Zo geef je zink een opfrisbeurt

Om de aanslag op gegalvaniseerde oppervlakken te verwijderen, zijn zure reinigers een mogelijkheid. Houd wel vast aan de gebruiksaanwijzing om mislukkingen of schade te voorkomen.Gegalvaniseerde oppervlakken verliezen snel hun glans. De zogenoemde witte roest die dat veroorzaakt is een corrosieve laag die de zinkbedekking er na een tijdje dof en vuil doet uitzien. Je hebt het dan over ‘verroest’ zink, vergelijkbaar met het bruine goedje dat zich vormt bij verroesten van ijzer. Ook kan sprake zijn van vliegroest. Dan is niet het gegalvaniseerde metaal verroest, maar slaat ijzerroest uit de omgeving er op neer, bijvoorbeeld bij regenhaspels.Als de hogedrukreiniger geen soelaas meer biedt, kun je zure reinigingsmiddelen inzetten om dit ‘patina’ te verwijderen. Productspecialist Ralf Sachs van Alco Cleaners & Coatings in het Duitse Nettetal toont hoe een professionele reiniging precies verloopt. Hij gebruikt het middel Powerclean, afkomstig van Alco in het Nederlandse Belfeld (L.), waar Nederlandse gebruikers het rechtstreeks kunnen bestellen.De basisregelsAlvorens dieper in te gaan op het reinigen van zink, eerst een paar basisprincipes rond het reinigen van gegalvaniseerde machines of -onderdelen. Vier factoren zijn van invloed op het succes van de reiniging: temperatuur, tijdsduur, intensiviteit van de fysieke handelingen, en chemische hardheid. Hierbij geldt als het ware de ‘wet van behoud van inspanning’. Deze factoren beïnvloeden elkaar: intensiveer je één factor, dan hoeven de andere drie minder bij te dragen aan de reiniging.Maar in de praktijk moet je voorzichtig omgaan met de inzet van zure schoonmaakmiddelen: een te hoog gedoseerde reinigingsoplossing en vervolgens een te harde waterstraal van de hogedrukreiniger kan het zinkoppervlak beschadigen. Het is zaak de gewenste intensiteit van genoemde vier factoren voor elke reiniging opnieuw vast te stellen. Juist op gegalvaniseerd metaal dien je zure reinigingsmiddelen met de nodige terughoudendheid te gebruiken. Grijp liever nog eens naar de borstel en neem de tijd.Bekijk de film: de reiniging stapsgewijsDe reinigerZure reinigers zijn in het algemeen geschikt voor het oplossen van anorganische stoffen zoals kalk of cementresten, en voor het verwijderen van roest (geoxideerd ijzer) en witte roest (geoxideerd zink). Bij organische verontreiniging, denk aan drijfmest of kuilvoer, gebruik je vooral alkalische reinigers.Het concentraat dat we in ons voorbeeld gebruiken is gebaseerd op zwavelzuur. Een lichte zwavelgeur tijdens het proces verraadt dat. De zuurgraad (pH) van het concentraat is 2,4. Afhankelijk van de mengverhouding met water loopt deze op tot ongeveer 3. Dat is minder zuur, maar is evengoed nog als een sterk zuur te kenmerken. Voorzichtigheid is dus geboden. Draag altijd beschermende handschoenen en een veiligheidsbril om huidirritatie en contact met de ogen te voorkomen. Een container van 10 liter komt op zo’n € 100 en dat is voldoende om een grotere mesttank schoon te krijgen. Het middel is volgens Alco ook geschikt om bijvoorbeeld een gegalvaniseerde slanghaspel of stalinrichtingen incidenteel te reinigen. Een andere leverancier is bijvoorbeeld Lasaulec, met het middel Ecostar van Ecofarm (€ 204/10 liter). Navraag bij de fabrikant leert dat het ooit is getest en dat toen geen slijtage is aangetoond. We hebben ook rondgevraagd bij leveranciers van melkstallen, die zure reinigingsproducten als Delaval en Horolith Eco leveren. Maar daar wordt het meestal gebruikt tegen kalkaanslag en is weinig bekend over effectiviteit op verzinkte materialen. Ook bij fabrikanten van gegalvaniseerde mesttanks is weinig kennis van eventuele risico’s van overmatig gebruik van zuren. _{Lees verder onder de foto.} Foto glas met zuur boven: de reactie is duidelijk zichtbaar. Zelfs bij een betrekkelijk lage concentratie van 1:7 wordt het ‘patina’ omgezet in bruisend gas. Afbeelding onder: gebruik zuren niet te vaak en niet te lang. Links een gegalvaniseerde schroef en een stuk buis voor behandeling; in het midden na een te lang zuurbad, en rechts na aansluitend twee dagen in de buitenlucht. - Foto: Alexander BertlingSpaarzaam gebruikenIn vergelijking met een eenvoudige reiniging met een hogedrukreiniger ziet het zinken oppervlak er na de werkzaamheden (zie foto’s) aanzienlijk frisser uit. Door de witgrijze waas te verwijderen is de structuur van verzinkte onderdelen weer duidelijk herkenbaar.We vroegen ook een gebruiker uit de praktijk, lmb Hoftijzer in Aalten. Die gebruiken Ecostar voor het netjes maken van gebruikte machines. Ruikt bij aanbrengen naar accuzuur, is het commentaar. De praktijk leert dat het gegalvaniseerde oppervlak ervan opknapt, maar er zijn gradaties; soms is het patina zo dik dat het niet meer echt mooi wordt. Een tip: grondig afspoelen met leidingwater, want als je het de kans geeft op te drogen, slaat het wit uit.Samenvattend: pas op, volg het advies van de fabrikant van het reinigingsmiddel, en doe het niet te vaak. Beperk het tot bijvoorbeeld de jaarlijkse reiniging, of behandel de mengmesttank vóór je hem te koop zet.Pas goed op met zuurOm de doeltreffendheid van een zure reiniger te tonen, legden we gegalvaniseerde schroeven en stukken gegalvaniseerde pijp in drie vloeistoffen: het reinigingsconcentraat rechtstreeks uit de jerrycan, een 1:4 verdunning met water, en een 1:7 oplossing. Als een bruistablet loste eerst de corrosieve toplaag op, gevolgd door de hele zinklaag. Met het concentraat duurde dat een half uurtje. Met de mengverhouding 1:7 was twee uur nodig. De bescherming tegen roest is dan helemaal verloren gegaan. Dit maakt eens te meer duidelijk dat je heel voorzichtig te werk moet gaan bij het behandelen van gegalvaniseerde machines of machinedelen.Medeauteur: Alexander Bertling