Biggensnoep welkome aanvulling

Bijvoeren van zogende biggen zorgt voor maximale benutting van het groeipotentieel. Het traint de darmen om met vast voer om te gaan na spenen.Bijna geen zeugenhouder ontkomt nog aan het bijvoeren van zogende biggen. Op de meeste bedrijven zijn veertien of meer levend geboren biggen per zeug vaker regel dan uitzondering. Om het groeipotentieel van de biggen volledig te benutten, is de melkgift van de zeugen dan ontoereikend. Specialisten noemen als maximum 13,5 big per zeug. Als de toom groter is, wordt het groeipotentieel van de biggen onvolledig benut. Als de verzorging van de zeugen op enig moment tekortschiet, daalt de melkproductie en houdt het op met 11 à 12 biggen die volop groeien van de moedermelk.Zo jong mogelijk beginnenBiggen bijvoeren is dan zinvol. Het advies is zo jong mogelijk te beginnen. Dit kan al bij biggen vanaf twaalf uur na de geboorte. Vanaf dat moment is de biest op. Op jonge leeftijd bijvoeren levert een bijdrage aan het verlagen van de biggensterfte en geeft de hoogste speengewichten.Het verstrekken van melkvervanger en prestarter aan zogende biggen dient twee doelen: zwaardere en uniforme biggen spenen. Daarvoor is de melkvervanger. Zeker zo belangrijk is biggen aanleren met vast voedsel om te gaan. Daarvoor is de prestarter, verkrijgbaar als droogvoer of vloeibaar product. Bij het handmatig verstrekken van melk en prestarter halveert het voordeel.Financieel interessantVolgens leveranciers van biggenvoeder is bijvoeren in de zoogperiode financieel interessant. Technisch specialist biggen Gerben van Veldhuizen van Startix jongveevoeders becijfert dat het voordeel oploopt tot € 19,10 per zeug per jaar. Hij gaat daarbij uit van het gebruik van een cupsysteem, spenen op vier weken en het verstrekken van melkvervanger én droogvoer. Bij het handmatig verstrekken van melk en prestarter halveert het voordeel. Reden is dat met handmatig voeren de opname achterblijft ten opzichte van een voersysteem.ValkuilRücksichtslos zoveel mogelijk melkvervanger in een big proppen, is onverstandig. Dit geeft weliswaar de hoogste speengewichten, maar keerzijde is dat biggen niet leren omgaan met plantaardig, vast voedsel. Kaat Goris, technisch specialist varkens, van diervoederbedrijf Cargill noemt dat een valkuil. Goris: “Op tijd overschakelen op vast voer met plantaardig zetmeel is essentieel. Wij adviseren vanaf de vijfde levensdag naast melk biggenvoer aan te bieden met plantaardige ingrediënten.”Coli-bacterie en streptokokkenWie de nadruk legt op groei tijdens de zoogperiode in plaats van training van het verteringsapparaat en de darmen van de big krijgt na spenen de rekening gepresenteerd. Dan blijft de groei in de biggenstal achter. Bovendien zet het de deur open voor ziekteverwekkers, waarvan de coli-bacterie en streptokokken de voornaamste zijn. De verklaring is dat na spenen de voeropname tijdelijk ver achterblijft bij biggen die niet uit de voeten kunnen met mengvoer. Dit compenseren ze enige dagen na spenen met een overdaad aan voer. Een deel daarvan blijft onverteerd in het achterste deel van de darmen en vormt een ideale voedingsbodem voor bacteriën. Vaak zijn het biggen met het hoogste speengewicht die in de biggenstal ten prooi vallen aan streptokokken. Deze dieren deden zich te goed aan de meeste moedermelk en aten zodoende onvoldoende of geen prestarter.Van Veldhuizen van Startix vindt biggen met een speengewicht tussen de 7 en 7,3 kilo optimaal, bij spenen op vier weken. Het liefst natuurlijk in een zo uniform mogelijke koppel. ‘Zorg dat biggen bijvoeren een urgente agendaplek heeft’.Nauwgezet bijvoerenZogende biggen bijvoeren dient toegewijd te gebeuren, is de mening van Herman Janssen, technisch specialist bij diervoederbedrijf Trouw Nutrition. Janssen: “Zorg dat biggen bijvoeren een urgente agendaplek heeft.” Janssen signaleert dat bedrijven die planmatig en onderbouwd werken aan het voeren en verzorgen van biggen de beste biggen spenen. Dit vertaalt zich in gewilde biggen omdat