‘Acceptatie zonnepark hot item’

Er komen nog heel wat zonne-akkers bij. Wat doet dat met landbouw, biodiversiteit en landschap? Lenneke Slooff: “De parken zijn nodig, maar niet ten koste van alles.” Een interview.Naar verwachting komen op 3 à 4% van het Nederlandse landbouwareaal de komende tientallen jaren zonneparken. Boeren met grond op gunstige locaties worden bestookt met aanbiedingen. Pachtprijzen tot € 5.000 per jaar komen voor. Maar er is ook weerstand en er zijn veel vragen. Wat doen die zonneparken met de biodiversiteit, het landschap en de landbouwproductie? Er is nog veel onderzoek nodig, maar er zijn ook verrassende mogelijkheden, ziet Lenneke Slooff . Lenneke Slooff (46) is onderzoeker bij ECN/TNO en betrokken bij het Nationaal Consortium Zon in Landschap en Landbouw (NCZLL). In dat verband doet ze samen met andere partijen onderzoek naar de landschappelijke inpasbaarheid van zonneparken. - Foto: Robert GoddynWaarom moeten die panelen eigenlijk op landbouwgrond, er is toch nog heel veel ruimte op daken, wegen en industrieterreinen, en waarom zou je niet een stukje Sahara vol zetten?“De verwachting is dat we het op lange termijn niet redden met daken en industrieterrein. De stroombehoefte neemt nog sterk toe. Grotere zonneparken zijn dan nodig. Verder wil Nederland niet te afhankelijk zijn van import, de regie houden over de eigen energievoorziening. Dus wij denken ook dat die parken echt nodig zijn, maar niet ten koste van alles. Er is onderzoek nodig naar de landschappelijke inpassing. Past het esthetisch, wat zijn gevolgen voor biodiversiteit en zijn er combinatiemogelijkheden met landbouw? We gaan grootschalige projecten opstarten om dat te onderzoeken.”Is de combinatie van zonnepanelen en landbouw op hetzelfde perceel realistisch?“Er zijn mogelijkheden voor dankzij nieuwe technologieën. Denk aan rechtopstaande panelen. Dan komt er meer licht op de grond voor een gewas. In Nederland willen we dit gaan testen door een combinatie met stroken van 11 meter landbouwgrond tussen rijen zonnepanelen. We doen dat samen met onder meer Wageningen UR op een proefveld van 3 rijen van 75 meter lang. Op die stroken komen verschillende gewassen. Over 2 jaar verwachten we resultaten.”_{Het interview gaat verder onder de tweet.}Eerder verscheen het nieuws dat @ENGIE_EnergieNL in #Nijmegen een zonnepark met landbouw wil combineren. Waarom is er voor deze regio gekozen? En hoe worden lokale ondernemers betrokken? Jan Pessers van Engie vertelt over de innovatieve plannen > https://t.co/NaZh3m6eB8— The Economic Board (@economicboard) 8 april 2019Is het niet efficiënter om te kiezen tussen of gewasteelt of zonnepanelen op een perceel?“Zo kun je het bekijken, maar regelgeving maakt dat niet altijd mogelijk. Er zijn internationale afspraken dat zonne-energie niet ten koste mag gaan van voedselproductie. Ook is er een publiek debat over dat nieuwe energie niet ten koste mag gaan van landbouwareaal. Daarbij leven we in een klein land, waar we door het beperkt beschikbare oppervlak toch functies moeten combineren. Bovendien zijn er aanwijzingen dat de combinatie van energieopwekking en gewasteelt meer oplevert per hectare dan bij keus voor een van beide.”In Zuid-Duitsland staan panelen op stellages een paar meter boven maaiveld. Werkt dat?“Die combinatie van landbouw en energieopwekking levert per hectare een grotere opbrengst. Maar landschappelijk is het wel ingrijpend. Ik vind dat zelf niet mooi. Ook is meer materiaal nodig, en dus is het duurder. Of dat uit kan, zal ook van de toepassing afhangen. Zo’n constructie biedt wel de mogelijkheid om het te combineren met bijvoorbeeld hagelbescherming in de fruitteelt.”Je kunt zonnepanelen kleuren, bijvoorbeeld met camouflagekleuren. Dan vallen ze minder opZijn er nog andere combinatiemogelijkheden, bijvoorbeeld spreiden in de tijd? De panelen even uit zetten als het gewas veel licht nodig heeft?“Wellicht. Concreter is de mobiele opstelling, die de panelen inpasbaar maakt in de gewasrotatie. En we denken ook aan zonvolgsystemen; panelen die meebewegen met de zon. Of aan panelen die je verticaal zet als het regent, zodat het water goed bij het gewas kan komen. Zo zijn er allemaal opties.”Is de combinatie met veehouderij nog interessant?“Ja, zeker met verticale opstelling van de panelen zijn hier mogelijkheden. Varkens, geiten, kippen. Je loopt meteen wel tegen regelgeving aan. In welke categorie vallen zulke kippen bijvoorbeeld; scharrel of vrije uitloop?”_{Het interview gaat verder onder de tweet.}Het areaal aan ‘zonnepark met vee’ is wereldwijd gigantisch https://t.co/izWXEhYkaMpic.twitter.com/z9uJfiDjBV— Johan Jsolco Bakker (@xlpiano) 3 juli 2018Wat doen die panelen met de biodiversiteit en met de kwaliteit van de bodem?“Dat is onderdeel van ons onderzoek. We weten nog niet wat 25 jaar zonnepanelen op een plek doet met de bodem. Met Rijkswaterstaat zijn we nu een meetprotocol aan het ontwikkelen; wat moet je meten voor plaatsing, om te kunnen vergelijken na afloop? We willen met projectontwikkelaars zoveel mogelijk nulmetingen doen en dan langjarig bijhouden. Zodat we weten waar we staan. Daarin willen we ook de park-oriëntaties meenemen. Is er verschil tussen een park dat op het zuiden gericht is en een dat oost-west staat? Die laatste hebben meestal een meer gesloten constructie waardoor minder licht overblijft voor een eventueel gewas of voor biodiversiteit.” Even naar de basis. Fotosynthese is een perfect systeem om zonne-energie vast te leggen in planten. Het is altijd de basis van de kringloop geweest en van de landbouw. Waarom zou je dat willen vervangen door zoiets kunstmatigs als zonnepanelen?“Als je puur kijkt naar energieproductie, blijkt uit onderzoeken dat een zonnepaneel efficiënter is dan de productie van biomassa, en daarmee elektriciteit opwekken.”Hoe krijg je de zonneparken maatschappelijk geaccepteerd? Er is al weerstand, en met windmolens loopt het hier en daar echt uit de hand.“Ons idee is dat windturbines een stuk ingrijpender zijn in het landschap dan zonneparken. Zonneparken kun je vrij makkelijk aan het zicht onttrekken. Een rietkraag eromheen, of een dijkje. We zijn ook bezig met gekleurde zonnepanelen. Je kunt de buitenste rand van een park een camouflagekleur geven, waardoor het minder opvalt. Acceptatie is een hot item, maar er zijn praktische mogelijkheden om die acceptatie te bevorderen. De omgeving erbij betrekken, helpt ook. En delen in de opbrengst. Sommige projectontwikkelaars zijn daar ook mee bezig.” Lenneke Slooff spreekt donderdag 18 april op de Agri Duurzaamheidsdag in Klarenbeek.