Zo zit het met fosfaat

Iedere dag gaat het over fosfaat en fosfaatreductie. Zo vaak, dat velen die niet direct betrokken zijn de draad kwijtraken. Waar gaat het ook alweer om? Hieronder de grote lijn van de fosfaatproblematiek.De EU wil de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater beschermen. Daarom mag op een hectare landbouwgrond jaarlijks maximaal 170 kilo stikstof uit dierlijke mest uitgereden worden. Daarop zijn meerjarige uitzonderingen voor regio’s of hele landen mogelijk. Nederland heeft zo’n zogenoemde derogatie en die loopt eind 2017 af. Veehouders mogen onder voorwaarden tot maximaal 250 kilo stikstof per hectare bemesten. Wageningen Economic Research becijferde dat deze derogatie de Nederlandse landbouw jaarlijks ruim €115 miljoen bespaart, vooral op mestafzetkosten voor 70 miljoen kilo stikstof.Fosfaatuitstoot moet onder niveau 2002Een van de voorwaarden voor derogatie is dat de fosfaatuitstoot van alle vee onder het niveau van 2002 blijft. Nederland heeft dat zelf onderverdeeld in subplafonds per sector. De varkenshouderij en pluimveehouderij zitten jaar op jaar ongeveer aan hun fosfaatplafond. Overschrijding daarvan wordt effectief tegengegaan door de al in 1998 en 2002 ingevoerde varkens- en pluimveerechten. Fosfaatplafond in 2015 fors overschredenIn 2015 werd duidelijk dat Nederland het fosfaatplafond niet een beetje zou overschrijden zoals in 2008, 2009, 2010 en 2014, maar er zeer fors overheen zou gaan door de uitbreiding van de melkveestapel in aanloop naar de afschaffing van het melkquotum. De melkveehouderij produceerde uiteindelijk in 2015 ruim 9% meer fosfaat dan haar plafond. Daarom werd een stelsel van fosfaatrechten aangekondigd voor melkvee, zodat alle grote diersoorten effectief gequoteerd zijn. Datum voor fosfaatrechten melkveeDe fosfaatrechten voor melkvee moesten ingaan op 1 januari 2017, maar Brussel schoot dat af wegens staatssteun. De benodigde gewijzigde wetgeving voor invoering van het fosfaatrechtenstelsel voor melkvee ligt nu bij de Eerste Kamer die er dinsdag 16 mei over vergadert. Voorzien is invoering van fosfaatrechten per 2018 op basis van de veebezetting van 2 juli 2015, de dag van aankondiging van dat stelsel. Veehouders worden daarbij wel gekort op het aantal rechten, zodat de fosfaatproductie onder het plafond uitkomt.Forse krimp melkveestapel via fosfaatreductieplan 2017Maar dat is voor Brussel niet afdoende. De EU wil geen nieuwe derogatie vaststellen voor de periode 2018-‘22 zolang de fosfaatproductie te hoog is. Daarom moet nog dit jaar de melkveestapel flink krimpen, met ongeveer 175.000 stuks of 10% ten opzichte van december 2016. Die krimp wordt gerealiseerd via het fosfaatreductieplan 2017. Dat FP2017 werkt langs drie sporen: een opkoopregeling, verlaging van fosforgehalte in het mengvoer en heel hoge boetes op teveel gehouden vee. Het FP2017 geldt alleen voor het lopende jaar, vanaf 2018 moeten de fosfaatrechten de mestproductie van het melkvee definitief begrenzen en sturen.Regels fosfaatreductieplan meerdere keren gewijzigdDe regels van het FP2017 zijn sinds de aankondiging ervan meerdere keren gewijzigd. Groepen boeren hebben kort gedingen gevoerd tegen dit plan. De rechter stelde daarop FP2017 voor 51 melkveehouders buiten werking. Dat biedt hen vooralsnog in 2017 de ruimte om meer dieren te houden. Vanaf 1 januari vallen ook deze veehouders onder het nog in te voeren stelsel van fosfaatrechten. Ze krijgen dan rechten voor het aantal dieren dat ze op 2 juli 2015 hadden minus een nog te bepalen percentage generieke korting. Er komt daarbij nog wel een regeling voor knelgevallen. En geheid komen er ook weer veel rechtszaken.