‘Arbeid is een knelpunt’

De schaarste aan personeel kwam deze warme zomer goed aan het licht, zegt Jacco van der Wekken.Over de zeer droge en warme zomer is al veel over gesproken en geschreven. Grote gevolgen werden ondervonden, van misoogsten tot veel extra kosten voor beregening. Een punt wat ook werd veroorzaakt door de warme en hete zomer is wat onderbelicht gebleven: namelijk de behoefte aan en de beschikbaarheid van arbeid.Oogstmomenten dichter bij elkaarAls gevolg van de warmte kwam het juiste oogstmoment van diverse groentegewassen dicht bij elkaar te liggen. De piek om deze groentegewassen te oogsten werd daardoor enorm. In korte tijd moest extreem veel worden geoogst. In diverse situaties kwam het voor dat er te weinig personeel was om de gewassen te oogsten. Mooie sla of broccoli werd daardoor niet geoogst en moesten op het veld achterblijven. De schaarste aan personeel kwam daarmee goed aan het licht. Het is een probleem van de nabije toekomst, ook in de akkerbouw.Aantal akkerbouwers neemt afHet aantal ondernemers dat wil of gaat stoppen met hun akkerbouwbedrijf is de laatste jaren toegenomen. Tussen 2000 en 2017 is het aantal akkerbouwers met 17% afgenomen. Dat wil niet zeggen dat de sector kleiner wordt, want het areaal akkerbouwgewassen blijft nagenoeg gelijk. Wel is het een feit dat het aantal werkers in de akkerbouwsector mede daardoor afneemt.Uit het aantal leerlingen bij de landbouwopleidingen blijkt dat de keuze voor een baan in de primaire sector niet toeneemt, maar eerder afneemt.Zijn akkerbouwbedrijven aantrekkelijke plaatsen om te gaan werken?De behoefte aan ‘vreemde arbeid’ zal in de akkerbouw toenemen. Op de grote akkerbouwbedrijven met veel gewassen zie je dit al gebeuren, ook daar worden in piektijden Poolse arbeiders ingeschakeld. Is de sector hier voldoende op ingesteld, zijn akkerbouwbedrijven aantrekkelijke plaatsen om te gaan werken?VerbeterpuntenHier valt nog wel wat te verbeteren. De vreemde, veelal buitenlandse, arbeid vraagt om goede huisvesting, jaarrond werken, opleidingsmogelijkheden enzovoort. Zo was ik laatst in Denemarken bij de grootste peenteler van het land. Hij heeft jaarrond 150 mensen aan het werk. Vrijwel allemaal mensen van buiten Denemarken. Ze werden bij hem gehuisvest en de betere werknemers kregen de mogelijkheid om zich te ontwikkelen naar functies met meer verantwoordelijkheid in het bedrijf.We werken met levende producten, een deel zal daarom altijd mensenwerk blijvenTechniek ontwikkelt zich niet snel genoegWaar mogelijk zal de techniek een deel van de routinematige arbeid gaan overnemen. De werkelijkheid gebied te zeggen dat deze ontwikkelingen niet snel gaan. We werken met levende producten, een deel zal daarom altijd mensenwerk blijven.Met toenemende schaalvergroting in de Nederlandse akkerbouw moet er meer en gerichter gewerkt worden aan aantrekkelijk werkgeverschap. Uw concurrent is dan niet uw collega akkerbouwer die ook medewerkers zoekt, maar bij andere sectoren met mogelijk betere arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.