ze goed groeien in de biggenstal en de groei sterk doorzet in de vleesvarkensstal. De darmgezondheid van deze dieren is zodanig dat ze voldoende weerstand en verteringscapaciteit opbouwden om hard te groeien, tegen een scherpe voederconversie.Een beperkt deel van de zeugenbedrijven heeft dit behoorlijk op de rit. Desondanks weet Janssen dat op een flink deel van de bedrijven de biggenopfok nog niet gladjes verloopt of de varkenshouders zich onvoldoende bewust zijn van het mogelijke gunstige effect van het bijvoeren van hun biggen.ArbeidBij het voeren van biggen komt veel kijken. Arbeid is een factor. Maar ook de techniek. Cup- of brijvoersystemen voor zogende biggen zijn in opmars. In de zeugenhouderij wordt weer verdiend, zodat er geld is om te investeren in techniek en personeel. Het is volgens Van Veldhuizen een misvatting dat met een automatisch systeem het bijvoeren veel minder tijd vraagt. De controle op de hygiëne, de opname en het dagelijks aanmaken van voer vergt simpelweg de nodige tijd. De techniek verlicht de arbeid en zorgt dat biggen constant vers voer hebben. Dat zijn de grootste voordelen. Ook is het met een automatisch systeem eenvoudig om de ideale voerplek in het kraamhok te kiezen. Bij voorkeur in de buurt van de kop van de zeug. Deze plek stimuleert biggen te vreten en geeft de minste kans op bevuiling. Keerzijde handmatig voerenAls handmatig wordt gevoerd, zal de verzorger in veel gevallen het hok in moeten als de voerkom bij de kop van de zeug staat. Uit oogpunt van diergezondheid is dat ongunstig. Bedrijven die handmatig melkvervanger en prestarter bijvoeren doen dat maximaal driemaal daags. Met cups of een brijsysteem hebben biggen de klok rond vers voer en krijgen tomen die meer nodig hebben ook meer voer aangeboden. De systemen zijn namelijk sensorgestuurd. Nog een keerzijde van handmatig bijvoeren is dat voor het gemak op latere leeftijd wordt begonnen, dat scheelt werk, maar gaat ten koste van ontwikkeling van de biggen. Indien handmatig wordt gevoerd, is het zaak met piepkleine hoeveelheden te starten, zodat de biggen de voerkom leegmaken. Als er bij de volgende rondgang nog voer in een kom zit, is het advies deze te reinigen en vers voer te verstrekken aan de biggen.Om het voor bedrijven overzichtelijker te maken bestaan ook één-fase speenvoeders. Dit soort voeders is geschikt vanaf tien dagen leeftijd tot veertien dagen na spenen.Automatische bijvoersystemen zijn in opkomst. Op de foto een sensorgestuurde brijvoerinstallatie. Ook met een systeem blijft het voeren veel tijd vragen. Foto: Henk RiswickOnderbouwde aanpakAls de ontwikkeling van de biggen in het kraamhok niet naar wens loopt of de biggen niet lekker groeien in de opfokstal zijn gerichte maatregelen nodig, is het advies van de specialisten. Janssen: “Een ander speenvoer is zelden de oplossing.”Vitale biggen fokken begint met een vlotte geboorte en goede biestopname. Daarna speelt het overlegbeleid een rol, betoogt Goris. Biggen wegen geeft een schat aan informatie. Bij Trouw Nutrition is de stelregel dat een week na de geboorte de gewichtstoename van de biggen minimaal 1,8 maal het geboortegewicht dient te zijn. Als dit niet is bereikt, schort het mogelijk aan de melkgift van de zeugen. Ook biggen wegen bij spenen en registratie van de voeropname is heel belangrijk. De biggenopfok gericht verbeteren kan alleen op basis van harde cijfers en door meetbare doelen te stellen. Harder groeienBuiten kijf staat dat biggen die voor spenen prestarter aten na spenen harder groeien. Onderzoek van Sterksel toont dat aan, zie tabel hieronder. De groei van zogenoemde ‘eters’ is gedurende de hele opfok hoger dan van biggen die tijdens spenen niet vertrouwd zijn met een prestarter. Biggen vroeg wennen aan een leven zonder moedermelk is nog steeds het belangrijkste argument om ze aanvullend voer te verstrekken, betoogt Goris. “Daar is het idee van bijvoeren mee begonnen.” Hoe dat bijvoeren het best kan, daar denken de voerleveranciers op hoofdlijnen hetzelfde over.