele weken geleden is een motie van SGP en CDA aangenomen in de Tweede Kamer waarin de regering wordt verzocht om vrijstelling mogelijk te maken. Dat moet de BWV aantrekkelijker maken voor boeren. Op basis van de beschikbare subsidie in 2018, € 13 miljoen, zou de belasting uit komen op circa € 4 miljoen.

Volgens de voorlopige cijfers van RVO.nl zijn in 2018 1.755 aanvragen ingediend voor de brede weersverzekering, dat is 7% meer dan in 2017. Het verzekerde areaal komt dit jaar naar verwachting uit op ruim 40.000 hectare, net iets meer dan in 2017. In 2015 was het areaal 27.800 hectare verdeeld over 1.175 aanvragers.Goedgekeurde polissenIn 2018 hebben de volgende verzekeraars een brede weersverzekering met een polis die is goedgekeurd door RVO.nl: AgriVer B.A., Avéro Achmea, Interpolis, OFH / BFAO U.A. en Vereinigte Hagel.

De 10 meest verzekerde gewassen via de brede weersverzekering zijn op volgorde van areaal-omvang: consumptieaardappelen, suikerbieten, zaaiuien, wintertarwe, peren, snijmais, zetmeelaardappelen, pootaardappelen, appelen en zomergerst. Drempel voor droogteschade2018 is het eerste jaar dat extreme droogte een rol speelt bij de brede weersverzekering. Daarbij komt nu een grote frustratie bij boeren naar voren. Droogteschade valt onder voorwaarden van de verzekering. Boeren die beregenen maken wel veel kosten, maar juist omdat ze beregenen blijft de oogstschade onder de drempel. Dat trof onder meer akkerbouwer Iwan van Bommel in Deurne. Hij heeft een deel van zijn aardappelen verzekerd en schat in dat hij circa € 100.000 aan kosten heeft gemaakt voor beregening. “Het zou mooi zijn dat we een deel daarvan vergoed krijgen via de verzekering, maar het ziet er naar uit dat het niet gaat lukken”, vertelt Van Bommel. Oorzaak is dat de uiteindelijke opbrengst boven de schadedrempel uitkomt. De hoogte van de schadedrempel is een van de knelpunten in de huidige regeling, evenals de assurantiebelasting op de premie.Deelname moet omhoogVoor akkerbouwvakbond NAV is afschaffing van de assurantiebelasting al jaren een speerpunt. Voorzitter Teun de Jong noemt het dan ook mooi dat er nu een motie ligt over afschaffing. “We zijn als NAV ook betrokken bij het overleg over de BWV, dat was al bezig voor de huidige droogte dit jaar. Minder belasting is een van de stappen naar een betere premieverhouding. De deelname moet daarvoor omhoog en daar ligt ook een taak voor verzekeraars om de voorwaarden beter bekend te maken”, aldus De Jong.Het overleg over aanpassingen van de brede weersverzekering is al meer dan een jaar bezig, stelt Jaap van Wenum, voorzitter van LTO Akkerbouw, vast. Dat er nu schot komt in de afschaffing van de assurantiebelasting is dan ook positief. “Waar we ook mee bezig zijn, is de aanpassing van het eigen risico naar 20%”, aldus Van Wenum. “Die mogelijkheid is er en dan moeten verzekeraars dat ook aan kunnen bieden.”Wel of niet beregenenLTO ziet ook de ongelijkheid tussen boeren die wel en niet kunnen beregenen. Verschil maken in premies of de kosten van beregenen verzekerbaar maken zijn mogelijke oplossingen volgens Van Wenum. Wat LTO betreft komt er een mogelijkheid om fiscaal gunstig te reserveren voor weercalamiteiten. In zo’n regeling zou dan een soort voorziening voor slecht weer gevormd moeten worden per bedrijf. Van Wenum: “Zoiets is niet binnen een maand geregeld, maar we gaan het zeker doorrekenen om te zien wat mogelijk is.”Hogere premie bij lagere drempelAanbieders van de brede weersverzekering kunnen zich prima vinden in de mogelijke afschaffing van de assurantiebelasting. Tegelijk wijzen ze er op dat bij een lagere drempel een hogere premie niet uitgesloten is. “De mogelijke afschaffing van de assurantiebelasting is een mooi signaal”, aldus directeur Marien Boersma van de onderlinge verzekeraar Agriver, een van de verzekeraars in Nederland op het gebied van de brede weersverzekering en andere gewasverzekeringen. “Meer extreem weer, een groter aantal deelnemers en lagere drempels kan alleen als ook de premie omhoog gaat”, stelt Boersma vast, “2018 stemt in die zin tot nadenken hoe het verder moet.”Structurele maatregelen zijn nodig zijn om in te kunnen spelen op klimaatverandering. Voorbeelden zijn een betere waterafvoer en -aanvoer. De verzekering is dan de methode om resterende risico’s af te dekken.
