Betere melkpoeders voor intensieve opfok kalveren

De laatste jaren is de kwaliteit van melkpoeders verder verbeterd. Dat stimuleert een meer intensieve opfok van kalveren. En dat leidt tot een hogere levensduur, meer melk en meer rendement voor melkveehouders.Uit een rondgang langs producenten en leveranciers van melkpoeders voor opfokkalveren blijkt er een duidelijke trend naar minder kalveren op melkveebedrijven en een toename van intensieve opfok. De fabrikanten spelen hierop in en verbeteren voortdurend hun producten om kalveren harder te laten groeien. Boerderij geeft een update van het huidige aanbod en aanpassingen van kalvermelkpoeders.Producenten en leveranciersDe belangrijkste Nederlandse producenten van melkpoeders voor fokkalveren zijn Trouw Nutrition (Sprayfo), Provimi, Alpuro Breeding/Schils, Denkavit, Nutrifeed/FrieslandCampina en Nukamel. Zij sleutelen voortdurend aan de samenstelling van melkpoeders om te zorgen voor een hoge groei en gezonde kalveren. Genoemde producenten leveren hun melkpoeders aan mengvoerbedrijven, behalve Alpuro Breeding, die rechtstreeks aan de veehouder levert. “Ons zusterbedrijf Schils in Sittard produceert al onze melkpoeders”, zegt Harmen Endendijk, hoofd R&D van Alpuro Breeding.Mengvoerleveranciers hebben ook hun eigen private label melkpoeders (zie tabel Private labels van andere melkpoederleveranciers in het digitale magazine), die op maat zijn gemaakt door de verschillende producenten. Agrifirm en FrieslandCampina werken samen in Dairystartconcept. Nutrifeed levert drie producten aan Agrifirm onder private label. ForFarmers verkoopt naast eigen merken Vitamilk ook Sprayfo melkpoeders en ABZ Diervoeders melkpoeders van Sprayfo, Normi en Nutrifeed.Melkveehouders houden minder jongvee aan en voeren meer melkpoeder per kalf in hogere concentraties. De vraag naar mmp-producten neemt toe en daarmee stijgt de verkoop van luxere soorten kunstmelk. - Foto's: Koos GroenewoldAgruniek Rijnvallei: richten op hoge jeugdgroei“Wij laten onze eigen merken kalvermelk produceren door Denkavit en richten ons op een hoge jeugdgroei”, zegt Richard ter Beek, verkoopleider rundvee van Agruniek Rijnvallei. Voerwaarts is een atypische voerfabrikant, die zich richt op nichemarkten in diervoeders. “Wij verkopen via kalvervoer.nl twee private label melkpoeders en twee Normi-producten van DMK-dochteronderneming Norlac”, vertelt August Offenberg, eigenaar van Voerwaarts.DMK Group, waar DOC Kaas ook onder valt, is de grootste Duitse zuivelcoöperatie. “Normi is in Noord-Duitsland marktleider in kalvermelk.” Liprovit in Kampen is een dochterbedrijf van Fuite en gespecialiseerd in de productie van melkproducten voor jonge dieren. Prominend is het Fuite-huismerk van kalvermelkpoeders en vloeibare melk.Trends in kalvermarkDe laatste jaren houden melkveehouders minder jongvee aan en ze voeren meer melkpoeder per kalf in hogere concentraties. De verkoop van luxere soorten kunstmelk groeit. “In de productie van kalvermelkpoeders wordt vaker meer volledig zuiveleiwit gebruikt en is er een verschuiving naar kwalitatief hoogwaardiger producten. De laatste jaren zien we ook vaker onbeperkt voeren, een stijgende vraag naar mmp-producten en groei in het aantal melkpoeders met gezondheidsbevorderende toevoegingen”, constateert Malou Gosselink, market manager calf van FrieslandCampina.In de productie van kalvermelkpoeders wordt vaker meer volledig zuiveleiwit gebruikt^{Malou Gosselink, market manager calf van FrieslandCampina}Volgens Henri ter Wijlen, portfolio manager herkauwers van Trouw Nutrition, zijn deze ontwikkelingen ook nodig voor toepassing van intensievere voerschema’s. “Want dat zorgt voor een goede ontwikkeling van het melkklierweefsel van een kalf en dat is belangrijk voor een hoge melkproductie”, zegt Ter Wijlen, die melkveehouders adviseert om voor luxere melkpoeders te kiezen. “Honderd euro per kalf extra is de investering waard, omdat je investeert in een koe die langer meegaat en drie tot vijf procent meer melk blijft produceren in vergelijking met een koe met een minder goed ontwikkeld uier. Dat verdient zich snel