‘Blijven we exporteur nummer 2?’

Nederlandse agrofood-complex levert een formidabele prestatie. De vraag is alleen: hoe lang nog?Nederland is de tweede exporteur van landbouwproducten ter wereld. Daar mogen we trots op zijn, maar let wel: 56% van de export is gebaseerd op buitenlandse landbouwproducten zoals tabak, fruit, koffie en cacao. Soms wordt zelfs geroepen dat Nederland de wereld moet voeden, maar dat is absurd als je aandeel in de mondiale landbouwproductie slechts 0,4% bedraagt, waarvan bovendien een flink deel bestaat uit sierteeltproducten. Neemt niet weg dat het Nederlandse agrofood-complex een formidabele prestatie levert. De vraag is alleen: hoe lang nog? Kringlooplandbouw staat haaks op de intensieve veehouderij met zijn import van sojaBedreigingen exportEr zijn 6 ontwikkelingen die onze exportpositie bedreigen:Hoge kostprijs van de landbouw. Grond en arbeid worden almaar duurder. Dat konden we lang compenseren door efficiënte verwerking en logistiek plus door intensivering en schaalvergroting, maar dat laatste wordt steeds moeilijker als gevolg van milieu- en ruimtelijk beleid.Geopolitieke risico’s. De Nederlandse veehouderij is sterk afhankelijk van grondstoffen van overzee. Waarschijnlijk gaat China een steeds grotere claim leggen op die grondstoffen (vooral soja) en dan raakt onze veehouderij zijn Rotterdam-voordeel kwijt. Komt bij: we zien al decennialang een verschuiving van het multilaterale handelssysteem van de WTO naar regionale en bilaterale handelsverdragen. Trump heeft nu zelfs ingebroken in het regionale handelsverdrag met Mexico en Canada. In het nieuwe verdrag (USMCA) heeft Canada bijvoorbeeld 3,6% van zijn zuivelmarkt moeten inleveren. En omdat de VS een groot landbouwsurplus heeft, gaat Trump straks ook van de EU meer markttoegang eisen. Dat betekent extra concurrentie.Verzwakking van de EU. Na de brexit blijven Rusland, de VS en China proberen de EU nog verder uit elkaar te spelen. En in diverse lidstaten zijn er krachtige anti-EU-stromingen. Weerstaat de EU deze slooppogingen?Regionalisering. In de Duitse en Franse markt is een tendens naar meer voedsel van eigen bodem – geen goed nieuws voor de Nederlandse export.Kringlooplandbouw. Daar wil Nederland zelf op koersen, maar het staat haaks op de intensieve veehouderij met zijn grote import van soja en export van mest.Biorisico’s. Met onze hoge veedichtheid en grote export zijn we bij een uitbraak van een besmettelijke dierziekte relatief kwetsbaar voor handelsboycots. De kans op insleep van ziekten wordt vergroot door de import van kalveren. Denk aan MKZ en aan Afrikaanse varkenspest (AVP), die al gevaarlijk dichtbij is.Minder afhankelijk van exportIk zeg niet dat dit allemaal fout gaat, maar het lijkt me tijd om na te denken hoe we onze landbouw minder afhankelijk kunnen maken van ongewisse export.