Zonder arbeidspieken veel biggen produceren

Varkenshouder Verhagen heeft een zeugenbedrijf op afstand. Met drie keer per week spenen is de arbeidsbehoefte constant. Dat is efficiënt en voorkomt haastwerk.Onverstoorbaar blijven de pasgeboren biggen aan de uier van de zeug zuigen als we de kraamstal van varkenshouder Maarten Verhagen in Vethuizen binnengaan. Het bezoek van de verslaggever en de fotograaf lijkt aan de dieren voorbij te gaan. Alleen de zeugen die nog moeten werpen, richten zich op om een glimp van de bezoekers op te kunnen vangen. Wat opvalt zijn de grote tomen en de kleine zeugen.Medewerker Koen Donderwinkel controleert een toom pasgeboren biggen. Omdat elke dag gemiddeld 10 zeugen werpen, is controle van de pasgeboren biggen dagelijks werk. - Foto's: Henk RiswickVerhagen heeft 1.500 DanAvl-zeugen. Hij startte het bedrijf vorig jaar op met gelten na een grondige renovatie. Dat verklaart de ‘kleine’ zeugen. De oudste dieren moeten binnenkort voor de tweede keer werpen. In de afgelopen 13 weken werden gemiddeld 15 biggen levend geboren, waarvan er 13,2 worden gespeend. Het gemiddeld aantal doodgeboren biggen was 0,6 per worp.Sturen op afstandVerhagen weet waar hij over praat. Hij tovert de cijfers in een handomdraai boven tafel op zijn iPad. Wekelijks ontvangt hij per mail een rapport met de resultaten van de afgelopen 13 weken en een vooruitblik naar de komende weken. Daarop is te zien dat het aantal levend geboren biggen per worp vrijwel constant rond 15 ligt. Het aantal gespeende biggen per worp is de laatste 9 weken ook vrij constant, gemiddeld boven 13. “Daarvoor fluctueerde het meer vanwege diarreeproblemen”, vertelt hij. “Maar gezien het feit dat het alleen maar tomen van gelten betreft, ben ik tevreden met hoe het loopt”, zegt hij niet zonder enige trots.De gangen in de kraamafdeling zijn ingestrooid met een dikke laag kalk. Dat beperkt verspreiden van ziektekiemen tussen hokken.Om alle biggen groot te brengen, zet de varkenshouder pleegzeugen in en begint hij al op dag 2 met bijvoeren. De eerste week krijgen de biggen kunstmelk bijgevoerd en daarna een prestarter. Ongeveer een week voor spenen schakelt hij over op speenvoer. Het bijvoeren in de kraamstal gaat volledig automatisch met een Nutrix-brijvoersysteem. Hiermee kan zowel kunstmelk als brijvoer worden verstrekt.De varkenshouder is een keer in de week op zijn bedrijf in Vethuizen. Die dag benut hij om met zijn adviseurs een rondgang over het bedrijf te maken en de bevindingen aansluitend met het team medewerkers te bespreken. Dat bestaat uit vier vaste personeelsleden waaronder een bedrijfsleider.In het weekend werkt Verhagens oudste zoon Ron veel op het bedrijf en komt een losse hulp om te insemineren. Daarnaast werkt zoon Thijs regelmatig mee.Brijvoerkeuken voor de biggen in de kraamstal. Deze verstrekt volautomatisch kunstmelk en brijvoer.Drie keer spenenDe varkenshouder werkt volgens een ‘drie-keer-in-de-weeksysteem’, zoals hij zelf zegt. Dat houdt in dat hij drie dagen per week speent: op maandag, woensdag en vrijdag. De gemiddelde speenleeftijd is 27 dagen.Thijs Verhagen (18) in Vethuizen (Gld.). Bedrijf: 1.500 zeugen. Zijn vader kocht dit zeugenbedrijf in 2016. Op de thuislocatie in Heesch (N.