Zo verlagen deze akkerbouwers middelengebruik

De akkerbouwsector werkt aan het verlagen van het middelengebruik. Drie telers vertellen over hoe ze dat op hun eigen bedrijf doen en hoe dat uitpakt.Aandacht voor het verlagen van het middelengebruik is er op veel fronten. Een project waar dat al jaren speelt is Schoon Water. Het is in 2001 ontstaan in twee kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden in Noord-Brabant en inmiddels naar heel Brabant en Zeeland uitgerold. In totaal zijn er zo’n 600 deelnemers waarvan 100 loonwerkers die op ruim 60.000 hectare het middelengebruik verlagen. Drie ervan vertellen hoe ze dat doen. De deelnemers zijn voornamelijk akkerbouwers, vollegrondsgroentetelers en boomkwekers.75% reductieVolgens adviseur Peter Leendertse, werkzaam bij het CLM en projectleider van Schoon Water, is inmiddels zo’n 75% reductie bereikt. “Dat was deels ook wel gebeurd. Maar dankzij bovenwettelijke maatregelen vanuit het project is de reductie groter en gaat het sneller.” Hij benadrukt dat binnen het project naar praktische oplossingen wordt gezocht, en de deelnemers van elkaar leren.Bodemgezondheid en plantweerbaarheidDaarbij verschuift de focus wat naar bodemgezondheid en plantweerbaarheid. Ook is er aandacht voor toepassing van spuiten met precisietechniek op basis van taakkaarten. “Een aantal deelnemers is daarmee bezig. Het is voor gewasbescherming nog niet zo eenvoudig maar het zet wel door.”
Arnold Hendrickx (52) heeft in Ossendrecht (N.-Br.) in maatschap met Anne-Marie en zoon Luc een bedrijf met prei, broccoli, sperziebonen, aardappelen, suikerbieten en plantuien. Los daarvan teelt hij met drie collega’s 85 hectare ijsbergsla. - Foto: Peter RoekHendrickx met de nieuwe veldspuit met Wingsprayer. De ondernemer schat dat het middelengebruik sinds het gebruik daarvan met 20 tot 25% is gedaald. - Foto: Peter RoekKwart minder middel na investering in WingssprayerArnold Hendrickx ziet goede resultaten van het spuiten met Wingssprayer. Hij schat dat het middelengebruik met 20 tot 25% is gedaald. Veel meer reductie is voorlopig echter niet haalbaar.

Secuur spuiten vond Hendrickx altijd al belangrijk maar met de nieuwe veldspuit is dat een stuk gemakkelijker. De John Deere-spuit heeft de doppen op een afstand van 25 centimeter en is voorzien van de Wingssprayer. Dat is een aanpassing aan de spuitboom die ervoor zorgt dat de luchtstroom wordt omgebogen zodat de fijne druppels beter in het gewas komen. Verder werkt het als een windscherm waardoor wind het spuitbeeld veel minder kan beïnvloeden. Sensoren dragen bij aan altijd een juiste balans van de spuitboom. De driftreductie is zo’n 99%.

De spuit maakt het niet alleen mogelijk om met een lagere dosering te spuiten, maar ook om onder iets minder gunstige omstandigheden toch een goed spuitresultaat te krijgen. Alles bij elkaar schat de ondernemer dat het middelengebruik met zo’n 20 tot 25% is gedaald.

Hendrickx is tevreden met de besparing die hij in een korte tijd heeft gerealiseerd. Of het percentage is te verhogen naar 30% vraagt hij zich af. Het blijft volgens hem zoeken naar een optimum, wat volgens zijn teeltadviseur nu ongeveer wel is gevonden. “Een te lage dosering is niet goed en geeft extra risico’s waardoor er uiterlijk weer meer moet worden gespoten.”

Openstaan voor nieuwe ontwikkelingen
Dat neemt niet weg dat de teler open zegt te staan voor nieuwe ontwikkelingen die bij kunnen dragen aan het verder verminderen van het middelengebruik. Met nieuwe technieken in het kader van precisielandbouw zijn ze nog niet bezig maar voor de toekomst – met een nieuwe generatie in het bedrijf – sluit hij ook niets uit.

