Beloning

Bij opruimwerkzaamheden ter voorbereiding op mijn pensionering, stuitte ik op een knipsel uit het Agrarisch Dagblad van begin 2006.Daarin verklaart NMA-baas Peter Kalbfleisch laconiek dat boeren geen recht hebben op een redelijk inkomen. Volgens Kalbfleisch moet een ondernemer zelf maar zorgen dat hij genoeg verdient. Een dergelijke opvatting is ook te vinden in het SER-rapport van een paar jaar geleden over 'Waarden van de landbouw'. Als boeren (te) weinig verdienen, komt dat volgens de SER omdat ze een lage opleiding hebben of omdat ze niet op tijd stoppen met het bedrijf. Die benadering getuigt van een vast geloof in de markt: "wat uit de markt komt, is goed".

De laatste tijd klinken ook andere geluiden. Zo betoogde EU-president Herman van Rompuy medio april op een congres van landbouwjournalisten, dat agrariërs "een eerlijk en billijk inkomen" moeten krijgen. Het Europees Parlement, wakker geschud door de slechte inkomens van 2009, lijkt er tegenwoordig net zo over te denken.

Het is lastig om aan te geven wat een passende beloning is voor een bepaalde beroepsgroep, omdat je met heel veel factoren rekening moet houden. De indruk is echter wel dat de agrariërs qua beloning geleidelijk achterop raken: in de jaren tachtig van de vorige eeuw verdiende een arbeidskracht in de landbouw 75 – 80 procent van het landelijk gemiddelde inkomen en in deze eeuw nog maar zo’n 60 procent. Om nog een cijfer te noemen: de laatste jaren – nog zonder 2009 – behaalden de Nederlandse melkveehouders en hun gezinsleden op het bedrijf een inkomen van circa 14 euro per uur. Dat is ongeveer de helft van de uurkosten die het LEI berekent. Dit bedrag vormt niet alleen een beloning voor arbeid, maar ook voor het eigen vermogen. In de rest van de EU is het vast niet veel beter.

Tegen deze achtergrond ligt er voor de heer Van Rompuy en voor het Europarlement een mooie taak, vooral bij de discussies over verdere bezuinigingen op het EU-landbouwbudget. Maar misschien moet eerst maar eens worden afgesproken wat een redelijk en billijk inkomen voor boeren en tuinders eigenlijk is.