Taxateur van verzekeraar Agriver weegt aardappelen op een door droogte beschadigd perceel in Gieten (Dr.). - Foto's: Jan Willem van VlietTaxatie van schade in mais. Het verschil tussen goede en slechte kolven is duidelijk te zien.Gelijk speelveldBij de invoering van de huidige weersverzekering werd vooral gerekend op schade door wateroverlast. In 2018 was dat eerst ook het geval, maar dat werd later in het jaar vooral droogteschade. “En dan krijg je te maken met verschillen als wel of niet kunnen beregenen en hoe je daar mee moet omgaan. Dat zijn lastige kwesties en daar zijn we nog niet uit”, volgens Boersma. Een ding is voor hem zeker: “Schade moet uit de premie betaald worden.”Jan Schreuder, directeur van verzekeraar Vereinigte Hagel, is verheugd over de mogelijke afschaffing van de assurantiebelasting. “Dan is er bijna een gelijk speelveld in Europa. Nu is de verzekering in Nederland onnodig duur”, aldus Schreuder, “Meer deelnemers betekent uiteindelijk dat de kosten per hectare lager worden en op die manier kan het een breed gedragen product worden.”Schreuder ziet ook mogelijkheden in de aanpassing van de EU-regels die gelden voor de BWV. In 2017 is de zogenoemde Omnibusregeling aangekondigd vanuit Brussel. Dat betekent een lagere schadedrempel van 20% tegen 30% nu. De subsidie mag dan bovendien van 65% nu naar maximaal 70%. Dit jaar is dat nog niet in de Nederlandse regels verwerkt. Wat Schreuder betreft moeten er meer financiële middelen komen.Nieuwe voorwaardenHet ziet er naar uit dat de voorwaarden voor de brede weersverzekering anders worden in 2019 en volgende jaren. Mogelijk komt er een lagere schadedrempel en kan het budget voor subsidie stijgen. De subsidie op de premie gaat wellicht omhoog, minder of geen belasting betekent sowieso een lagere nettopremie. Maar voor de verzekeraars verandert de premie die ze ontvangen niet door afschaffing van de belasting. En als de deelname stijgt met andere voorwaarden vanuit de regeling zullen ook de verzekeringsvoorwaarden wijzigen. Het betekent in ieder geval een nieuwe afweging maken in 2019.In het komende jaren wordt ook duidelijk hoe en met welke voorwaarden de weersverzekering verder gaat in de nieuwe GLB-periode. Een ding lijkt wel zeker: boeren met schade door extreem weer kunnen ook dan niet aankloppen bij de overheid.Boeren over de vraag: wel of niet verzekeren?Johan Barendregt is akkerbouwer in Schermerhorn (N.-H.) en doet niet mee aan de brede weersverzekering. “We hebben een paar jaar geleden de afweging gemaakt en vonden de schadedrempel te hoog ten opzichte van de premie. Bovendien hebben we 170 hectare akkerbouw, waarvan 70 hectare aardappelen, verspreid in een straal van 10 tot 12 kilometer rond ons bedrijf en in die zin al wat risicospreiding. Schadebeoordeling op perceelsniveau zou wel een optie zijn.” Barendregt sluit niet uit dat hij een ander jaar wel gebruik maken van een verzekering.

Piet Hermus is akkerbouwer in Zevenbergschenhoek (N.-Br.) en heeft al 20 jaar een deel van zijn gewassen (aardappelen en uien) verzekerd. Hermus ziet de brede weersverzekering als laatste reddingsboei en onderdeel van zijn risicomanagement. “Het gaat er om dat je niet omvalt door extreem weer en dan is de premie laag in verhouding tot het risico dat je loopt. Vergelijk de premie eens met andere kosten die je maakt waar je minder bij nadenkt.” Volgens Hermus moeten boeren veel integraler gaan denken en nadenken over de teelt die past op je eigen grond. “Sommige teelten vallen dan af als je bijvoorbeeld niet kunt beregenen.”

Arwin Bos, akkerbouwer in Zwanenburg (N.-H.), verzekert inmiddels 5 jaar zijn aardappels. “Hier vlak bij de kust kan het flink regenen. We hebben er tot nu toe goede ervaringen mee en 2 keer een uitkering gehad.” Volgens Bos kan het lastiger zijn om schade te kunnen claimen nu de schade op perceelsniveau beoordeeld wordt met een schadedrempel van 30%. Als de regels weer anders worden dan maken we een nieuwe afweging.”