‘Zaaien, makkelijker gezegd dan gedaan’

Op acht biologisch-dynamische bedrijven zijn bezoekers in oktober welkom om handmatig te leren zaaien. Ook op het bedrijf van Jan Schrijver. Hij heeft het vak met dan zestig jaar geleden van zijn opa geleerd. “Zaaien is iets moois, je raakt ervan in verwondering.”Jan Schrijver kan urenlang kijken naar het schilderij De Zaaier van Vincent van Gogh. De schilder heeft de zaaiende boer perfect in beeld gebracht, zegt hij. “Let vooral op zijn hand, de vingers net niet gesloten, zodat het zaad kan ontsnappen en in een fraaie boog door de lucht vliegt. Vakwerk, in de eerste plaats van de schilder, maar ook van die Zuid-Franse boer. Met de hand zaaien is minder makkelijk dan je in eerste instantie denkt.”_{Lees verder onder de foto.}Jan Schrijver: “Als niemand op deze wereld nog met de hand kan zaaien, dan is dat heus geen ramp.” - Foto: Cor SalveriusJan Schrijver (70) doet mee met het zaai-evenement Toekomst Zaaien. Op acht biologisch-dynamische (BD) bedrijven in Nederland en België kunnen belangstellenden op een aantal zaterdagen in oktober leren hoe je met de hand kunt zaaien. Op 5 oktober gebeurt dat op het bedrijf van Schrijver, zijn dochter Jorinde en medevennoot Joris Kollewijn in Sint-Maarten (N.-H.).Mechanisch zaaien werkt beter dan handmatig zaaienSchrijver wil er geen misverstand over laten bestaan. Hij is geen tegenstander van mechanisch zaaien. Dat gebeurt op zijn bedrijf ook. Alleen hobbymatig gebruikt hij daarvoor zijn handen. Bijvoorbeeld bij het inzaaien van perceelranden met bloemen en kruiden. “En dan ook nog maar voor een klein deel. De machine doet het gewoon beter. Als niemand in Nederland nog met de hand kan zaaien, dan is dat geen ramp. Toch zou ik het jammer vinden als het oude ambacht verdwijnt. In andere werelddelen is handmatig zaaien trouwens nog de gangbare praktijk op kleine bedrijven.”Schrijver heeft een BD-bedrijf met 75 hectare tuinbouw, in de vollegrond en in de kas, en akkerbouw. Het teeltplan omvat zo’n dertig gewassen die worden afgezet in de eigen winkel en die via de handel terechtkomen in de winkelschappen in binnen- en buitenland.Deelnemers betrekken bij voedselproductieVorig jaar deed Schrijver voor de eerste keer mee met het zaai-evenement. Vijftig mensen kwamen naar zijn bedrijf. “Allemaal mensen die je op zo’n manier direct betrekt bij de productie van voedsel. Een groot deel was nog nooit op een agrarisch bedrijf geweest, en dan opeens lopen ze op een zaterdag met een zak zaad over het land. Een prachtig gezicht en voor de deelnemers een unieke ervaring.”Nog belangrijker: “Zaaien is iets moois, je raakt ervan in verwondering. Het geeft je het gevoel dat je altijd opnieuw kunt beginnen, wat er ook is gebeurd. Dat zaad wordt een plant en ligt later op je bord. Dat is en blijft een wonder.”Iedereen heeft tegenwoordig zijn mond vol over kringlooplandbouw. Wij brengen dat al decennia in praktijkVorig jaar had hij een kleurenprint van het schilderij van Van Gogh meegenomen. “Iedereen kent dat schilderij, maar wie let er nou op de techniek? Vervolgens heb ik geprobeerd om zo simpel mogelijk uit te leggen hoe je te werk gaat. Houding van je hand, je vingers, de zwaai. Dan doe ik het voor. Het is allemaal makkelijker gezegd dan gedaan.”Deze keer zaaien de deelnemers winterhaver. De oogst, meer dan acht maanden later, gaat naar een biologisch-dynamische melkveehouder in de buurt die zijn koeien ermee voert. “Dat is natuurlijk een mooi verhaal om te vertellen. Iedereen heeft tegenwoordig zijn mond vol over kringlooplandbouw. Wij brengen dat al decennia in praktijk.” Sterk zaad wordt steeds schaarserHet zaai-evenement Toekomst Zaaien heeft ook een meer politieke invalshoek. De organisatoren (stichting Demeter en de BD-vereniging) hekelen de monopolisering in de zaadhandel. Daardoor komt de diversiteit van het zaaigoed in het gedrang. Schrijver: “Is waar. Het wordt steeds lastiger voor onze kleine sector om sterk zaad te verkrijgen. Altijd goed om dat signaal af te geven. Maar dat is voor ons niet de belangrijkste reden om mee te doen.”Hij doet het nog een keer voor. “Ik heb het meer dan zestig jaar geleden van mijn opa geleerd. Ik was vijf jaar en had al een klein groentetuintje. Mijn opa deed het geduldig voor. Ere wie ere toekomt.”