Redactieblog

2099 x bekeken 19 reacties

Bodemverdichting

De wateroverlast van de afgelopen maanden heeft misschien ook iets met zware machines te maken.

In juni en juli was het kurkdroog in mijn omgeving. Toen ik terug was van vakantie was het gazon bruin en oogde de groentetuin flauw. Gelukkig kan ik beregenen, dus kwam het allemaal weer goed. Inmiddels hebben we genoeg buien gehad om zonder beregening verder te kunnen. Op andere plaatsen is het flink natter, en niet alleen in Nederland. Gisteren was ik in Zeeuws-Vlaanderen en in het aangrenzende Vlaamse Meetjesland. Water in de voren van de aardappelen en tussen de uien, en de sloten vol. Een paar dagen eerder, in Gelderland, was het al niet anders. Ik begrijp de roep om uitstel van het uitrijverbod voor mest. In juli was het raak bij Geldrop, Velp en in Weststellingwerf, ja waar niet eigenlijk. En een poosje voor de vakantie ging Zuid-Drenthe geheel onder water. De plekken in aardappel- en bietenvelden zijn nog zichtbaar.

Tegelijk zie ik onderweg ook overal grote en kleine projecten om water vast te houden en beter te beheersen. Vlakbij huis wordt al jaren gewerkt aan het vergroten van de opvangcapaciteit van de Hunze, en bij de stad Groningen is veel extra opvang aangelegd in het gebied De Onlanden. Wat verder weg, bij het Apeldoorns Kanaal, wordt eveneens opvangcapaciteit aangelegd. En langs de Rijn heb ik ook heel wat bouwactiviteiten gezien voor meer waterberging en betere doorstroming. En dan niet alleen in de gevoelige gebieden net over de grens, maar ook bovenstrooms langs de Rijn in Frankrijk bij Straatsburg, en in Duitsland vlak voor Bazel. Kortom, er gebeurt heel wat aan de globale opvang- en afvoercapaciteit.

Die extra capaciteit blijkt toch niet in staat de aardappelen, uien en bieten droog te houden in geval van zware regenval. Her en der wordt bij overlast op het waterschap gemopperd, maar eigenlijk weet iedereen dat het schap het over het algemeen toch redelijk op orde heeft.

Ik ben bang dat de grote en zware machines die in de landbouw gebruikt worden een aanzienlijke bijdrage leveren aan het probleem. Er zijn Wageningse collega’s die er meer verstand van hebben dan ik, zij wijzen op de verdichting van de grond. Het gaat in die analyses vaak vooral om de situatie op de landbouwkavel zelf, waar water blijft staan dat eigenlijk de grond in moet. Ik vrees echter dat de afvoerproblemen buiten de kavel er ook sterk door worden bevorderd. Als water de grond niet in kan, blijft het staan of loopt het weg. En als veel water snel wegloopt, ontstaat een afvoerprobleem. Daar helpt geen opvangcapaciteit bij Hunze, Onlanden of Apeldoorn aan. Dan zullen de sloten ernaartoe breder moeten. Kortom; gewicht van machines, soorten banden, rupsen en bodemverdichting lijkt me iets dat grote urgentie moet hebben in het onderzoek.

Laatste reacties

  • schoenmakers1

    dirk, je slaat de plank toch wel volledig mis met je artikel, als het water van de sloot het veld op loopt is de schud duidelijk wel bij het waterschap, alleen om dit feit geaccepteerd te krijgen is een hele klus, de problemen met het waterafvoeren is pas begonnen toch de waterschappen zich druk gingen maken over verdroging, dus als je je ogen een beetje de kost geeft zul je ongetwijfeld ook zien dat het waterschap de enige is die de schuld in deze kan en moet erkennen

  • LUCTOR

    @schoenmakers ben het helemaal met je eens hier in de omgeving zijn allerlei waterbergingen aangelegd meestal zijn het hoger gelegen percelen die afgegraven worden nadien houden ze het water vast het pijl in de sloten is meestal zowat tot aan de rand en je kunt wel nagaan als er hoosbui of het hoeft nog helemaal geen hoosbui te zijn wat er gebeurd. Door capitulaire werking door het hoge pijl zijn percelen langs afwateringen tot half in het perceel doordrenkt als het maar een beetje regend. Kreeg een keer een antwoord van een ing van het waterschap of hij ing was of ik, ik ben geen ing maar weet wel dat het water niet naar boven loopt.