terug.”De tabellen met een overzicht van de melkpoeders vind je het Vakdeel Rundveehouderij van Boerderij 27Trouw Nutrition: door aanpassing minder druk op darmenTrouw Nutrition heeft op basis van recent onderzoek de gehaltes aan mineralen en suikers (osmolaliteit) van Sprayfo melkpoeders aangepast, waardoor er minder druk komt op de darm. Dat verbetert de vertering en geeft een gezonde groei van een kalf.Nutrifeed ontwikkelde Kalvolac Unlimited, een aangezuurde melkpoeder die veehouders onbeperkt en koud kunnen verstrekken. “Het product kan één keer daags worden verstrekt. In de praktijk drinken kalveren tot wel 12 liter melk per dag en dat draagt bij aan een hoge jeugdgroei en goede ontwikkeling tot vaars. Een emulgator in het product ondersteunt de vetvertering”, vertelt Gosselink.Naast een goede kwaliteit kalvermelk, zijn een optimale huisvesting en een goed (biest)management ook belangrijk voor gezonde kalveren die hard groeien. Samenstelling melkpoederEiwitten en vetten zijn de belangrijkste voedingsingrediënten van melkpoeder. Fabrikanten kunnen plantaardige of dierlijke vetten toevoegen. Ze mengen plantaardige oliën en vetten met wei-eiwitten. Deze mix levert na pasteuriseren, onder hoge druk homogeniseren en sproeidrogen, poedervormige vetkernen op. De vetbolletjes worden als het ware ‘verpakt’ in eiwit. In deze vorm en met deze bestanddelen zijn de bolletjes en de voedingstoffen voor het kalf gemakkelijk te verteren via de lebmaag en de dunne darm.Het is belangrijk om de samenstelling van een kalvermelk goed af te stemmen op de behoefte en de verteringscapaciteit van het kalf. Hierbij zijn eiwitgehalte, eiwitkwaliteit en eiwitbenutting van groot belang. De eiwitbenutting is afhankelijk van verteerbaarheid van het eiwit, aminozuursamenstelling en energiedichtheid van de melk.Provimi concludeerde al eerder dat het beter uitbalanceren van het aminozurenpatroon van kalvermelk 15% meer groei oplevert. Ook het optimaliseren van de vetzuursamenstelling van melkpoeders verbetert de prestaties van kalveren. “Een hoge kwaliteit van grondstoffen is altijd belangrijk voor hoogwaardige producten. Het houdt ook de kwaliteit van melkpoeder zo constant mogelijk en dat zorgt altijd voor dezelfde smaak, kleur, oplosbaarheid, verteerbaarheid en groeipotentie”, zegt Van de Vosse. “Wij doen onderzoek vanuit de kracht van grondstoffen en de interactie met het jonge dier. De verteringscapaciteit van het dier en het gebruiksgemak voor de veehouder zijn daarbij onze uitgangspunten.”Gezondheid stimulerenEen andere tendens van de afgelopen jaren is toevoeging van gezondheidsbevorderende stoffen aan kalvermelkpoeder. In de tabellen in het digitale magazine staat aangegeven welke stoffen producenten en leveranciers toevoegen aan hun kalvermelkpoeders.Denkavit heeft bijvoorbeeld al haar producten verrijkt met Progres. “Progres is een ingrediënt gemaakt van hars van naaldbomen. De hars bevat specifieke stoffen, die de bomen beschermt tegen bacteriën, protozoën, virussen en schimmels”, legt Mariska van de Vosse, productmanager Denkamilk van Denkavit. “Met de ontwikkeling van Progres zijn deze stoffen nu ook beschikbaar voor dieren. Toevoegen van Progres ondersteunt het afweersysteem en versterkt de darmintegriteit. Dat verbetert de voerconversie, groei van kalveren en het rendement. Dat blijkt uit de resultaten in ons onderzoekscentrum.”De prijzen van kalvermelkpoeder voor opfokkalveren variëren van € 148 tot € 486 per 100 kilogramNukamel werkt met het Emulsizym4seasons-concept. Dat houdt in kalvermelken rijk aan korte en middellangeketen vetzuren, nutritionele emulgatoren, bio-actieve eiwitten en peptiden. “Daarnaast gebruiken we een spray-coolingtechniek. Dat levert gesproeikoelde producten op waarbij vetten en emulgatoren het beste beschikbaar komen voor het kalf”, zegt Evi Croes, R&D-manager van Nukamel. “4 seasons betekent aanpassing van de melkpoeder afhankelijk van het seizoen. ’s Zomers focus op groei met extra essentiële aminozuren en fytogene nutriënten en in de winter focus op gezondheid met toevoeging van probiotica en extra omega 3-vetzuren.”
