’Wel weidegang, maar niet verplichten’

Een verplichte weidegang mist zijn doel; die leidt eerder tot minder grazende koeien in de wei dan meer, verwacht althans onderzoeker Bert Philipsen.De discussie in de Tweede Kamer in de afgelopen twee weken naar aanleiding van de initiatiefnota Wei voor de koe, over het verplicht stellen van weidegang in Nederland, was wederom een belangrijk moment in de brede maatschappelijke discussie over de melkveehouderij. Zo’n verplichte weidegang zou voor de 17.000 melkveehouders in Nederland grote consequenties hebben. Weidegang is in mijn definitie namelijk iets anders dan ‘de koeien buiten doen’. Weidegang is als een koe zelf zijn verse gras bijeen graast in de wei en dat omzet in melk. Het is een belangrijk onderdeel van de melkveehouderij in Nederland en het heeft een positief effect op het imago van de zuivel. Het merendeel van de melkveebedrijven past weidegang toe en uit WUR-onderzoek blijkt dat het bij meer bedrijven mogelijk is (85%) om volledig volgens de weidenorm te weiden. Of weidegang beter is voor de dieren, of slechter voor de boeren, daarover doe ik geen stellige uitspraken. Wij mensen zien koeien graag in de wei en ik ben zelf misschien wel een van de grootste fans in Nederland. Keuze voor weiden of opstallen per bedrijf makenDe keuze tussen weiden of opstallen en het wel of niet verplichten van weidegang moet integraal gemaakt worden, per bedrijf en niet op basis van enkele onderdelen voor een gehele sector, zoals bij eenzijdig verplichten. Een eigen, passende ondernemerskeuze zal een grotere bijdrage leveren aan werkelijke weidegang, omdat de ondernemer daarvoor zelf gemotiveerd is. Een eigen keuze is een betere keuze.‘Een eigen, passende ondernemerskeuze zal een grotere bijdrage leveren aan werkelijke weidegang, omdat de ondernemer daarvoor zelf gemotiveerd is. Een eigen keuze is een betere keuze.’Verplichte weidegang kan windowdressing wordenIn Zweden is weidegang enkele maanden per jaar verplicht. Van melkveehouders, onderzoekers en voorlichters hoor ik daar dat weidegang snel verwordt tot een verplichte uitloop. De koeien halen geen gras op, maar ze hebben de mogelijkheid om buiten de stal de benen te strekken. Een verplichting van weidegang zal het streven naar meer vakmanschap tenietdoen. Weidegang kan dan verworden tot een vorm van windowdressing. Dit zou jammer zijn, mede omdat weidegang en echt grazende koeien een belangrijke pijler zijn van een duurzame melkveehouderij.Beweiden is een vakVakmanschap is noodzakelijk om succesvol te beweiden. Het is een vaardigheid die boeren kunnen leren. Op dit moment neemt in Nederland de kennis en het vakmanschap rond beweiden weer toe. Dat geldt zeker voor boeren met grotere koppels koeien en de bedrijven met een melkrobot. Verplichte weidegang kan deze positieve ontwikkeling tenietdoen. De kans is groot dat dan slechts het voldoen aan de wettelijke norm centraal komt te staan en niet het technisch goed willen beweiden. Ook de marktprikkel van meer geld voor je weidemelk verdwijnt bij een wettelijke verplichting, want iedereen produceert immers ‘weidemelk’.Ga voor grazende koeien in de weiWe hebben net de stijgende lijn voor de weidegang weer te pakken. Met een verplichte weidegang ben ik er van overtuigd dat we die groei weer teniet doen. Ik denk dat dan het percentage echte weidegang versneld zal gaan dalen en dat weidegang verwordt tot een uitloop waar de koeien de benen kunnen strekken. Laten we niet kiezen voor window-dressing, maar voor grazende koeien in de wei!Bert Philipsen, onderzoeker grasland en voedergewassen bij Wageningen Livestock Research.Lees op de website van Wageningen UR een iets uitgebreidere versie van deze opiniebijdrage.