Hoe het financiële plaatje uitpakt heeft Hendrickx niet helemaal in beeld. Hij schat de totale investering op zo’n € 20.000 en daar staat zeker een besparing op middelen tegenover. Maar omdat het aantal beteelde hectares het afgelopen jaar is verhoogd is moeilijk in te schatten hoeveel de besparing komt door de nieuwe spuit. “En de oude spuit is versleten, dus we moesten sowieso iets doen.”

Bovendien vindt hij dat te veel focus op bezuinigen kan leiden tot meer bespuitingen als daardoor het spuiteffect niet voldoende is. “Elk jaar is anders bijvoorbeeld met meer of minder trips-druk of onkruid. Het risico om tegen problemen aan te lopen bij een te lage dosering is dan groot.”

Bedrijfsgegevens
45 tot 50 hectare akker- en tuinbouw
85 hectare ijsbergslateelt met drie collega’s
6 uitzend- en losse krachten
Dingeman Burgers (48) heeft in Zevenbergschenhoek (N.-Br.) een bedrijf met aardappelen, uien, suikerbieten, tarwe, gerst en bonen. Hij is tevens actief als ‘koolstofboer’ voor de mogelijkheden van CO2-opslag door de landbouw. - Foto: Peter RoekBurgers schafte twee jaar geleden een onkruideg aan. Met deze machine van 9 meter breed kan hij zo’n drie hectare aardappelland per uur bewerken. - Foto: Peter RoekSuccesvolle inzet van onkruideg in aardappelland“Wat niet nodig is, moet je ook niet doen. En wat je gebruikt moet zo milieuvriendelijk mogelijk”, is de overtuiging van Dingeman Burgers. Hij zet een onkruideg in.

De ondernemer is al decennialang aangesloten bij Milieukeur en nu On the way to PlanetProof, dus extra eisen zijn hem niet onbekend. De afgelopen jaren is het gebruik van middelen daardoor telkens verlaagd en nu hij wil hij een extra stap zetten. “De doseringen zijn steeds verlaagd en ook wordt meer gedaan in combinatie met mechanische bestrijding. De focus ligt nu om te kijken wat er mogelijk is zonder middelen.”

Om de daad bij het woord te voegen schafte Burgers twee jaar geleden een gloednieuwe onkruideg aan. Een degelijke machine van 9 meter breed waarmee hij zo’n drie hectare aardappelland per uur kan bewerken. Ervaringen met een oude machine waren niet zo best maar een seizoen eerder huurde hij een eg die goed beviel. “Het komt soms op een halve dag aan, dus moet je hem zelf hebben staan.” De nieuwe eg is naast voldoende breed uitgerust met tanden die van alle kanten even hard drukken, dit zorgt ervoor dat de werking zowel bovenop de rug als onderin de voor gelijk is.

Droogte
Afgelopen seizoen is 40 hectare aardappelland met de eg bewerkt. Als extra bewerking rondom het aanaarden was het voldoende om het kleine onkruid lang genoeg weg te houden. Op één perceel ging het niet goed en was nadien een chemische bestrijding met lage dosering nodig. Burgers beseft dat niet elk seizoen hetzelfde is en er geen garanties zijn over de werking. Afgelopen seizoen moest hij vanwege de droogte lang wachten maar eenmaal uitgevoerd werkte het wel heel goed. “De grootste uitdaging ontstaat als het zes weken regent. Het is dan belangrijk om een goed alternatief achter de hand te hebben.”

De komende jaren wil hij kijken of de mechanische onkruidbestrijding ook in andere teelten is in te zetten. Dat past goed bij het streven van de ondernemer voor het structureel verbeteren van de bodemgezondheid. Zo ploegt hij al een aantal jaren niet meer, is actief aan de slag met groenbemesters en wil hij meer samenwerken met melkveehouders.

