Wie dieselkosten niet goed doorberekent, redt het niet

De afschaffing van rode diesel heeft grote gevolgen voor boer en loonwerker. Aan de grens met België ontstaat oneerlijke concurrentie.De afschaffing van rode diesel per 1 januari 2013 is één van de maatregelen uit het regeerakkoord van het nieuwe kabinet. Het accijnsvoordeel van rode diesel verdwijnt en de brandstof komt daardoor op het niveau van gewone, ‘blanke’ diesel. Dit heeft grote gevolgen voor de landbouwsector. Loonbedrijven zijn vanaf januari per liter fors meer kwijt (zie kader).
Een berekening van LTO Commerce laat sterke prijsverschillen zien. Rode diesel (EN590) noteerde op 5 november €100,61 per 100 liter (exclusief btw). Blanke diesel kwam tot €118,01: een prijsverschil van €17,40 per 100 liter.
Loonwerkers zien zich genoodzaakt om die extra kosten volgend jaar door te berekenen. Samen met de jaarlijks stijgende prijzen (algemeen hogere brandstofprijzen, stijgende loonkosten, hogere materiaalkosten) betekent dat een fors steviger prijskaartje in 2013. Goed doorrekenen wordt essentieel. En de boer? Die zit aan het einde van de keten en kan niet anders dan de hogere prijs slikken.
Verder krimpende marges
Brancheorganisatie Cumela, die 1.983 Nederlandse agrarische loonbedrijven vertegenwoordigt, luidt de noodklok.
Directeur Jan Maris noemt de situatie in deze sector nu al weinig rooskleurig. “De marges zijn klein. Loonwerkers halen nauwelijks financieel positief resultaat.” Hij stelt dat een stijging van de dieselprijs met bijna 18 cent per liter funest zal zijn als loonwerkers die kosten niet goed doorberekenen. “Wie deze extra kostenpost niet goed doorrekent, kan net zo goed direct een faillissement aanvragen. Onze sector moet zeer zorgvuldig met de hogere dieselprijzen omgaan.”
De directe gevolgen zijn fors. Maris geeft een rekensom voor een gemiddeld loonbedrijf. “Zo’n bedrijf heeft tien tot twaalf trekkers en verstookt jaarlijks 200.000 tot 250.00 liter diesel. Als je dit vermenigvuldigt met de extra 18 cent per liter, kom je tot een bedrag van €36.000 tot €45.000. Wie dit onvoldoende serieus neemt, heeft een groot probleem.”
Oneerlijke concurrentie
In Nederland is een aantal rodedieselleveranciers. Naast de bekende namen, zoals Shell, Total en Esso, zijn er verschillende oliehandelaren. Cumela laat weten dat er per provincie vaak wel vijf tot twintig verschillende leveranciers zijn. “Er zijn geen grote prijsverschillen”, zegt Jan Maris daarover. “Soms is er wel een paar cent verschil, maar over het algemeen is die markt redelijk transparant.”
De grote prijsverschillen liggen in Zuid-Nederland, in de grensstreek met België. Brabantse, Limburgse en Zeeuwse loonwerkers krijgen volgend jaar nog meer concurrentie van hun Vlaamse collega’s. Die gooien de tank namelijk vol met mazout. Dat is diesel die nu al bijna een kwartje per liter goedkoper is dan rode diesel. Met het afschaffen van rode diesel komt nog 18 cent bij het verschil. Dat betekent een prijsverschil van 40 tot 45 cent per liter.
De loonwerkers in de grensstreek voelen de bui al hangen. Dirk Geerts van het gelijknamige loonbedrijf in het Brabantse Ulicoten is één van hen. Hij zit met zijn bedrijf op een kilometer afstand van de Belgische grens. “Ik moet mijn prijzen door de rodedieselmaatregel wel verhogen, maar ik moet afwachten of mijn klanten daarmee akkoord gaan”, legt Geerts uit. “Ik vrees ervoor. Zonder compensatie gaat het me klanten kosten. Binnen een straal van 10 tot 15 kilometer zitten vier Belgische loonwerkers. Die vinden dit natuurlijk prachtig. Een dag mais hakselen op 22 hectare land kost pakweg 800 liter. Bij een prijsverschil van 43 cent ben ik €340 duurder uit dan mijn Belgische concurrent.”