  • info36

    De wateroverlast heeft alleen te maken met de extreme regenhoeveelheden. Het waterschap moet daar inderdaad veel meer rekening mee houden door flexibel op situaties te reageren.Dit doen ze te weinig. De regenhoeveelheden zijn tegenwoordig super extreem. Dikwijls wel plaatselijk.

  • boerbarg

    het maaien van sloten en beken is veel belangrijker
    er wordt veel overheids geld uitgegeven aan natuurlijke oevers en romantische beek stromen dit belemmerd de doorstroom

  • agratax2

    Hoe we het wenden of keren, de open waterberging is vele malen minder dan midden vorige eeuw. In die tijd lagen er in Nederland veel meer sloten dan tegenwoordig en doorgaans waren ze beter onderhouden dan nu. Veel kavelsloten worden hooguit aan het eind van de zomer / herfst opgeschoond en dat is dan ook nog alleen als de boer zich bewust is van de noodzaak. De waterschappen hebben alleen verantwoording voor hun eigen, doorgaans hoofd, watergangen. Hoe groter de percelen worden en hoe meer sloten gedempt worden hoe kleiner de waterberging wordt met alle nadelige gevolgen van dien. Waterberging en waterafvoer capaciteit moeten berekend worden aan de hand van de neerslag, die dit jaar op veel plaatsen danig boven het meer jarige gemiddelde ligt. Hier kan geen mens rekening mee houden. Willen we ons indekken voor deze extremen dan zal dat heel veel geld gaan kosten en daar zit geen boer op te wachten.

  • melkveehouder .

    Ja ja, zo werkt dat. Als een probleem onbeheersbaar wordt, dan komt een wetenschappelijke analyse goed van pas. Nu de gevolgen van ecologisch onderhoud,oftewel zeer weinig onderhoud, pijnlijk zichtbaar worden, moeten de waterschappen uit de wind worden gehouden. Wat is nog gemakkelijker dan met een wetenschappelijk rapport in de hand beweren dat de oorzaak van de wateroverlast de boer zelf te verwijten valt.
    een ding snap ik niet goed Dirk. Ons leerden ze vroeger dat structuurschade tot opbrengstderving leidt. Hoe verklaar je dan dat er dit jaar topopbrengsten in zowel bv.voedergewassen, hakvruchten en aardappelen worden gehaald?

  • koestal

    De waterschappen waren dit voorjaar of deze zomer veel te laat met het maaien van de afvoersloten ,ze willen tegenwoordig de onkruiden ook nog een kans geven om zaad te produceren,het is schandalig hoe laat ze hier mee begonnen ,zitten er tegenwoordig nog wel praktische boeren in het waterschapbestuur of zijn het allemaal baantjesjagers ?

  • Jan-Zonderland

    Het is toch wat bij jullie in Nederland. Hier gisteravond 45 mm in ruim een uur, ik zag er vanmorgen weinig meer van.
    Maar goed, dat even terzijde.
    Grote onzin als zou de wateroverlast te wijten zijn aan zware machines en structuurbederf. Hooguit duurt het iets langer voordat het water weg zakt en het land weer bewerkbaar is.
    Water moet je afvoeren en snel ook. Waterbergingen aanleggen is mi ook nutteloos. Om extreem grote hoeveelheden regen op te vangen in kunstmatig aangelegde waterbergingen is wel zoveel land nodig dat je de ene helft van het land blank zet om de andere helft droge voeten te geven.

  • melkveehouder .

    Wat ik wel echt jammer vind, is dat redactiebloggers met een een (respectabele wetenschappelijke) titel voor hun naam niet reageren op de opmerkingen die geplaatst worden op hun blog. Het zou een mooi debat kunnen opleveren waar iedereen wijzer van wordt.

  • melkveehouder .

    Wat ik wel echt jammer vind, is dat redactiebloggers met een een (respectabele wetenschappelijke) titel voor hun naam niet reageren op de opmerkingen die geplaatst worden op hun blog. Het zou een mooi debat kunnen opleveren waar iedereen wijzer van wordt.

  • melkveehouder .

    ik bedoel columnisten

  • piethermus1

    Als er 45 mm in korte tijd valt, is het een verschil of die op kurkdroge grond valt of grond waar al (flink) vocht inzit. Wij verregenen hier al regelmatig sinds 1998 en heb dus onderhand wel wat ervaring met ook schade. De regenintesiteit is toegenomen! Dat is de hoofdoorzaak. Punt 2; door een veranderend klimaat met ook zachtere winters is op plekken de bodem niet kunnen verwerend door de vorstwerking. De schade aan de ondergrond in een afgelopen nat najaar is dan niet te herstellen. Punt 3; Door beregening heeft grond geen kans om te scheuren en zo ook de bodemstructuur te herstellen. En punt 4 die zware machines. Maar dat is eigenlijk pas na die 3 punten het 4e punt. Wat agratax schrijft m.b.t. kleinere percelen met meer slootjes, dus situaties van voor een ruilverkaveling, daar heeft jij een punt!

