Zetor 5545 met Climax-aardappelrooier

Evert Topper uit Kropswolde (Groningen) heeft liefhebberij in oude trekkers en werktuigen. Afgelopen voorjaar legde hij de laatste hand aan een Zetor 5545.Zetor 5545

Motor: Zetor 5101 viercilinder diesel, 3.120 cc, motorvermogen 61 pk.
Transmissie: 10V/2A, maximaal 27 km/u.
Overig: banden voor 8×24, achter 14×28. Eigen gewicht 2.460 kilo.Akkerbouwer Evert Topper groeide min of meer op tussen de Zetors, en was op zoek naar een Zetor 5511 zoals zijn opa die ooit bezat. Tijdens zijn speurtocht kwam hij in 2010 een 5545 tegen. In de basis een 5511, maar met voorwielaandrijving. En daardoor net even zeldzamer. Die vormt nu een mooie combinatie met de Climax-aardappelrooier uit 1962.Bijzondere band met Zetor?Op onze boerderij reed vanaf begin jaren zestig altijd wel een Zetor-trekker rond. En hoewel ik ook andere trekkers heb, werk ik nu nog steeds met enkele modernere Zetors. Opa begon met een 3011, kocht later een 4011 en toen een 5511. De papieren van de aankoop van de 5511 heb ik nog steeds. Zo’n 16.000 gulden in de periode 1971-‘72. Een 3011 had ik al, maar het leek me mooi om er ook een 5511 bij te hebben. Uiteindelijk werd het een 5545. Dezelfde trekker, maar dan met voorwielaandrijving.Typisch voor de UR1-serie is onder andere de versnellingspook op het dasboard. Voor zijn tijd al erg modern.Nederlandse trekker?Ik vond deze trekker op marktplaats. Hij bleek door een bloemenhandelaar als retourvracht uit Engeland te zijn meegenomen, met de bedoeling om hem hier te verkopen. Van 5511’s liepen er meerdere in Nederland, maar met vierwielaandrijving zijn ze, voor zover ik weet, hier niet of nauwelijks verkocht.De voorwielaandrijving heeft een centrale aandrijving, al komt de aandrijfas toch vanuit de zijkant. Heel herkenbaar is de stuurbekrachting op de stuurstang.Starten en lopen?De trekker was er niet zo best aan toe. De motor zat vast en de voorloop van de voorwielaandrijving was totaal verkeerd. De vooras bleek nog goed. De klauwkoppeling van de voorwielaandrijving zat vast, en dat is waarschijnlijk ook de redding van de vooras geweest. Ik heb er twee 5511’s bij gekocht om de trekker weer compleet te maken.De fabriekscabine met schuifdeuren en een polyester dak met doorwaaistand was modern. Ook aan het zitcomfort is gedacht, met een heuse zweefzitting.Van één trekker kon ik de motor gebruiken, van de andere de cabine. Op de Engelse trekker zat een Secura-cabine, maar een originele fabriekscabine is natuurlijk veel mooier. De trekker had geen stuurbekrachtiging, maar die is bij de versie met tweewielaandrijving dezelfde als bij de vierwielaandrijving, dus dat heb ik ook overgezet.Oost-Europese techniek?Zetor is onmiskenbaar een Tsjechisch product. In zijn tijd een grote fabriek die ook vrijwel alles zelf maakte. Hoewel, de vooras van de 5545 komt van het Roemeense UTB. De specificaties mag je best modern noemen. Hydraulische remmen, tien versnellingen, 540 en 1.000 toeren-aftakas, en een hydrauliekpomp die je ook uit kunt schakelen.Climax maakte echte Veenkoloniale rooiers. Reinigen en transport met een grote zeeftrommel, invoeren met een groot mes en een werprad.Is de rooier van Nederlandse bodem?De Climax S uit 1962 had ik al eerder gerestaureerd. Hij vormt nu een mooie combinatie met de trekker. Ik heb er ook wel mee gerooid. Typisch een rooier voor fabrieksaardappelen, en een stukje historie uit Veendam. Die restauratie was ook een hele klus, want je vindt er niet veel onderdelen meer van. Uiteindelijk heb ik van drie rooiers één goede gemaakt.De Zetor 5511 en 5545 waren in productie van 1968 tot 1972. De Climax S-rooier is van 1962.Je had ze ook als bunkerrooier; bij die uitvoering hingen ze de wagen – vaak een driewielige kar – erachter. Vrij primitief, maar in de jaren vijftig een enorme vooruitgang ten opzichte van handwerk!
Foto's: Martin SmitsZbrojovka TractorZetor is een fonetische afkorting van Zbrojovka Tractor, wat weer is afgeleid van de oorspronkelijke fabrikant, Zbrojovka Brno, Tsjechisch voor ‘Wapenfabriek Brno’. Het land kende vóór de Tweede Wereldoorlog meerdere trekkerfabrikanten, maar na de bevrijding in 1945 door het Sovjet-leger is de hele Tsjechische industrie genationaliseerd. Er kwam één Tsjechisch trekkermerk.Zbrojovka produceerde aanzienlijk meer dan wapens, en in 1946 leverde het zijn eerste drie trekkers af. In 1961 introduceerde Zetor de UR1-serie. Die was – anders dan de voorgangers – gebaseerd op zoveel mogelijk universele, uitwisselbare componenten. Een cabine was al af fabriek leverbaar. In 1966 is de serie uitgebreid met de 5511. Die was op veel punten, inclusief de motor, sterk vernieuwd. Hij werd de basis voor de 2511, 3511 en 4511.Foto: Hans Prinsen