Burgers is ervan overtuigd dat een gezonde uitgangssituatie met sterke gewassen bijdraagt aan mindere afhankelijkheid van chemische middelen. Belangrijk noemt hij daarbij het contact met collega’s, zoals ook via studiegroep van Schoon Water. “Ik hou wel van die laarzen-bijeenkomsten, samen kijken op het land en van elkaar leren.”

Bedrijfsgegevens
170 hectare akkerbouw
40 hectare aardappelen
2 medewerkers
Wijnand Snoeijen (52) heeft in Maarheeze (N.-Br.) een akkerbouwbedrijf met cichorei, aardappelen, suikerbieten, waspeen, mais en gras. Daarnaast verzorgt hij de gewasbescherming op andere bedrijven, in totaal zo’n 1.500 tot 2.000 hectare per jaar. - Foto: Bert JansenVorig jaar plaatste Snoeijen een nieuwe spuitboom op zijn 4 jaar oude Agrifac-spuit. Deze heeft 25 centimeter dopafstand, is verlaagd en heeft luchtondersteuning. - Foto: Bert JansenNieuwe spuitboom maar vooral fingerspitzengefühlAls loonspuiter heeft spuittechniek voor akkerbouwer Wijnand Snoeijen weinig geheimen. Een nieuwe spuit helpt daarbij, maar dat is zeker niet het enige dat hij doet om secuur te kunnen spuiten.

Aandacht voor verlagen van middelengebruik is niets van de laatste tijd voor Wijnand Snoeijen. “Al jaren neemt het besef toe dat het met minder middelen moet, ook wel door de wetgeving natuurlijk. Maar alles wat goed is voor het milieu, is ook goed voor de portemonnee.”

Hij maakt er een sport van om telkens weer een stapje beter te doen met minder middelen. Snoeijen benadrukt dat het een samenspel is tussen hem en zijn middelenleverancier, die meedenkt over de best passende middelen en inzetbaarheid daarvan, en de techniek. “Ik wil geen dozenschuiver, maar iemand die met mij meedenkt.”

Wat de techniek betreft; vorig jaar investeerde Snoeijen in een nieuw spuitboom op zijn 4 jaar oude Agrifac-spuit; de AirFlowPlus met 25 centimeter dopafstand, verlaagde spuitboom en luchtondersteuning. Het geeft een driftreductie van maar liefst 99%, met toevoeging Squall. Dat hij vorig jaar in de aardappelen een gebruik had van 2,25 liter werkzame stof per hectare is daar zeker voor een deel door te verklaren. “Dat is echt heel erg weinig. Het is natuurlijk maar één jaar maar geeft wel aan wat er mogelijk is.”

GeoBas-weerstations
Naast de geavanceerde spuitboom maakt de ondernemer sinds enkele jaren gebruik van drie GeoBas-weerstations. Daarnaast krijgt hij via de bespuitings- en phytophthoramodules uit CropVision een goede voorspelling over het juiste spuitmoment en de best passende dosering. “Maar uiteindelijk moet ik zelf de keuzes maken.” De praktijk is soms weerbarstig en zijn ook beschikbare tijd en de eigen planning bepalend voor het ideale spuitmoment.

Naar eigen zeggen heeft de ondernemer met de nieuwe spuitboom en weerstations grote stappen gezet en zijn de komende jaren vooral gericht op verder optimaliseren. Wel experimenteert hij komend seizoen met een frontfrees bij de aardappelen om daarmee een betere rug op te kunnen bouwen. “Het helpt aan een betere fundering voor de teelt”, omschrijft hij het zelf. Het kan op termijn mogelijk bijdragen aan een besparing op het spuiten van onkruidmiddelen. De grootste uitdaging de komende jaren is om het lage verbruik zo te kunnen behouden. “Zeker met steeds meer restricties vanuit de overheid zal dat steeds meer van ons vragen.”

Bedrijfsgegevens
60 hectare akkerbouw
1.500-2.000 hectare loonspuiten
2 medewerkers