Sinds 1,5 jaar zijn melkveehouders Pieter en Astrid Kok in Putten (Gld.) overgestapt van wei-melkpoeder naar Juniormelk met 50% magere melkpoeder. De kalveren groeien harder met een intensievere opfok.Kunstmelk aanmaken in de juiste concentratie, het goed mengen van de melkpoeder, de juiste drinktemperatuur en de juiste hoeveelheid per kalf helpen in een vlotte en gezonde jongveeopfok.ForFarmers werkt met Care+ ofwel een mengsel van pro- en prebiotica, etherische oliën en extra vitaminen en mineralen. Nutrifeed voegt Imagro toe aan al haar melkpoeders. Imagro staat voor pre- en probiotica en organische zuren). Cair is toegevoegd aan Kalvolac Power en is een mix van geurige kruiden en etherische oliën, die bijdraagt aan gezonde luchtwegen. “We zien dat kalveren die acht weken zijn gevoerd met Kalvolac Power Cair 33% minder ongemak hebben bij ademhalen, 33% minder medicijnen gebruiken voor luchtwegen en 15% meer krachtvoer opnemen. Dat leidt tot 10% meer groei in vergelijking met Kalvolac Power zonder Cair”, zegt Gosselink.Prijzen variëren sterkDe prijzen van kalvermelkpoeder voor opfokkalveren variëren van € 148 tot € 486 per 100 kilogram, exclusief btw. Biologische kalvermelk en kalvermelk waaraan antistoffen zijn toegevoegd hebben het hoogste prijskaartje. Kalvermelkpoeders verschillen in de toegepaste grondstoffen, productiewijze, samenstelling en eventuele aanvullingen met gezondheidsbevorderende producten. “Hoe duurder de gekozen grondstoffen en hoe hoger de niveaus van verteerbaar eiwit en metaboliseerbare energie, hoe hoger de prijs van een kalvermelkpoeder”, zegt Van de Vosse. Veehouders letten steeds meer op het rendement van melkpoeders. “Luxere poeders zijn duurder, maar de extra kosten daarvan kunnen altijd uit. De vaarzen kalven eerder af en goed ontwikkelde uiers, levert meer melk op”, weet Endendijk.Beste opfok met 100% zuiveleiwitEen hoog aandeel zuiveleiwit in kalvermelk is een kwaliteitskenmerk. De fabrikanten hebben in hun assortiment dan ook melkpoeders die voor een groot deel uit zuiveleiwit (uit mmp of uit wei) bestaan. Als aan melkpoeders plantaardig eiwit wordt toegevoegd, biedt dat prijstechnisch interessante alternatieven.Melkpoeders worden geleverd op basis van magere melk, wei of caseïnaat. Eiwit in melk bestaat voor 80% uit caseïne en voor 20% uit wei-eiwitten. Nutrifeed extraheert caseïne uit koemelk en voegt dit toe in de vorm van caseïnaat. Samen met wei-eiwitten vormt dat de basis voor Nutrifeed melkpoeders.“In de vergelijking van kalvermelkpoeders met dezelfde specificaties op basis van magere melk, wei of caseïnaat zien wij geen verschillen in groei en gezondheid van kalveren”, zegt Gosselink. “De verhouding tussen zuiveleiwitten en plantaardige eiwitten maakt wel uit. Want de beste opfokresultaten haal je met een kalvermelkpoeder op basis van 100% zuiveleiwit, omdat jonge dieren deze eiwitten het beste kunnen verteren.”Croes nuanceert dat. “100% zuiveleiwitproducten doen het alleen beter dan producten zonder 100% zuiveleiwitten, als de kwaliteit van het zuiveleiwit goed is.”Alien van der Hem, marketingmanager herkauwers van ForFarmers, geeft aan dat magere melkpoeder (mmp) momenteel in vergelijking met weipoeder vrij duur is. “Kalvermelk met een hoog percentage mmp is dan ook duurder dan de poeders met een laag percentage en melkpoeder op basis van wei”, zegt Van der Hem. Michelle Widdershoven, marketing en communicatiemanager van Schils verwacht ook dat caseïne-eiwit duurder wordt. “Dat kan leiden tot een omschakeling van caseïne-eiwit naar meer wei-eiwit en plantaardig eiwit in kalvermelk.”De tabellen met een overzicht van de melkpoeders vind je het Vakdeel Rundveehouderij van Boerderij 27TotaalplaatjeAlle producenten en leveranciers zijn het erover eens dat een goede jongveeopfok niet alleen afhangt van een goede kwaliteit kalvermelkpoeder. Het totale plaatje moet kloppen. Goed management van jongvee, te beginnen met een goede biestverstrekking, is ook een belangrijke voorwaarde voor een hoge groei. “Het begint al met goede voeding tijdens de droogstand, waarmee de biestkwaliteit wordt gestuurd. Een goede biestkwaliteit en biestverstrekking blijkt het allerbelangrijkste voor een gezond en goed groeiend kalf”, zegt Gosselink. Goed management gaat ook over de periode na spenen. “Het is belangrijk om tot het inseminatiemoment ook een goede kwaliteit ruwvoer en krachtvoer te verstrekken, anders verlies je de groeiwinst van de eerste drie maanden”, zegt Ter Wijlen.Volgens Denkavit verbetert de jongveeopfok pas echt als het totaalpakket van droogstand, biest, huisvesting, management en veterinaire begeleiding op een hoger plan komt”, zegt Van de Vosse. “Daarom werken we graag samen met veevoeradviseurs en dierenartsen.”