‘Boer vermalen tussen belangen’

Vogelwetenschapper Theunis Piersma omarmt het boerenprotest. Niet omdat hij het eens is met alle actiedoelen, maar omdat debat nodig is.In Friesland is hij een bekende figuur. Trekvogelecoloog Theunis Piersma is een van de mensen achter het project Kening fan ‘e Greide, daarmee is hij ook mede-inspirator van de demonstratie-te-voet van kringloopboeren, 14 januari in Den Haag. Hoewel de massale trekkerprotesten voor een groot deel tegen het natuurbeleid zijn, is hij als natuurman toch ook blij met het protest. “Door de trekkerprotesten is de geest uit de fles. De discussie over hoe het verder moet in de landbouw ligt op straat. En dat werd tijd ook, want tot nu toe werkten we gewoon niet aan onze ‘duurzame’ toekomst.” Piersma is ook medeauteur van het recent verschenen boek De Friese Utopie, dat vooruitkijkt naar 2030.Waarom bent u blij met het protest?“Dat de huidige landbouw een grote wissel trekt op onze leefomgeving was al lang bekend. Dat de boeren zelf niet op veel overheidsaandacht kunnen rekenen, en dat de boerenorganisaties vooral de belangen van de multinationale ondernemingen leken te verdedigen ook. En zo bleef het een discussie van een klein groepje – liefhebbers, boeren samen met burgers, en daar hoorden ook ecologen bij. Door de protesten komen nu alle oude en ook nog wat nieuwe argumenten op tafel en wordt de regering gedwongen dat alles onder ogen te zien. Maar voor een oplossing hebben we het creatieve ‘utopische’ denken van boeren/burgergroepen als Kening fan ‘e Greide heel hard nodig.”_{Lees verder onder de foto}Theunis Piersma is bekend van onder meer grutto-onderzoek. Hij pleit voor een omslag naar een landbouw met meer oog voor natuur en ziet daar ook mogelijkheden voor ene goed boereninkomen. - Foto: Anne van der WoudeHoe belangrijk zijn zulke initiatieven?“De meeste koplopers werden tot voor kort beschouwd als de ‘achterblijvers’, terwijl men hun denkwijze juist voor het voetlicht zou moeten brengen. Het zal alweer vijftien jaar geleden zijn dat Koos van Zomeren pleitte voor standbeelden voor boeren die het toen nog lukte om kleinschalig, met behulp van ecologie, en met een grote biodiversiteit op hun bedrijven, te boeren.”Door de protesten komen nu alle oude en ook nog wat nieuwe argumenten op tafel en wordt de regering gedwongen dat alles onder ogen te zienWat is in uw toekomstvisie de rol van de kennis?“Alles draait om kennis, en voor duurzame landbouw, gericht op een lagere voetafdruk en herstel van de kwaliteit en levensduur van bodems, is heel veel kennis nodig. Daarin heeft technologie uiteraard een plaats, zolang het denken maar ‘ecologisch’ wordt. Omdat er een maatschappelijke transitie nodig is om dit voor elkaar te krijgen, is er ook bredere kennis nodig van politicologen, sociologen, historici en economen.”In het boek De Utopie van Friesland heeft u het over meer koeiendiversiteit, meer en ander vee?“Er valt aan minder vee niet te ontkomen; ik denk vooral veel minder varkens en kippen. Dat verlost ons van veel import van producten die elders op de wereld grote schade veroorzaken. Denk aan soja en ook aan palmolie. Als we in balans met de lokale omstandigheden gaan boeren – denk aan natte veenweiden om bodemdaling te voorkomen – dan zal daar een andere koe bij horen dan de Holsteiner. Op zo’n manier wordt een verscheidenheid aan koeien, elk aangepast aan de lokale ecologische omstandigheden, weer van waarde.”Kan de landbouw de omslag maken naar duurzaamheid en tegelijkertijd rendabel zijn?“Tuurlijk wel, maar dat is wel een ingewikkelde puzzel waar je dus heel sterk op moet inzetten. Want tijdens de omslag zullen er grote hobbels te overwinnen zijn, en daar moet, om fair te blijven en vaart te houden, geld bij. Veranderen is gewoon hartstikke moeilijk, daarom zal de sector niet alleen financiële, maar ook inhoudelijke steun nodig hebben als we echt met de transitie beginnen.”Veranderen is gewoon hartstikke moeilijk, daarom zal de sector niet alleen financiële, maar ook inhoudelijke steun nodig hebben als we echt met de transitie beginnenDe belangen zijn groot en verschillen nogal. Wie zijn de verliezers in dit verhaal?“Ik zie een tegenstelling tussen snel geld verdienen ten koste van de planeet enerzijds en ons aller omgeving en welbevinden anderzijds. Door gebrek aan echte aandacht dreigen de boeren daartussen te worden vermalen. Boeren moeten nagaan wie, wat en welk belang ze willen dienen. De machtige belangengroepen hebben heel wat te verliezen en zullen maximaal zand in de transitiemotor strooien. Het is voor iedereen zaak om die spelers in kaart te brengen. Het lijstje financiële supporters van de trekkerdemonstraties lijkt me een goede start.”