‘Aandeel voeding daalt door groei’

Het aandeel van voeding in de uitgaven van de consument is de afgelopen decennia aanzienlijk gedaald. Uit dat verschijnsel worden vaak conclusies getrokken in de trant van: ‘de consument wil niet betalen voor zijn voedsel en de producent wordt uitgeknepen’. Mag je zulke conclusies trekken?Eerst wat cijfers: rond 1960 ging ongeveer 35% van de consumentenuitgaven naar voedsel, tegenwoordig nog 11%. Daarvan komt ongeveer een vijfde terecht bij de primaire producent; die krijgt dus zo’n 2% van de ‘consumenten-euro’. Als de prijzen voor landbouwproducten verdubbelen en er verder niets verandert, gaat het voedselaandeel omhoog van 11 naar 13%.Sinds 1960 zijn goederen en diensten voor de consument gemiddeld ruim 6,5 keer zo duur geworden (‘inflatie’). Voedingsmiddelen in de winkel werden circa 4,5 keer zo duur en de prijzen voor de boer stegen met een factor 2,5. Het achterblijven van de boerenprijzen komt onder andere door de sterke productiviteitsstijging in de primaire sector, de relatief zwakke marktpositie en de toegenomen bewerking van voedsel voordat het in de winkel ligt.Uitgavenpatroon van consumentDe daling van het voedselaandeel heeft dus wel iets te maken met achterblijvende prijzen, maar dat is niet het hele verhaal. Ook het uitgavenpatroon van de consument is nogal veranderd. Tussen 1960 en 2010 werd de totale consumptie van alle goederen en diensten samen (zoals voeding, apparaten, wonen en vakantiereizen) een kleine 4,5 keer zo groot. Het verbruik van voedingsmiddelen nam maar half zoveel toe. Dat is dan in de supermarkt; in kilogrammen groeide het verbruik nog minder. De maag van de consument zit vol en als zijn inkomen stijgt, geeft hij meer geld uit aan andere dingen.Ruw geschat kan twee derde van de daling van het voedselaandeel in het consumentenbudget worden toegeschreven aan veranderingen in het uitgavenpatroon en één derde aan prijsontwikkelingen. De daling van het voedselaandeel zegt dus weinig over de bereidheid van de consument om voor zijn voedsel te betalen, of over het al dan niet uitknijpen van de producent, maar is vooral een logisch gevolg van economische groei.