Zakendoen in de Saoedische woestijn

Saoedi-Arabië is een groeiende markt voor onder meer Nederlandse zuivel, pluimveeproducten en slachtlijnen. Volgens ambassadeur Joost Reintjes kunnen ondernemers die door de grote culturele verschillen heen kijken, er goed zakendoen.Volgens de Nederlandse ambassadeur in Saoedi-Arabië Joost Reintjes, een geschoold arabist, is Saoedi-Arabië ondanks grote verschillen met het Westen een van de aantrekkelijkste landen voor de Nederlandse agribusiness in het Midden-Oosten. Het land is groot, rijk, heeft oog voor topkwaliteit en heeft grote ambities voor innovaties in landbouw en efficiënt watergebruik.Saoedi-Arabië staat bekend als oerconservatief. Vrouwen gaan ingepakt over straat en mogen veel zaken niet, zoals autorijden. Op bijvoorbeeld homoseksualiteit, vreemdgaan en het afzweren van de Islam staat de doodstraf. Die kan door openbare steniging of onthoofding plaatsvinden. Een vrijwel dictatoriale politieke macht ligt bij een koninklijke familie die duizenden prinsen kent.Veranderende maatschappijReintjes vertelt dat de ambassade zich kritisch opstelt over de mensenrechtensituatie in het land. Maar het beeld van een streng-islamitisch bewind is volgens Reintjes maar één beeld van een complex land. Hij ziet de maatschappij veranderen. Vrouwen krijgen een prominentere rol. Ruim de helft van de universitaire studenten is vrouw. Prins Alwaleed bin Talal riep vorig jaar op Twitter op om vrouwen gewoon te laten autorijden. De regering zet in het Plan Vision 2030 in op een grotere arbeidsparticipatie van Saoedi's - nu wordt veel werk gedaan door gastarbeiders - en vrouwen. En Reintjes ziet invloed van westerse bedrijven en bedrijfsculturen op bijvoorbeeld de positie van vrouwen. Saoedi-Arabië is volgens Reintjes een aantrekkelijke afzetmarkt. Het land met 33 miljoen inwoners is stabiel. Het gemiddelde inkomen ligt gecorrigeerd voor koopkracht volgens het IMF op $58.000. Dat is meer dan Nederland ($50.000) en vergelijkbaar met de VS, Zwitserland en Hongkong. De bevolking woont in grote steden en doet de boodschappen in moderne supermarkten, wat distributie vereenvoudigt.Ambassadeur Joost Reintjes ziet goede mogelijkheden voor de agrarische sector in Saoedi-Arabië. - Foto: Kick SmeetsEen grote afnemerNederland exporteerde in 2015 voor €3 miljard naar Saoedi-Arabië, waarvan een vijfde agri- en foodproducten. Alleen gekeken naar primaire producten ging volgens het CBS voor €437 miljoen van Nederland naar Saoedi-Arabië, bijna €100 miljoen meer dan tien jaar eerder. De grootste productcategorieën zijn zuivel (ruim €100 miljoen), groente en fruit (€118 miljoen) en bereide voedingsmiddelen (€60 miljoen). Saoedi-Arabië importeert ook veel Nederlandse eendagskuikens, pootaardappelen en landbouwmachines.Bedrijven die al jaren zakendoen in Saoedi-Arabië zijn onder meer FrieslandCampina, met een eigen kantoor in de havenstad Jeddah, pootaardappelexporteurs als HZPC en Agrico en Meijer, groenteveredelaars als Rijk Zwaan en Enza en verder Meyn en Marel (voorheen Stork) die slachtlijnen leveren, en Nederlandse kassenbouwers.Voorbereiding cruciaalJe kunt niet zomaar in Saoedi-Arabië zakendoen. “Je kunt niet naar hoofdstad Riyad vliegen en bij de kamer van koophandel informeren wat mogelijk is. Voor een visum heb je al een partij nodig in het land die voor je instaat.” Dat kan de Nederlandse ambassade zijn. Eenmaal binnen is het volgens Reintjes raadzaam je goed te verdiepen in het lokale rechtssysteem, en te investeren in relaties met Saoedische partners. Het werken met Saoedische partners is cruciaal. “In Saoedi-Arabië zijn persoonlijke banden heel belangrijk. Zakendoen gaat om vertrouwen. Het duurt misschien even, maar als het zover is, is dat meestal voor de langere termijn. Ze stappen niet zomaar over op een andere leverancier. Voorwaarde is dat je kwaliteit levert. Daar heeft men oog voor.” Technologie is een groeimarktVoor Nederland is dat gunstig, aldus Reintjes. “Zeker als je kijkt naar landbouwtechnologie en producten.” Dat eerste, technologie, is een groeimarkt. Saoedi-Arabië heeft als woestijnnatie een beperkt landbouwareaal en een uitdagend klimaat. Het duurzaam maken van bestaande voedselproductie heeft prioriteit. Het land wil niet geheel van het buitenland afhankelijk zijn, zeker niet met het oog op een langzaam opdrogende olievoorraad. Nederland kan helpen. Reintjes geeft het voorbeeld van Almarai, een voedingsbedrijf dat onder meer in de woestijn een melkveehouderij met 20.000 koeien runt. De koeien komen oorspronkelijk uit Nederlandse fokkerijprogramma’s en worden op het bedrijf doorgefokt voor droge, hete omstandigheden. Het is niet helemaal gelukt; de dieren worden vanwege de hitte besproeid met water. Dat water wordt hergebruikt, in het land waar water zeer schaars is. “Het zo efficiënt mogelijk boeren en omgaan met water is voor de Saoedi’s cruciaal, en Nederland heeft de expertise om dat te doen.”