‘Akkerbouw wordt nog grootschaliger’

De schaalvergroting in de akkerbouw gaat nog wel door. Wat kringloopdenkers willen, is interessant maar op korte termijn niet realistisch.Kringlooplandbouw is het nieuwe denken bij beleidsmakers in Den Haag. Er zijn veel ideeën over kringlooplandbouw, afhankelijk van het schaalniveau en de ambitie waar je naar kijkt. Dieren biomassa voeren?In een artikel in een landelijk dagblad zetten twee Wageningse onderzoekers, Imke de Boer en Martin van Ittersum, vorig jaar een stip op de horizon:
“Wil Nederland de overgang maken naar een circulaire landbouw, dan zal de huidige veestapel moeten worden ingekrompen. Want goede landbouwgrond gebruiken om veevoer te verbouwen, dat is niet circulair.
Wij zeggen dan ook dat je landbouwgrond primair moet gebruiken om eten voor mensen te produceren. En niet voor voedsel dat je eerst in dieren stopt.
Dieren zijn uitstekend geschikt om biomassa die oneetbaar is voor de mens om te zetten in waardevolle producten als zuivel, eieren en vlees. Dan moet je denken aan gras, gewasresten, reststromen uit de industrie en etensresten van huishoudens. Je moet niet actief voedergewassen verbouwen om de veestapel te onderhouden.”
Einde citaat. Een interessante gedachte, maar op de korte termijn niet realistisch.Ministerie van LNV kiest andere insteekHet ministerie van LNV kiest in haar ’Realisatieplan. Op weg met nieuw perspectief’ een andere insteek: hulpbronnen zijn op een zo laag mogelijk schaalniveau gesloten, regionaal of internationaal. Akkerbouw en veehouderij gebruiken in de eerste plaats grondstoffen uit elkaars keten en reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie en voedingsketens. Gewasresten, voedselresten, procesafval en mest worden opnieuw benut of verwerkt tot nieuwe producten. Productie van waardevol voedsel met zo min mogelijk effecten op natuur, milieu en klimaat. Hoe kan de grootschalige akkerbouw hierop inspelen? Met snelle schaalvergroting, die gaat nog wel doorMaar hoe kan de grootschalige akkerbouw hierop inspelen? We zien in de akkerbouw al jaren een snelle schaalvergroting en ik verwacht dat dit nog wel een tijdje doorgaat. Het grootste deel van de productie gaat naar de industrie (voor de productie van friet, suiker of veevoer) of gaat vers de grens over (pootaardappelen, uien en peen). Complete circulariteit op laag schaalniveau is niet haalbaarComplete circulariteit op laag schaalniveau is daarmee niet haalbaar. De productie van eiwit voor de veehouderij kan een mooie bijdrage leveren, als dit voldoende saldo oplevert voor de akkerbouwer. Kijken we naar mineralenstromen op het akkerbouwbedrijf – mineralen die binnenkomen voor bemesting en het bedrijf weer verlaten in de vorm van producten – dan zitten de mogelijkheden voor circulariteit op kleinere schaal vooral bij de input van mineralen: Mestproducten op maat, gebruik van regionale reststromen uit de industrie, gebruik van andere reststromen uit de regio en finetunen met minder kunstmest dan nu wordt gebruikt. Goede bodemvruchtbaarheid en bodemstructuur nodigWat betreft de output gaat het vooral om efficiënt gebruik van nutriënten en zoveel mogelijk produceren met minimale verliezen. Hier gaat het om circulariteit op veel groter schaal. Efficiënt gebruik van nutriënten met minimale verliezen kan alleen met een goede bodemvruchtbaarheid en bodemstructuur, gezonde en sterke gewassen. Dát lijkt me voorlopig de agenda voor de grootschalige akkerbouw. En dan zien we wel of we ooit bij de stip op de horizon uitkomen en we in Nederland niet meer landbouwgrond in gebruik hebben dan nodig is voor de productie van voedsel voor binnenlands gebruik.