Duits model
Jan Maris noemt de vreemde situatie een ‘Europees wangedrocht’. Volgens hem komen ongeveer 2.000 banen bij 200 Nederlandse loonbedrijven op de tocht te staan, als de politiek niet ingrijpt.
Maris pleit voor een getrapt systeem, zoals dat in Duitsland. “Een simpel sys-teem waarin effectief rode diesel wordt gebruikt dat via een ‘witte’ route gaat.” Concreet: bedrijven tot 25 kilometer van de grens kunnen accijnzen volledig terugclaimen; bedrijven 25 tot 50 kilometer van de grens kunnen dit voor de helft.
Compensatie in 2014
Lange tijd leek er voor komend jaar nog een compensatie van €30 miljoen te komen voor het schrappen van de rode diesel. Begin oktober zetten de nieuwe regeringspartijen VVD en PvdA daar echter definitief een streep door. In 2014 komt er wel een algemene lastenverlichting, maar die is nog niet erg concreet.
Cumela heeft vooralsnog niet te veel hoop op die compensatie. Maris: “Ik ben niet helemaal moedeloos, maar het wordt lastig. Bij onze achterban zit veel emotie en boosheid. Ik realiseer me dat de nieuwe regering met de valse start nu ook iets anders aan haar hoofd heeft dan rode diesel.”
Theo Brummelaar ‘Maatregel kost €64.000 per jaar’Het afschaffen van rode diesel heeft grote gevolgen voor het loonbedrijf van Bert Lindeboom. “Als ik niets zou doorberekenen, dan verlies ik volgend jaar een trekker.”Wat kost deze maatregel u concreet?
“Ik heb een wagenpark met onder meer negentien trekkers. Die verbruikten vorig jaar 336.000 liter rode diesel. Een prijsverschil van 19 cent per liter tussen blanke en rode diesel betekent dat ik er €64.000 op achteruit ga. Dat bedrag staat bijna gelijk aan de aanschafprijs van een trekker.”
Daar blijft het niet bij?
“Nee, alle andere kosten gaan ook gewoon omhoog. De dieselprijs ligt nu 7 cent per liter hoger dan een jaar geleden. Daarnaast stijgen de lonen voor mijn vijftien man personeel in 2013 twee keer: met 1 en met 0,75 procent. Banden werden de afgelopen jaren fors duurder en met de huidige plannen van de regering gaat de assurantiebelasting flink omhoog. Dat laatste zorgt voor €8.000 aan meerkosten.”
Wat betekent jullie kostenstijging voor de boer?
“Die is net als wij ook meer kwijt, hij zit aan het einde van de ketting. Het huidige prijsverschil tussen blanke en rode diesel houdt in dat een trekker gemiddeld €3,80 per uur extra kost. Dat betekent dat wij in 2013 alleen al door deze maatregel de tarieven moeten verhogen met 6,5 procent. Doordat diesel gemiddeld elk jaar duurder wordt, lonen stijgen en andere kostenposten groter worden, zal de prijs uiteindelijk met 7 tot 10 procent omhoog gaan. Dat is onvermijdelijk.”
Is goedkoper inkopen nog een optie?
“Nee, niet voor mij. Ik koop mijn diesel, net als mijn vader deed, al sinds jaar en dag bij oliehandel Van Wifferen in Heino. Een vertrouwde partij, die kwaliteit levert tegen een scherpe prijs. Bovendien kan goedkopere diesel uiteindelijk duurder zijn door schade aan trekkers. Zeker met de huidige commonrailsystemen.”
Hoe schat u de gevolgen voor uw bedrijf in?
“Ik verwacht dat ik de meeste klanten kan houden. Boeren reageren gelaten, maar snappen het ook. Alleen de groep die al in financiële problemen zit, zal het lastig krijgen, want voorfinanciering zal bij grotere bedragen ook belangrijker worden.”PROFIEL Naam: Bert Lindeboom (50). Functie: directeur loonbedrijf Lindeboom. Woonplaats: Dalfsen (Ov.).