-Br.) heeft hij een bedrijf met 2.200 zeugen met eigen aanfok voor beide locaties. Na een renovatie startte de varkenshouder het bedrijf vorig jaar weer op. Hij speent 3x per week om een vlakke arbeidsbehoefte te hebben. De DanAvl-gelten produceren op jaarbasis ruim 30 afgeleverde biggen. Per worp worden 15 levende biggen geboren. Om die groot te brengen zet de varkenshouder pleegzeugen in. Een Nutrix-brijvoersysteem voert de biggen in de kraamstal automatisch bij. Daardoor kunnen er meer biggen bij de eigen zeug worden gespeend.Elke keer speent hij één kraamafdeling met 24 zeugen. Gemiddeld werpen er 70 per week. Wekelijks speent hij er 72. Om te voorkomen dat de speenleeftijd steeds jonger wordt, speent hij af en toe twee in plaats van drie afdelingen in één week.Verhagen past deze werkwijze ook toe op zijn thuislocatie in Heesch. Hij ziet louter voordelen. In de eerste plaats zijn er geen arbeidspieken in de week waardoor er meer routine in de dagelijkse werkzaamheden is. Tweede voordeel is dat de spreiding in speenleeftijd veel kleiner is dan bij één keer per week spenen. Dat komt vooral tot uiting in de biggenopfok omdat de jongste biggen goed mee kunnen komen vanwege het geringe leeftijdsverschil.Doordat er weinig leeftijdsverschil tussen de biggen zit, kan hij altijd een volle combinatie van 800 uniforme biggen leveren. Dat vindt de varkenshouder een groot voordeel ten opzichte van een meerwekensysteem. “Er blijft nooit een kleiner koppel ‘over’ die voor een lagere prijs weg moet”, legt hij uit. Verhagen gebruikt een Deense Duroc als eindbeer. De biggen gaan allemaal voor export naar Duitsland, Polen of Spanje.Veel zeugenhouders die in een meerwekensysteem draaien, roemen de positieve effecten op de diergezondheid. Verhagen ziet gezondheidstechnisch geen nadelen van zijn werkwijze. “Het is wel belangrijk om niet te mengen en dieren uit dezelfde kraamafdeling in één biggenafdeling op te leggen”, vult hij aan.Een big in de kraamstal eet brij. Het automatische voersysteem verstrekt meerdere keren per dag kleine porties vers voer. Dat bevordert de opname.Constante arbeidsbehoefteMedewerkers weten wat ze moeten doen en als er gespeend wordt, is dat om 9.00 uur ’s ochtends klaar en begint iedereen na de pauze aan de dagelijkse werkzaamheden.Centrale gang in de biggenstal. Alle gangen zijn schoon en oppgeruimd. Dat werkt prettig en efficiënt.De taken zijn goed verdeeld. De bedrijfsleider zorgt dat de dagelijkse gang van zaken doorloopt. Daarnaast is er een medewerker voor de kraamstallen, één voor de guste en dragende zeugen en één medewerker is verantwoordelijk voor de gespeende biggen. Met grote klussen als afleveren en verplaatsen werken ze samen als één team.In de stallen is te zien dat de varkenshouder veel waarde hecht aan efficiënt en makkelijk werken. De looplijnen zijn kort en toch zijn alle diergroepen goed gescheiden. De gangen zijn leeg en bestaan voor het grootste deel uit roostervloeren zodat mest van het verplaatsen niet blijft liggen. Eens per week worden alle gangen gereinigd met de hogedrukspuit. Voorraden zijn opgeslagen dicht bij waar ze nodig zijn.Na renovatie optimaal bedrijf voor de komende 10 jaarVerhagen kocht in september 2016 een zeugenbedrijf in Vethuizen (Gld.) met een capaciteit van 1.500 zeugen. Op het moment van aankoop was het bedrijf niet meer in productie. De varkenshouder verbouwde en renoveerde het bedrijf grondig. In de nieuwe opzet zijn diergroepen gescheiden van elkaar in verschillende stallen onder één dak met kortere looplijnen. Daarnaast verving hij de oude voerkeuken door een nieuwe, net als de twee luchtwassers. Ook verving hij de asbest dakbedekking door asbestvrije platen.Hoeveel hij geïnvesteerd heeft, wil Verhagen niet openbaar maken. Het bedrijf is zo ingericht dat hij naar eigen zeggen 10 jaar vooruit kan zonder grote investeringen, behoudens een uitbreiding van de biggenstal om 1.600 zeugen te kunnen gaan houden. Dat is volgens hem in economisch opzicht de ideale bedrijfsgrootte. “Groter levert niet meer voordelen op, terwijl de risico’s toenemen”, vindt hij.Voor de opstart van het bedrijf kocht hij eenmalig 1.100 gelten van verschillende leeftijd aan. Met opfokzeugen van zijn bedrijf in Heesch vulde hij de zeugenstapel aan tot de huidige 1.500 dieren. De ondernemer zoekt nog een personeelslid voor het bedrijf in Vethuizen.