Zo werkt een slim automatisch smeersysteem

Automatische smeersystemen zijn hét alternatief voor handmatig smeren met de vetspuit. Op zelfrijders zijn die smeerpotten soms al Canbus-gestuurd. In de toekomst zal dit ook op trekkers te zien zijn. Koppel een smeerleiding aan het werktuig en hang de vetspuit in de wilgen.Nee, natuurlijk kunnen we de vetspuit niet helemáál missen. Denk alleen al aan de aftakas, dat blijft handwerk. Neemt niet weg dat automatische smeersystemen zo hun voordelen hebben. Op machines met veel draaiende delen, zoals grootpakpersen of rooiers, hebben ze hun meerwaarde in de praktijk al lang en breed bewezen. Een automatisch smeersysteem smeert áltijd, het kost geen tijd en het slaat die lastig bereikbare smeernippel niet over. Nog een voordeel is dat een smeersysteem meerdere keren per dag kleinere porties vet smeert en dit tijdens het werk doet. Het vet verdeelt zich direct goed in de (warme) draaiende delen.Een automatisch smeersysteem smeert áltijd, het kost geen tijd en het slaat die lastig bereikbare smeernippel niet over. - Foto: HitachiCanbus-gestuurde smeersystemenOp complexe machines, zoals een zelfrijdende aardappelrooier, zijn nu al Canbus-gestuurde smeersystemen te krijgen. Die werken met verschillende secties en bijvoorbeeld een 5/4-wegventiel. Communicatie tussen de PLC in de vetpomp en het besturingssysteem van de rooier maakt zo’n smeersysteem intelligent. Het systeem smeert de lagers van de los-elevator alleen als deze ook daadwerkelijk draait. De vetpomp weet ook dat hij, wanneer de chauffeur op de weg rijdt, het rooigedeelte niet hoeft te smeren. Wel is in te stellen dat juist de rupsen dan wat extra smering krijgen. Zo smeer je niet alleen exact op tijd, maar ook nog eens naar behoefte.Straks ook op trekkersHet automatisch smeren zit nu in een interessante fase. John Deere is de eerste trekkerfabrikant die plannen heeft om zo’n intelligent automatisch smeersysteem af fabriek op trekkers te bouwen (als optie). De bediening is dan volledig geïntegreerd in het Isobus-systeem. Smeren gaat dus slim; de voorlader krijgt alleen smering als deze daadwerkelijk wordt gebruikt.De bediening van het smeersysteem is geïntegreerd met de Isobus-terminal van de trekker. Via een eigen tabblad zijn alle instellingen wijzigen. Keuze is er tussen de standen auto, aangepast en handmatig. Zowel het smeerinterval als de hoeveelheid vet is instelbaar - per sectie uiteraard. Voor de werktuigsectie zijn profielen aan te maken en op te slaan; eenmalig instellen is dan voldoende. Het systeem houdt zelf een logboek bij. - Afbeelding: John DeereDe fabrikant gaat nog een stap verder. Dankzij externe aansluitingen achterop kan de automatische smering van de trekker óók je (Isobus-)werktuig smeren. Volgens John Deere koppelt de gebruiker in de toekomst voor de voeding van het vet een simpele vetleiding tussen trekker en werktuig. Ventielen en doseurs verdelen dat vet naar de juiste plekken. Want trekker en werktuig communiceren toch al via Isobus en kunnen via deze weg eenvoudig óók de verdeelblokken voor de smering aansturen. Zo smeert de gebruiker werktuigen automatisch zonder overal een vetpomp op te moeten bouwen.21 uur tijdwinstEen John Deere 6R heeft 35 smeernippels. Een 623 R-voorlader 24 stuks. Deze hebben óf elke 10 óf elke 100 uur vet nodig. Bij 1.000 uur per jaar zijn dat al bijna 2.000 smeerpunten, oftewel smeermomenten. Met enkele werktuigen erbij kost het smeren de gebruiker volgens John Deere 21 uur per jaar. Daarom bedacht de fabrikant Smart AutoLube, een af fabriek geïntegreerd automatisch smeersysteem.Zo werkt het smeersysteemSlim aangestuurd of niet, aan de basiswerking van het smeersysteem doet dat niet zo veel af. Er zijn twee stromingen in de wereld van smeersystemen: progressieve en parallel-systemen. De laatste zijn ook wel bekend als tweeleiding-smeersystemen. Een progressief smeersysteem pompt het vet via leidingen en verdeelblokken direct naar het te smeren punt. Een tweeleiding of parallel-systeem pompt het vet via een dikkere hoofdleiding naar distributieblokken met doseurs, die op hun beurt het vet doorzetten naar het te smeren punt. Deze (meestal iets duurdere) systemen zijn relatief gemakkelijker aan te passen of uit te breiden en kennen een exacte vetverdeling.
De gebruiker kan verschillende secties smeren; gangbaar is vier. John Deere deelt ze als volgt in: sectie 1: vooras en fronthef; sectie 2: achteras en achterhef; sectie 3: voorlader; sectie 4: werktuig. Door een 5/4-wegventiel (zie foto) te gebruiken zijn de secties onafhankelijk van elkaar smeren. - Foto: SKFDe pomp is een zuigerpomp, een tandradpomp óf een axiaal plunjerpomp, zowel pneumatisch als elektrisch aangedreven. Deze is altijd gecombineerd met de vetvoorraad; meestal een ronde of rechthoekige pot die via een nippel is te vullen. Een verwisselbare cartridge is ook verkrijgbaar. De pomp drukt het vet richting het 5/4-wegventiel. Dit ventiel bepaalt naar welke secties het vet gaat. - Foto: SKFElke sectie heeft vervolgens een verdelerblok. Hier eentje van Beka. Dit lijkt simpel, maar is best complex. Het blok moet het vet immers gelijkmatig verdelen; het mag niet via de weg van de minste weerstand via één smeerpunt ontsnappen. Diverse afgeveerde plunjertjes en kanaaltjes zorgen hiervoor. Andere merken noemen het ook wel doseurhouders met doseurs. Een doseur bepaalt hoeveel vet een bepaalde nippel krijgt. Door grotere of kleinere doseurs te monteren kun je de hoeveelheid variëren. De ruimtes vullen zich met vet als de pomp druk opbouwt. Zodra de pompdruk wegvalt, drukt de veerkracht van de doseur het vet naar de smeerleiding en smeernippel. - Foto: BekaMarkt en kostenEen eenvoudig automatisch smeersysteem achteraf opbouwen kan op kleine machines vanaf € 2.500. Voor complexere machines geldt vanaf € 5.000. Steeds vaker is zo’n systeem als optie af fabriek te bestellen.Op de wereldmarkt zijn drie grote leveranciers en héél veel kleinere. Opvallend is dat producenten van lagers er groots op inzetten. Zo won SFK snel terrein in het smeren door grote spelers als Willy Vogel en Lincoln over te nemen. Concurrent Timken schudde de smeersystemenwereld begin juli flink op door Groeneveld te kopen; het bekende bedrijf dat ook wereldwijd erg groot is. BekaMax sluit de top drie af.