  • schoenmakers1

    ik kan nog een punt toevoegen waar de waterschappen in de fout gaan, ondanks dat er hier reacties zijn die nooit tot een oplossing zullen leiden omdat die de schuld niet leggen waar die licht, als water vanuit de sloot het land oploopt is de afvoer niet voldoende, makkelijk genoeg, daar hoef je geen ingenieur voor te zijn om dat te snappen, misschien wel om dat goed te praten.
    Maar nog een grote fout van het waterschap is dat men in de berekening of de afvoer voldoende kan zijn er vanuit gaat dat stroomafwaarts waterpas voldoende is, ja met zo een norm creëer je problemen

  • schoenmakers1

    het waterschap heeft schijnbaar geen belang bij het afvoeren van water!!!

  • piethermus1

    ik als ervaringsdeskundige met ook meermaals waterschade ga niks goedpraten.... wat een achterbakse reactie als je mij bedoelt... heb jij wel eens schade gehad schoenmakers/ en meer dan 1 keer?

    bij 100 mm of meer kan geen enkele sloot het snel genoeg afvoeren als er al sprake was van een natte situatie... zelf meermaals meegemaakt... tenzij je sloten zo breed maakt als rivieren....

  • melkveehouder .

    @piethermus. Het klopt niet wat je schrijft Een bui van 100 mm komt slechts zeer plaatselijk voor. Een hoosbui noemen ze dat bij het KNMI. Een watersysteem bestrijkt echter een veel groter gebied dan de plek van de hoosbui. Genoeg buffercapaciteit dus. Het probleem is dat de afvoercapaciteit in veel gevallen veel te laag is door overmatige begroeiing c.q. ecologisch onderhoud. Gewoon overheidsbeleid om te voldoen aan de waterkwaliteit eisen zoals door Brussel opgelegd.

  • melkveehouder .

    @piethermus. Correctie:ze noemen dit bij het KNMI een wolkbreuk.

  • piethermus1

    @melkveehouder... In 2002 was er waar ik woon in een gebied met een doorsnede van 20 km meer dan 100 mm... Die situatie had je in 1998 ook op Flakkee... Het betreft dan inderdaad een lokaal gebeuren.... Maar ook buiten dat gebeid regende het in die gevallen veel... Het betreft dus eigenlijk een groter gebied... In beide gevallen die ik nu specifiek noem was de grond al vrij nat voordat die vele regen viel. In beide jaren was er toen geen sprake van overmatige begroeiing en ecologisch onderhoud. Geen enkelsysteem, tenzij zo breed als een rivier kan dergelijke hoeveelheiden aan...

    Kortom; De stelligheid waarmee je stelt dat hetgeen ik schrijf niet klopt, strookt niet met de werkelijkheid vanuit eigen ervaringen. Je wenst gewoon een bepaald antwoord voor waar aan te willen nemen. Ben jij ook zo'n beste-stuurlui-staan-aan-wal-figuur?

  • d.strijker1

    Bij uitzondering wil ik graag reageren op de reacties op mijn column over bodemverdichting. Bij uitzondering, want ik ben geen voltijds columnschrijver; mijn hoofdtaak is een andere. De centrale boodschap van de column was dat bodemverdichting een toenemend probleem wordt voor waterafvoer, en overigens ook voor het handhaven van de bodemvruchtbaarheid. Mijn oproep is er meer aandacht aan te besteden, als boer, en in het onderzoek. De discussie over de column gaat echter helemaal niet meer over dat onderwerp, maar over de kwaliteit van de waterafvoer en de rol van het waterschap. Ik hoop dat de waterschappen deze reacties ook lezen, en daarmee weten dat er bij heel wat boeren grote zorgen zijn over waterafvoer in relatie met ecologisch beheer . Ik ben geen specialist op dat terrein; mijn indruk is dat ecologisch beheer meestal ook samengaat met herinrichting van de watergang, zodat de capaciteit op peil blijft. Het is iets waar waterschappen goed naar moeten kijken. En als het niet goed gaat, wijs het waterschap er dan op, en ook jullie organisaties. En tenslotte, er zijn ook reacties die zeggen dat er tegen echte wolkbreuken geen kruid is gewassen, en daar ben ik het mee eens.

Laad alle reacties (15)

Of registreer je om te kunnen reageren.